Continuing to improve the institutional framework for the operation of Vietnam’s two-tier local government system today
ThS, NCS. Hồ Diệu Mai
Phân hiệu Học viện Hành chính và Quản trị công tại TP. Hồ Chí Minh
Email: hdieumai@gmail.com
(Quanlynhanuoc.vn) – Mô hình chính quyền địa phương hai cấp ở Việt Nam bắt đầu vận hành từ ngày 01/7/2025, đánh dấu bước chuyển quan trọng trong tiến trình đổi mới tổ chức bộ máy nhà nước theo hướng tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả. Sau hơn một năm triển khai, vấn đề đặt ra không chỉ là đánh giá kết quả sắp xếp tổ chức hành chính mà cần nhận diện sâu hơn chất lượng thể chế vận hành, nhất là trong phân định thẩm quyền, kiểm soát quyền lực, trách nhiệm giải trình và trách nhiệm người đứng đầu. Bài viết tập trung đánh giá bước đầu thực tiễn xây dựng và áp dụng thể chế vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp; nhận diện những yêu cầu đặt ra; đồng thời, đề xuất một số giải pháp hoàn thiện thể chế vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp trong thời gian tới.
Từ khóa: Chính quyền địa phương hai cấp; thể chế vận hành; phân quyền, phân cấp; phân định thẩm quyền; kiểm soát quyền lực; trách nhiệm giải trình.
Abstract: Vietnam’s two-tier local government model began operating on July 1, 2025, marking a significant transition in the ongoing reform of the state apparatus toward greater streamlining, effectiveness, and efficiency. After more than a year of implementation, the issue at hand is not merely to assess the outcomes of administrative reorganization, but also to examine more deeply the quality of the institutional framework governing the operation of the model, particularly with regard to the delineation of authority, the control of power, accountability, and the responsibility of heads of agencies and organizations. This article provides an initial assessment of the practical experience in developing and applying the institutional framework for the operation of the two-tier local government model; identifies emerging requirements; and proposes several solutions to further improve the institutional framework governing the operation of the two-tier local government model in the coming period.
Keywords: Two-tier local government; operational institutional framework; devolution; decentralization; delineation of authority; control of power; accountability.
1. Những kết quả bước đầu của quá trình áp dụng thể chế vận hành chính quyền địa phương hai cấp
Sau một năm triển khai, mô hình chính quyền địa phương hai cấp ở Việt Nam đã bước đầu tạo ra những chuyển biến quan trọng trên cả phương diện thể chế hóa chủ trương, tổ chức vận hành bộ máy và điều chỉnh quan hệ thẩm quyền giữa cấp tỉnh và cấp xã. Điểm đáng chú ý là mô hình này không chỉ làm thay đổi cấu trúc tổ chức hành chính, mà còn đặt nền tảng cho quá trình tái thiết kế thể chế vận hành quyền lực nhà nước ở địa phương theo hướng giảm tầng nấc trung gian, tăng trách nhiệm trực tiếp của cấp cơ sở và thúc đẩy phân cấp, phân quyền mạnh hơn. Mặc dù mới là bước đầu, song các kết quả này có ý nghĩa rất quan trọng trong việc chuyển hóa chủ trương đổi mới tổ chức bộ máy thành thực tiễn quản trị tại địa phương, cụ thể:
Trước hết, Nhà nước đã từng bước thể chế hóa chủ trương tổ chức chính quyền địa phương hai cấp bằng hệ thống văn bản chính trị – pháp lý tương đối đồng bộ. Việc mô hình này chính thức đi vào vận hành kể từ ngày 01/7/2025 không phải là sự điều chỉnh hành chính đơn lẻ mà là kết quả của quá trình cụ thể hóa chủ trương đổi mới, sắp xếp tổ chức bộ máy chính quyền địa phương theo hướng tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả. Nghị quyết số 60-NQ/TW ngày 12/4/2025 của Hội nghị Trung ương 11 (khóa XIII) tạo cơ sở chính trị quan trọng cho quá trình sắp xếp tổ chức bộ máy và đơn vị hành chính; Luật Tổ chức chính quyền địa phương năm 2025 xác lập khuôn khổ pháp lý cho tổ chức và hoạt động của chính quyền địa phương trong bối cảnh mới; Nghị quyết số 74/NQ-CP ngày 07/04/2025 ban hành kế hoạch thực hiện sắp xếp đơn vị hành chính và xây dựng mô hình tổ chức chính quyền địa phương hai cấp; Nghị quyết số 76/2025/UBTVQH15 ngày 14/04/2025 quy định việc sắp xếp đơn vị hành chính năm 2025… Ngoài ra, Chính phủ cũng đã ban hành hàng chục nghị định về phân quyền, phân cấp và phân định thẩm quyền liên quan tới tổ chức chính quyền địa phương hai cấp. Qua đó cho thấy, các chủ trương, đường lối của Đảng đã được chuyển hóa thành khung pháp lý, kế hoạch hành động và cơ sở pháp lý để tổ chức thực hiện, qua đó hạn chế tình trạng cải cách bộ máy chỉ dừng ở định hướng chung.
Hai là, quá trình tổ chức vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp đã bước đầu bảo đảm yêu cầu thông suốt, không gián đoạn trong hoạt động quản lý nhà nước và phục vụ người dân, doanh nghiệp. Việc yêu cầu bảo đảm “thông suốt, hiệu quả, không gián đoạn” ngay từ giai đoạn chuyển đổi cho thấy, Nhà nước đã tiếp cận mô hình chính quyền hai cấp không đơn thuần như một cuộc sắp xếp hành chính mà là quá trình tổ chức lại phương thức vận hành của chính quyền địa phương.
Kết quả bước đầu của quá trình vận hành còn thể hiện ở việc các cơ quan trung ương, bộ, ngành và địa phương đã kịp thời hướng dẫn, tháo gỡ khó khăn, bảo đảm mô hình mới hoạt động ổn định trong giai đoạn đầu. Đặc biệt, chỉ sau một tháng triển khai từ ngày 01/7 – 31/7/2025, các cấp, ngành, địa phương đã tích cực, chủ động, kịp thời hướng dẫn, tháo gỡ, khắc phục nhiều khó khăn, vướng mắc trong thực tiễn triển khai, bảo đảm hoạt động thông suốt, hiệu quả.
Ba là, mô hình chính quyền địa phương hai cấp đã tạo chuyển biến bước đầu trong phân định thẩm quyền giữa các cấp chính quyền. Về bản chất, phân quyền là việc pháp luật trao quyền quyết định tương đối độc lập cho chính quyền địa phương trong phạm vi nhất định. Phân cấp là sự chuyển giao nhiệm vụ, quyền hạn từ cấp trên xuống cấp dưới trong hệ thống hành chính. Ủy quyền là việc cơ quan có thẩm quyền giao cho cơ quan khác thực hiện một nhiệm vụ cụ thể trong phạm vi, điều kiện nhất định. Mô hình chính quyền địa phương hai cấp làm cho các quan hệ này trở nên trực tiếp hơn, vì khi cấp huyện không còn là tầng nấc trung gian trong tổ chức chính quyền địa phương, cấp tỉnh phải tăng vai trò điều phối chiến lược, hướng dẫn chuyên môn, phân bổ nguồn lực, kiểm tra, giám sát; trong khi cấp xã trở thành cấp trực tiếp hơn trong tổ chức thực thi và xử lý nhiều công việc gần dân, sát dân.
Kể từ khi kiện toàn, quá trình phân cấp tiếp tục được đẩy mạnh. Tính riêng từ tháng 9/2025 – 6/2026, Chính phủ đã ban hành thêm 312 nghị định, tiếp tục phân cấp cho địa phương 152 nhiệm vụ. Từ tháng 4/2026 đến hết tháng 06/2026, 11 nghị quyết chuyên đề về cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính đã phân cấp thêm 362 nhiệm vụ cho UBND cấp tỉnh. Tính chung đến nay, số nhiệm vụ được phân cấp cho chính quyền địa phương đạt khoảng 1.453 nhiệm vụ, chiếm khoảng 71,5% nhiệm vụ phân cấp, phân quyền từ Trung ương cho địa phương. Đáng chú ý, cấp xã thực hiện ít nhất 938 nhiệm vụ được phân quyền, phân cấp và phân định thẩm quyền từ Trung ương, gồm 859 nhiệm vụ được phân định từ cấp huyện và 79 nhiệm vụ được phân cấp trực tiếp từ Trung ương, đồng thời, tiếp nhận trung bình khoảng 140 nhiệm vụ phân cấp từ cấp tỉnh (Thu Giang, 29/6/2026). Kết quả bước đầu này cho thấy, sự dịch chuyển đáng kể về thẩm quyền và trách nhiệm thực thi xuống địa phương, nhất là cấp xã. Theo đó, đã từng bước tạo nền tảng quan trọng cho việc tiếp tục hoàn thiện thể chế vận hành chính quyền địa phương hai cấp.
Tuy nhiên, trên thực tế, giá trị của mô hình chính quyền địa phương hai cấp không chỉ nằm ở việc giảm tầng nấc trung gian mà sâu xa hơn là ở khả năng thiết lập quan hệ thẩm quyền rõ hơn giữa cấp tỉnh và cấp xã, thúc đẩy cơ chế phối hợp trực tiếp hơn, gắn phân cấp với trách nhiệm thực thi và từng bước hình thành yêu cầu đánh giá bộ máy bằng chất lượng vận hành. Nghị quyết số 303/NQ-CP ngày 03/10/2025 của Chính phủ về giải pháp thực hiện hiệu quả chính quyền địa phương 2 cấp theo Kết luận của Bộ Chính trị, Ban Bí thư cho cũng nhìn nhận quá trình vận hành mô hình mới không dừng lại ở giai đoạn sắp xếp tổ chức, mà tiếp tục được điều chỉnh bằng các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả thực thi. Điều này phản ánh tư duy quản trị hết sức quan trọng, đó là: việc thể chế vận hành chính quyền địa phương hai cấp phải được hoàn thiện trong quá trình thực tiễn, trên cơ sở theo dõi, đánh giá và xử lý kịp thời các vấn đề phát sinh.
2. Yêu cầu về hoàn thiện thể chế, phân định thẩm quyền và kiểm soát quyền lực
Quyết định số 706/QĐ-TTg ngày 21/4/2026 của Thủ tướng Chính phủ ban hành Kế hoạch tổ chức sơ kết 1 năm thực hiện sắp xếp đơn vị hành chính các cấp và hoạt động của chính quyền địa phương hai cấp đã nhấn mạnh yêu cầu đánh giá toàn diện, khách quan, làm rõ kết quả, hạn chế, khó khăn, vướng mắc, nguyên nhân và bài học kinh nghiệm. Đây là cơ sở để hoàn thiện thể chế vận hành mô hình này trong điều kiện mới. Theo đó, những yêu cầu đặt ra cụ thể như sau:
Một là, yêu cầu hoàn thiện pháp luật và đồng bộ hóa hệ thống quy định về tổ chức, nhiệm vụ, quyền hạn của chính quyền địa phương hai cấp. Sau một năm vận hành, vấn đề đặt ra không chỉ là ban hành thêm văn bản hướng dẫn mà là bảo đảm sự thống nhất giữa Luật Tổ chức chính quyền địa phương năm 2025 với các luật chuyên ngành đang điều chỉnh hoạt động của chính quyền địa phương trong các lĩnh vực, như: đất đai, xây dựng, quy hoạch, đầu tư, tài chính – ngân sách, tư pháp – hộ tịch, môi trường, giáo dục, y tế và an sinh xã hội. Mô hình chính quyền địa phương hai cấp làm thay đổi quan hệ tổ chức và thực thi giữa cấp tỉnh và cấp xã. Vì vậy, pháp luật phải xác định rõ cấp nào có thẩm quyền quyết định, cấp nào tổ chức thực hiện, cấp nào hướng dẫn chuyên môn, cấp nào kiểm tra và cấp nào chịu trách nhiệm cuối cùng.
Hai là, yêu cầu phân định rõ thẩm quyền, trách nhiệm và nguồn lực giữa cấp tỉnh và cấp xã. Mô hình chính quyền địa phương hai cấp chỉ có thể vận hành hiệu quả khi thẩm quyền được thiết kế tương thích với trách nhiệm và điều kiện thực thi. Cấp tỉnh cần được xác định là cấp giữ vai trò điều phối chiến lược, phân bổ nguồn lực, hướng dẫn chuyên môn, kiểm tra và giám sát. Cấp xã là cấp trực tiếp tổ chức thực hiện nhiệm vụ ở cơ sở, xử lý các công việc gần dân, sát dân và phản ánh trực tiếp hiệu quả vận hành của bộ máy nhà nước ở địa phương. Vì vậy, yêu cầu đặt ra không phải là chuyển nhiều nhiệm vụ nhất có thể xuống cấp xã, mà là cần bảo đảm nguyên tắc nhiệm vụ đi đôi với thẩm quyền, nguồn lực, dữ liệu, nhân lực, hạ tầng và trách nhiệm giải trình (Nghị quyết số 303/NQ-CP). Nếu chỉ chuyển giao nhiệm vụ mà không bảo đảm điều kiện thực thi, phân cấp sẽ có nguy cơ trở thành sự chuyển dịch gánh nặng hành chính xuống cơ sở. Ngược lại, nếu cấp trên vẫn can thiệp sâu vào nhiệm vụ đã phân cấp, mô hình hai cấp khó phát huy tính chủ động của cấp xã (Kết luận số 183-KL/TW ngày 01/8/2025 của Bộ Chính trị).
Ba là, yêu cầu thiết lập cơ chế phối hợp, kiểm soát quyền lực và trách nhiệm giải trình trong mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Việc giảm tầng nấc trung gian làm cho quan hệ giữa cấp tỉnh và cấp xã trở nên trực tiếp hơn nhưng cũng làm tăng yêu cầu về quy trình phối hợp rõ ràng, đầu mối chịu trách nhiệm cụ thể và cơ chế xử lý kịp thời đối với các vấn đề vượt thẩm quyền cấp xã. Phối hợp trong mô hình hai cấp này ở chính quyền địa phương không thể chỉ dựa vào chỉ đạo hành chính theo vụ việc mà phải trở thành một thành tố của thể chế vận hành, bao gồm: quy chế phối hợp theo lĩnh vực, cơ chế hướng dẫn chuyên môn, quy trình phản hồi, kiểm tra và giải trình. Đồng thời, phân cấp, phân quyền càng mạnh thì kiểm soát quyền lực càng phải được thiết kế tương ứng. Hội đồng nhân dân, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, cơ quan thanh tra, kiểm tra, kiểm toán, báo chí và Nhân dân cần được nhìn nhận như những chủ thể quan trọng trong giám sát việc thực thi quyền lực ở địa phương. Trách nhiệm người đứng đầu phải gắn với kết quả thực thi, khả năng xử lý vướng mắc, hạn chế đùn đẩy trách nhiệm và bảo đảm vận hành thông suốt.
Bốn là, yêu cầu xây dựng cơ chế đánh giá kết quả thực thi thể chế vận hành chính quyền địa phương hai cấp. Sau một năm triển khai, việc đánh giá mô hình không nên dừng ở số lượng đầu mối đã sắp xếp, số nhiệm vụ đã phân cấp hoặc số văn bản đã ban hành, mà cần chuyển sang đánh giá chất lượng vận hành thể chế. Các tiêu chí cần được đặt ra theo hướng đo lường mức độ rõ thẩm quyền, hiệu quả phối hợp giữa cấp tỉnh và cấp xã, mức độ giảm chồng chéo, bỏ trống hoặc đùn đẩy trách nhiệm, thời gian xử lý công việc liên thông, khả năng kiểm soát quyền lực, trách nhiệm giải trình của người đứng đầu, mức độ công khai, minh bạch và khả năng điều chỉnh chính sách dựa trên bằng chứng. Cách tiếp cận này phù hợp với yêu cầu sơ kết một năm vận hành, trong đó trọng tâm không chỉ là bộ máy đã được sắp xếp ra sao mà là bộ máy mới có vận hành thực chất, hiệu lực, hiệu quả hơn hay không.
3. Giải pháp hoàn thiện thể chế vận hành chính quyền địa phương hai cấp ở Việt Nam
Thứ nhất, cần rà soát, sửa đổi, bổ sung và đồng bộ hóa pháp luật về tổ chức chính quyền địa phương hai cấp với các luật chuyên ngành. Trên thực tế, chính quyền địa phương hai cấp không chỉ vận hành trên cơ sở Luật Tổ chức chính quyền địa phương năm 2025 mà còn chịu sự điều chỉnh của nhiều luật chuyên ngành về đất đai, xây dựng, quy hoạch, đầu tư, tài chính – ngân sách, tư pháp – hộ tịch, môi trường, giáo dục, y tế và an sinh xã hội. Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Chính phủ, Bộ Nội vụ, Bộ Tư pháp và các bộ quản lý ngành cần tổ chức rà soát có trọng tâm các quy định về nhiệm vụ, quyền hạn, quy trình xử lý và trách nhiệm phối hợp trong từng lĩnh vực. Trọng tâm của rà soát vừa giúp phát hiện quy định chưa phù hợp về mặt kỹ thuật, nhưng quan trọng hơn nữa là xác lập lại logic vận hành của mô hình hai cấp: cấp nào có thẩm quyền quyết định, cấp nào tổ chức thực hiện, cấp nào hướng dẫn chuyên môn, cấp nào kiểm tra và chủ thể nào chịu trách nhiệm cuối cùng. Từ đó, giúp khắc phục nguy cơ nhiệm vụ đã được chuyển giao nhưng căn cứ pháp lý, quy trình thực hiện và điều kiện bảo đảm chưa thật rõ.
Thứ hai, cần hoàn thiện cơ chế phân quyền, phân cấp, ủy quyền gắn với nguồn lực và kiểm soát quyền lực. Thực tiễn vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp cho thấy phân cấp, phân quyền chỉ có ý nghĩa thực chất khi nhiệm vụ đi đôi với thẩm quyền, nguồn lực, nhân lực, dữ liệu, hạ tầng và trách nhiệm giải trình. Chính phủ, Bộ Nội vụ, Bộ Tài chính, các bộ quản lý chuyên ngành, HĐND và UBND cấp tỉnh cần rà soát các nhiệm vụ đã phân cấp, phân quyền theo tiêu chí: mức độ phức tạp, tần suất phát sinh, yêu cầu chuyên môn, rủi ro pháp lý, điều kiện nhân lực và khả năng kiểm soát. Trên cơ sở đó, cần phân loại rõ nhóm nhiệm vụ cấp xã có thể thực hiện ổn định; nhóm nhiệm vụ cấp xã thực hiện nhưng cần cấp tỉnh hướng dẫn, hỗ trợ chuyên môn; nhóm nhiệm vụ có tính liên ngành, vượt quá năng lực cấp xã và phải xử lý theo cơ chế liên thông. Cách tiếp cận này sẽ giúp tránh được hai khuynh hướng không phù hợp là: (1) Chuyển gánh nặng hành chính xuống cơ sở khi chưa bảo đảm điều kiện thực thi; (2) Duy trì sự can thiệp quá sâu của cấp trên vào những nhiệm vụ đã phân cấp.
Thứ ba, cần thiết lập cơ chế phối hợp thông suốt giữa cấp tỉnh và cấp xã theo hướng rõ đầu mối, rõ quy trình và rõ trách nhiệm. Khi không còn cấp trung gian, quan hệ giữa cấp tỉnh và cấp xã phải được thiết kế lại như một quan hệ vận hành trực tiếp, có khả năng phản hồi nhanh và xử lý kịp thời các vấn đề phát sinh. UBND cấp tỉnh, các sở, ngành chuyên môn và UBND cấp xã cần xây dựng quy chế phối hợp theo từng lĩnh vực, nhất là các lĩnh vực có nhiều thủ tục và rủi ro pháp lý cao như: đất đai, xây dựng, đầu tư, tài chính, tư pháp – hộ tịch, môi trường. Quy chế này cần xác định rõ đầu mối chuyên môn cấp tỉnh chịu trách nhiệm hỗ trợ cấp xã; thời hạn phản hồi; quy trình xin ý kiến; cơ chế xử lý vấn đề vượt thẩm quyền; trách nhiệm khi chậm trễ, hướng dẫn không thống nhất hoặc đùn đẩy công việc. Đây không phải là giải pháp mang tính kỹ thuật hành chính đơn thuần mà là yêu cầu thể chế nhằm bảo đảm mô hình chính quyền địa phương hai cấp vận hành thông suốt, hạn chế khoảng trống quản lý và tăng khả năng chịu trách nhiệm của từng cấp chính quyền.
Thứ tư, cần tăng cường kiểm soát quyền lực, trách nhiệm giải trình và đánh giá kết quả vận hành bằng tiêu chí cụ thể. Mô hình chính quyền địa phương hai cấp chỉ có thể vận hành bền vững khi phân cấp, phân quyền đi đôi với giám sát và giải trình. HĐND, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, cơ quan thanh tra, kiểm tra, kiểm toán, báo chí và Nhân dân cần được phát huy vai trò trong giám sát việc thực thi thẩm quyền ở địa phương, nhất là đối với các nhiệm vụ mới được phân cấp, phân quyền. Đồng thời, cần xây dựng bộ tiêu chí đánh giá chất lượng thể chế vận hành, bao gồm: mức độ rõ thẩm quyền; mức độ tương thích giữa nhiệm vụ và nguồn lực; hiệu quả phối hợp giữa cấp tỉnh và cấp xã; thời gian xử lý công việc liên thông; mức độ giảm chồng chéo, bỏ trống hoặc đùn đẩy trách nhiệm; kết quả kiểm tra, giám sát sau phân cấp; trách nhiệm người đứng đầu; mức độ công khai, minh bạch trong xử lý công việc. Việc đánh giá vận hành không nên chỉ đo bằng số lượng đầu mối được sắp xếp hoặc số nhiệm vụ được chuyển giao, mà cần chuyển sang đánh giá chất lượng vận hành thực chất của quyền lực nhà nước ở địa phương.
Năm là, cần sử dụng dữ liệu và hạ tầng số như công cụ phục vụ phân định thẩm quyền, phối hợp và kiểm soát quyền lực, nhưng không biến chuyển đổi số thành mục tiêu thay thế cải cách thể chế. Trong điều kiện vận hành chính quyền địa phương hai cấp, dữ liệu về nhiệm vụ, hồ sơ, tiến độ xử lý, đầu mối chịu trách nhiệm, kết quả giải quyết và phản ánh của người dân, doanh nghiệp có ý nghĩa quan trọng đối với việc giám sát vận hành mô hình. Do đó, các bộ, ngành và địa phương cần từng bước chuẩn hóa dữ liệu quản lý theo mô hình hai cấp, bảo đảm kết nối giữa cơ sở dữ liệu quốc gia, cơ sở dữ liệu chuyên ngành và hệ thống thông tin giải quyết thủ tục hành chính. Tuy nhiên, dữ liệu chỉ có giá trị khi gắn với thẩm quyền, quy trình và trách nhiệm giải trình. Nếu thiếu thiết kế thể chế phù hợp, hạ tầng số có thể chỉ phản ánh hình thức vận hành mà chưa làm thay đổi chất lượng quản trị.
4. Kết luận
Sau một năm vận hành, mô hình chính quyền địa phương hai cấp ở Việt Nam, cho thấy ý nghĩa quan trọng của quá trình đổi mới tổ chức bộ máy nhà nước theo hướng tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả. Tuy nhiên, hiệu quả thực chất của mô hình không chỉ được quyết định bởi việc giảm tầng nấc trung gian hay sắp xếp lại đơn vị hành chính mà chủ yếu phụ thuộc vào chất lượng thể chế vận hành. Thực tiễn bước đầu ghi nhận, cùng với những kết quả tích cực trong thể chế hóa chủ trương, tổ chức vận hành và thúc đẩy phân cấp, phân quyền, mô hình này cũng đặt ra yêu cầu tiếp tục hoàn thiện pháp luật, phân định rõ thẩm quyền, bảo đảm sự tương thích giữa nhiệm vụ và nguồn lực, thiết lập cơ chế phối hợp thông suốt giữa cấp tỉnh và cấp xã, đồng thời, tăng cường kiểm soát quyền lực và trách nhiệm giải trình.
Vì vậy, hoàn thiện thể chế vận hành chính quyền địa phương hai cấp cần tiếp tục được tiếp cận như một quá trình đồng bộ, có trọng tâm, gắn cải cách tổ chức với cải cách quản trị. Chỉ khi rõ thẩm quyền, rõ trách nhiệm, nguồn lực phù hợp, phối hợp hiệu quả và quyền lực được kiểm soát bằng cơ chế minh bạch, mô hình chính quyền địa phương hai cấp mới có thể phát huy tối đa vai trò trong việc nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước, từ đó phục vụ người dân và doanh nghiệp ở địa phương ngày một tốt hơn.
Tài liệu tham khảo:
Bộ Chính trị, Ban Bí thư (2025). Kết luận số 183-KL/TW ngày 01/8/2025 về tích cực triển khai vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, chuyển mạnh cấp cơ sở sang chủ động nắm, điều hành kinh tế – xã hội, quốc phòng, an ninh.
Bộ Chính trị, Ban Bí thư (2025). Kết luận số 192-KL/TW ngày 19/9/2025 về thực hiện pháp luật về phân cấp, phân quyền, phân định thẩm quyền khi vận hành chính quyền địa phương 2 cấp.
Bộ Nội vụ (2025). Danh mục phân cấp, phân quyền, phân định thẩm quyền trong các lĩnh vực của các bộ, ngành đối với chính quyền địa phương cấp xã. Cổng Thông tin điện tử Bộ Nội vụ. https://moha.gov.vn/tin-tuc/danh-muc-phan-cap-phan-quyen-phan-dinh-tham-quyen—-oid57348.
Chính phủ (2025). Nghị quyết số 74/NQ-CP ngày 07/4/2025 ban hành Kế hoạch thực hiện sắp xếp đơn vị hành chính và xây dựng mô hình tổ chức chính quyền địa phương 02 cấp.
Chính phủ (2025). Nghị quyết số 303/NQ-CP ngày 03/10/2025 về giải pháp thực hiện hiệu quả chính quyền địa phương 2 cấp theo Kết luận của Bộ Chính trị, Ban Bí thư.
Đặng Hoàng Oanh (2026). Hoàn thiện pháp luật đáp ứng yêu cầu xây dựng chính quyền địa phương hai cấp.Tạp chí Dân chủ và Pháp luật số kỳ 1 (444), tháng 01/2026.
Phương Nhung (2025). Thực hiện đánh giá tính khả thi của nhiệm vụ phân cấp, phân quyền, phân định thẩm quyền. Cổng Thông tin điện tử Bộ Nội vụ. https://moha.gov.vn/tin-tuc/thuc-hien-danh-gia-tinh-kha-thi-cua-nhiem-vu-phan—-oid57846.
Quốc hội (2025). Luật Tổ chức chính quyền địa phương năm 2025.
Thân Trung Kiên (2025). Phân cấp, phân quyền trong tổ chức chính quyền địa phương hai cấp: thách thức đối với hoạt động giám sát của Hội đồng nhân dân. Tạp chí Quản lý nhà nước. https://www.quanlynhanuoc.vn/2025/09/23/phan-cap-phan-quyen-trong-to-chuc-chinh-quyen-dia-phuong-hai-cap-thach-thuc-doi-voi-hoat-dong-giam-sat-cua-hoi-dong-nhan-dan/.
Thủ tướng Chính phủ (2026), Quyết định số 706/QĐ-TTg ngày 21/4/2026 ban hành Kế hoạch tổ chức sơ kết 01 năm thực hiện sắp xếp đơn vị hành chính các cấp và hoạt động của chính quyền địa phương 02 cấp.
T. Kiên (2025). Công bố các Nghị định về phân cấp, phân quyền, phân định thẩm quyền khi tổ chức chính quyền địa phương 02 cấp sẽ chính thức có hiệu lực từ 01/7/2025. Cổng Thông tin điện tử Bộ Nội vụ, https://moha.gov.vn/tin-tuc/cong-bo-cac-nghi-dinh-ve-phan-cap-phan-quyen-phan-dinh-tham-quyen-khi-to-chuc-chinh-quyen-dia-phuong-02-cap-se-chinh-thuc-co-hieu-luc-tu-0172025—id14934
Trần Quốc Hưng (2026). Chính quyền địa phương hai cấp: triết lý phân quyền và hiệu năng quản trị trong nhà nước hiện đại. Tạp chí Quản lý nhà nước. https://www.quanlynhanuoc.vn/2026/05/20/chinh-quyen-dia-phuong-hai-cap-triet-ly-phan-quyen-va-hieu-nang-quan-tri-trong-nha-nuoc-hien-dai/.
Ủy ban Thường vụ Quốc hội (2025). Nghị quyết số 76/2025/UBTVQH15 ngày 14/4/2025 về việc sắp xếp đơn vị hành chính năm 2025.
