From identification to “immunity”: protecting the Party’s ideological foundation in the education sector in contemporary Vietnam
Nguyễn Minh Thành
Email: nguyenminhthanh005@gmail.com
Chế Lê Quỳnh Chi
Email: chiquynh@gmail.com
Nguyễn Thị Ngọc Ánh
Email: ntngocanh005@gmail.com
Dương Thành Danh
Email: duongthanhdanh01@gmail.com
Trường Đại học An ninh nhân dân
(Quanlynhanuoc.vn) – Giáo dục và đào tạo luôn được xem là “quốc sách hàng đầu”, được Đảng và Nhà nước quan tâm đổi mới và phát triển, điển hình là việc ban hành Nghị quyết số 71-NQ/TW ngày 22/8/2025 của Bộ Chính trị về “Đột phá phát triển giáo dục và đào tạo”. Tuy nhiên trong thời gian gần đây, ngành Giáo dục đang trở thành trung tâm của chiến lược “Diễn biến hòa bình”. Các thế lực thù địch lợi dụng những sơ hở, điểm nghẽn, bất cập tồn tại trong ngành giáo dục, liên tiếp tung ra những chiêu trò nhằm làm chệch hướng sự nghiệp giáo dục theo con đường tư bản chủ nghĩa, tiến tới âm mưu lâu dài là xóa bỏ chế độ xã hội chủ nghĩa mà Đảng, Bác Hồ và Nhân dân đã lựa chọn. Bài viết nhận diện âm mưu, thủ đoạn tuyên truyền, phá hoại của các thế lực thù địch trong lĩnh vực giáo dục để nâng cao ý thức cảnh giác, đồng thời, đưa ra dự báo và đề xuất một số giải pháp nhằm tăng cường “sức đề kháng” và bảo vệ nền giáo dục.
Từ khóa: “Diễn biến hòa bình”; lĩnh vực giáo dục; phòng, chống “Diễn biến hòa bình”; xã hội chủ nghĩa; thế lực thù địch.
Abstract: Education and training have always been regarded as a “top national priority” with the Party and the State focusing on their reform and development, as exemplified by the Politburo’s issuance of Resolution No. 71-NQ/TW on August 22, 2025, on “Breakthroughs in the Development of Education and Training.” However, in recent times, the education sector has become the focal point of the “peaceful evolution” strategy. Hostile forces are exploiting loopholes, bottlenecks, and shortcomings within the education sector, continuously deploying schemes aimed at diverting the educational cause toward the capitalist path, with the long-term goal of abolishing the socialist system chosen by the Party, Uncle Ho, and the people. This article identifies the conspiracies, propaganda, and sabotage tactics of hostile forces in the field of education to raise awareness and vigilance, while also providing forecasts and proposing solutions to strengthen “resilience” and protect the education system.
Keywords: “Peaceful evolution”; The field of education; Preventing and countering “peaceful evolution”; socialist; hostile forces.
1. Đặt vấn đề
Trong bối cảnh nền giáo dục Việt Nam đang hội nhập quốc tế sâu rộng, các thế lực thù địch thường xuyên lợi dụng lĩnh vực này để tác động đến nhận thức, tư tưởng của người dạy và người học. Thực tiễn nghiên cứu cho thấy, đấu tranh phòng, chống “Diễn biến hòa bình” trên lĩnh vực giáo dục đã được đề cập ở một số bài viết, song còn chưa tương xứng với tính cấp bách của vấn đề, chưa cập nhật toàn diện những biểu hiện mới và xu hướng lợi dụng các quan điểm giáo dục hiện đại để tác động đến nhận thức xã hội. Nội dung này càng trở nên cấp thiết trong giai đoạn Đảng và Nhà nước đang đẩy mạnh đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, trong đó Nghị quyết số 71-NQ/TW đặt ra những định hướng, yêu cầu mới nhằm tạo bước chuyển mạnh mẽ về chất lượng giáo dục, phát triển con người và nguồn nhân lực. Vì vậy, nhận diện đúng bản chất, phương thức và thủ đoạn của hoạt động diễn biến hòa bình trên lĩnh vực giáo dục và trực tiếp đấu tranh ngăn chặn là nhiệm vụ đặc biệt quan trọng. Bài viết nghiên cứu một số biểu hiện và phương thức lợi dụng ngành giáo dục để thực hiện hoạt động “Diễn biến hòa bình”; phân tích những vấn đề đặt ra trong bối cảnh đổi mới giáo dục hiện nay; đồng thời đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả nhận diện, phòng ngừa và đấu tranh với hoạt động “Diễn biến hòa bình” trong lĩnh vực giáo dục, góp phần bảo vệ vững chắc nền tảng tư tưởng của Đảng trong thời đại mới.
2. Sự cần thiết phải bảo vệ nền giáo dục Việt Nam khỏi ảnh hưởng tiêu cực của âm mưu “Diễn biến hòa bình”
“Diễn biến hòa bình” là chiến lược tổng hợp của các thế lực thù địch dùng các biện pháp “phi vũ trang”, điển hình là kích động biểu tình, thực hiện chiến tranh tâm lý, chiến tranh gián điệp nhằm lật đổ chế độ chính trị hiện hành của các nước xã hội chủ nghĩa. Chiến lược “Diễn biến hòa bình” được thực hiện theo cơ chế “mưa dầm thấm lâu”, không trực tiếp gây ra các cuộc chiến đẫm máu mà mang vỏ bọc “hòa bình”, làm cho hệ thống chế độ xã hội chủ nghĩa suy yếu từ bên trong nội bộ quốc gia và đi đến sụp đổ. Thời gian gần đây, chiến lược “Diễn biến hòa bình” ngày càng diễn ra trên nhiều lĩnh vực, đặc biệt là trong lĩnh vực giáo dục, trở thành mối đe dọa cho sự phát triển bền vững của đất nước. Vì vậy, yêu cầu cấp thiết phải chấn chỉnh, bảo vệ nền giáo dục nước nhà trước các thủ đoạn “diễn biến hòa bình” với tinh thần “bảo vệ nền giáo dục chính là bảo vệ tương lai đất nước”.
Thứ nhất, vị trí đặc biệt của giáo dục trong việc hình thành con người, bồi dưỡng thế hệ tiếp nối sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.
Giáo dục không chỉ là quá trình truyền thụ tri thức mà còn góp phần hình thành thế giới quan, nhân sinh quan, lý tưởng, đạo đức, lối sống và bản lĩnh của mỗi cá nhân. Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã từng nói “Hiền, dữ phải đâu là tính sẵn/Phần nhiều do giáo dục mà nên” (Hồ Chí Minh, 2011, tr. 413). Ở mọi lứa tuổi, giáo dục giữ vai trò định hướng, chi phối phần lớn nhân cách, phẩm chất của con người. Đặc biệt, thế hệ trẻ là lực lượng trực tiếp kế thừa và phát triển những thành quả của cách mạng, thì những giá trị được hình thành trong môi trường giáo dục có ảnh hưởng sâu sắc đến nhận thức, niềm tin và hành động đối với đất nước.
Trong giai đoạn đất nước đang đi lên chủ nghĩa xã hội với hai mục tiêu lớn vào năm 2030 và 2045, giáo dục xây dựng những con người “xã hội chủ nghĩa” có tinh thần yêu nước, yêu chủ nghĩa xã hội, mang phẩm chất đạo đức cách mạng “cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư”, hội tụ đầy đủ “đức, trí, thể, mỹ”. Hiện nay, nền giáo dục nước ta đã đạt nhiều thành tựu rất nổi bật như: Việt Nam thuộc nhóm 21 quốc gia sớm đạt mục tiêu phát triển bền vững về giáo dục chất lượng (Nghị quyết số 71-NQ/TW ngày 22/8/2025 của Bộ Chính trị); học sinh Việt Nam tham gia các kỳ thi Olympic khu vực và quốc tế trong năm 2026 đạt 43 huy chương và giải thưởng, trong đó có 15 huy chương vàng (Thông tấn xã Việt Nam, 30/8/2026)… Những minh chứng đó càng khẳng định vị thế, uy tín và sự dẫn dắt của ngành giáo dục đối với tương lai đất nước.
Chính vai trò đặc biệt trên khiến giáo dục trở thành một lĩnh vực có ý nghĩa chiến lược mà các hoạt động chống phá có thể hướng tới nhằm tác động từ sớm, từ xa vào nhận thức và hệ giá trị của thế hệ trẻ. Nếu những giá trị nền tảng trong giáo dục bị xem nhẹ, xuyên tạc hoặc từng bước thay đổi theo hướng lệch chuẩn, hệ quả không chỉ tác động đến chất lượng giáo dục mà còn có thể ảnh hưởng lâu dài đến việc hình thành bản lĩnh, niềm tin và trách nhiệm của thế hệ trẻ đối với Tổ quốc. Do đó, bảo vệ nền giáo dục Việt Nam trước những âm mưu “diễn biến hòa bình” là góp phần bảo vệ nền tảng hình thành con người Việt Nam và giữ gìn thành quả của sự nghiệp cách mạng.
Thứ hai, sự biến đổi nhanh chóng của môi trường giáo dục trong điều kiện toàn cầu hóa, hội nhập quốc tế và hoạt động ngày càng tinh vi, khó lường của các thế lực thù địch.
Quá trình mở rộng hợp tác quốc tế, đa dạng hóa các phương thức đào tạo và ứng dụng mạnh mẽ công nghệ số đã tạo thêm nhiều cơ hội để giáo dục Việt Nam tiếp cận tri thức nhân loại, song đồng thời cũng làm gia tăng khả năng tiếp xúc của người học với những hệ giá trị, quan điểm và thông tin khác nhau. Đáng chú ý, ranh giới giữa thông tin chính thống và thông tin thiếu kiểm chứng trên không gian mạng ngày càng khó nhận diện; những nội dung sai lệch có thể được tạo dựng dưới hình thức học thuật, văn hóa, lịch sử hoặc các vấn đề xã hội, từ đó tác động từng bước đến nhận thức của người học, thậm chí là người dạy. Các thế lực thù địch lợi dụng sự hội nhập của nền giáo dục Việt Nam để tăng cường truyền bá các quan điểm sai trái, lệch lạc vào môi trường giáo dục với nhiều hình thức khác nhau. Thông qua các hoạt động giao lưu, hợp tác giáo dục, trao đổi học thuật, các nền tảng truyền thông và mạng xã hội, những nội dung xuyên tạc về lịch sử, văn hóa, chế độ chính trị, đường lối phát triển của đất nước có thể được lồng ghép, truyền tải dưới những cách thức, thủ đoạn mới.
Thứ ba, những hạn chế, bất cập nhất định trong công tác giáo dục chính trị, tư tưởng và xây dựng “sức đề kháng” trước các quan điểm sai trái, thù địch ở một bộ phận người học.
Những năm qua, công tác giáo dục chính trị, tư tưởng trong các cơ sở giáo dục đã đạt nhiều kết quả quan trọng, góp phần nâng cao nhận thức và bản lĩnh của học sinh, sinh viên. Tuy nhiên, ở một số nơi, nội dung giáo dục chính trị, tư tưởng vẫn chưa thực sự đáp ứng đầy đủ yêu cầu của tình hình mới; việc nắm bắt, dự báo và định hướng tư tưởng của người học có lúc chưa kịp thời; khả năng chuyển tải những vấn đề lý luận, chính trị thành nội dung gần gũi, thuyết phục với giới trẻ còn hạn chế. Trong khi đó, một bộ phận người học chưa được trang bị đầy đủ kỹ năng nhận diện thông tin giả, thông tin xuyên tạc và các quan điểm sai trái trên không gian mạng; khả năng phản biện, kiểm chứng nguồn tin và tiếp cận các vấn đề chính trị – xã hội còn chưa đồng đều. Những hạn chế đó, nếu không được nhận diện và khắc phục kịp thời, có thể tạo ra những khoảng trống trong nhận thức để các thông tin lệch lạc tác động, từ đó làm suy giảm niềm tin hoặc hình thành những cách nhìn phiến diện về lịch sử, văn hóa, chế độ và con đường phát triển của đất nước.
3. Nhận diện âm mưu “Diễn biến hòa bình” trong lĩnh vực giáo dục
Bước vào giai đoạn phát triển mới, sự tác động mạnh mẽ của cuộc cách mạng khoa học – kỹ thuật và quá trình hội nhập quốc tế đặt giáo dục Việt Nam trước yêu cầu đổi mới sâu rộng. Tuy nhiên, đổi mới giáo dục cũng đặt ra nhiều yêu cầu mới, thậm chí, trong môi trường thông tin đa chiều, một số vấn đề bất cập của giáo dục có thể bị khai thác, cường điệu hóa hoặc diễn giải phiến diện nhằm tạo tâm lý hoài nghi, phủ nhận thành quả, tác động tiêu cực đến nhận thức của học sinh, sinh viên. Vì vậy, nhận diện đúng những biểu hiện này không đồng nghĩa với phủ nhận quyền phản biện chính đáng mà nhằm phân biệt rõ giữa phản biện xây dựng với hành vi xuyên tạc, kích động và thao túng nhận thức. Từ các dấu hiệu nêu trên, bài viết khái quát phương thức, thủ đoạn phá hoại của các thế lực thù địch thành 3 dạng sau:
Một là, lợi dụng những vấn đề có thật để phủ nhận bản chất và thành quả của nền giáo dục.
Một trong những phương thức thường thấy của hoạt động chống phá trên lĩnh vực văn hóa, tư tưởng là khai thác những hạn chế, sai phạm hoặc vụ việc cá biệt có thật để quy kết thành bản chất của cả hệ thống. Trong giáo dục, các vấn đề như bất bình đẳng về cơ hội tiếp cận giáo dục, sai phạm trong thi cử, chất lượng đào tạo hay chính sách đối với nhà giáo đều là những vấn đề được xã hội quan tâm và cơ quan quản lý nghiêm túc giải quyết. Tuy nhiên, từ một vụ việc cụ thể để dấy lên sự nghi ngờ về độ tin cậy của các thông tin, kết luận từ cơ quan chức năng, cũng như phủ nhận toàn bộ nỗ lực đổi mới giáo dục, như trong video “Vụ gian lận chấn động chuyên tuyên quang: Vì sao Bộ Giáo dục và Đào tạo cho thi lại?” của BBC News Tiếng Việt là cách lập luận phiến diện.
Trong những vụ việc có dấu hiệu sai phạm, việc xác định trách nhiệm của từng cá nhân, mức độ liên quan và độ tin cậy của kết quả thi là vấn đề cốt lõi. Không thể chỉ dựa vào việc các thí sinh cùng dự thi tại một điểm thi để mặc nhiên quy kết rằng tất cả đều có hành vi gian lận hoặc áp dụng một hình thức xử lý giống nhau. Việc tổ chức thi lại, nếu được cơ quan có thẩm quyền quyết định trên cơ sở quy định và tình hình thực tế, có thể được xem là một giải pháp nhằm vừa bảo đảm quyền lợi chính đáng của thí sinh, vừa tạo cơ sở đánh giá lại kết quả và phân hóa trách nhiệm. Nguyên tắc cần quán triệt là xử lý đúng người, đúng hành vi, đúng mức độ vi phạm; không có vùng cấm, không có ngoại lệ nhưng cũng không thể vì một sai phạm mà phủ nhận quyền lợi hợp pháp của những người không có lỗi.
Do đó, phản biện có trách nhiệm phải bắt đầu từ việc kiểm chứng thông tin, phân tích đầy đủ bối cảnh và tôn trọng kết luận của cơ quan có thẩm quyền. Việc cắt ghép hình ảnh, sử dụng ngôn ngữ cảm tính hoặc liên tục so sánh những vụ việc có hoàn cảnh pháp lý khác nhau để tạo cảm giác “thiếu công bằng” có thể làm sai lệch nhận thức xã hội. Đây chính là điểm cần cảnh giác trong môi trường mạng, nơi thông tin gây phẫn nộ thường lan truyền nhanh hơn những phân tích có căn cứ.
Hai là, nguy cơ tuyệt đối hóa một cách diễn giải và làm lệch nhận thức lịch sử, văn hóa trong giáo dục.
Đổi mới giáo dục đòi hỏi tiếp cận tri thức đa dạng, khuyến khích học sinh suy nghĩ độc lập và tiếp nhận nhiều góc nhìn. Tuy nhiên, đa chiều không đồng nghĩa với tương đối hóa mọi giá trị; tự do học thuật không đồng nghĩa với phủ nhận sự thật lịch sử; còn quyền phân tích tác phẩm văn học phải được đặt trong yêu cầu bảo đảm tính khoa học, giáo dục và phù hợp với mục tiêu chương trình. Việc đưa các tác phẩm văn học viết về chiến tranh, trong đó có “Nỗi buồn chiến tranh” của Bảo Ninh vào giảng dạy có thể tạo điều kiện để học sinh tiếp cận chiều sâu tâm lý con người và những mất mát của chiến tranh. Tuy nhiên, tác phẩm cần được đặt trong chỉnh thể lịch sử và văn hóa cụ thể. Nếu chỉ nhấn mạnh bi kịch, đau thương của cá nhân mà thiếu sự phân tích về hoàn cảnh lịch sử, mục tiêu đấu tranh giành độc lập, thống nhất đất nước và ý nghĩa của sự hy sinh, người học có thể hình thành cách nhìn phiến diện về chiến tranh.
Vì vậy, vấn đề không nằm ở việc có nên tiếp cận những tác phẩm có góc nhìn khác biệt hay không mà ở phương pháp lựa chọn, đặt vấn đề và tổ chức dạy học. Giáo dục văn học cần giúp học sinh vừa biết đồng cảm với số phận con người, vừa có năng lực phân tích bối cảnh lịch sử; vừa tiếp nhận giá trị nghệ thuật, vừa hình thành khả năng phân biệt giữa trải nghiệm cá nhân, hư cấu nghệ thuật và nhận thức lịch sử.
Bên cạnh việc đưa ngữ liệu học tập vào chương trình giáo dục phổ thông, lợi dụng những hạn chế trong quá trình kiểm duyệt của cơ quan chức năng đối với báo chí, xuất bản, một số ấn phẩm “độc hại” đã được in ấn, phát hành và tiếp cận với nhiều độc giả. Điển hình là cuốn sách “Chuyện với Thanh: lời kể mới về ánh sáng” do đối tượng Nguyễn Thành Nam chủ biên, được biên soạn với các tư liệu được lựa chọn và sử dụng theo lối cắt xén phiến diện, suy diễn chủ quan, đánh tráo khái niệm và cố tình tách rời bối cảnh lịch sử nhằm dẫn dắt người đọc, người xem đến nhận thức sai lệch về lịch sử dân tộc, xuyên tạc cuộc đời sự nghiệp của Chủ tịch Hồ Chí Minh, các vị anh hùng dân tộc và phủ nhận những giá trị nền tảng của cách mạng Việt Nam (Trinh Nguyễn, 19/6/2026). Nếu không có bản lĩnh chính trị vững vàng và kiến thức lịch sử vững chắc sẽ bị những nội dung này tác động chuyển hóa tư tưởng, hình thành nên những thế hệ mơ hồ về lịch sử dân tộc và phai mờ lý tưởng cách mạng.
Ba là, lợi dụng không gian mạng để tác động, lôi kéo học sinh, sinh viên.
Sự phát triển của mạng xã hội tạo ra môi trường học tập, giao lưu và sáng tạo chưa từng có, nhưng đồng thời cũng mở rộng không gian để thông tin sai lệch, cực đoan và các hoạt động lôi kéo phát tán. Học sinh, sinh viên là nhóm có khả năng tiếp cận công nghệ cao nhưng chưa phải lúc nào cũng có đầy đủ kỹ năng đánh giá nguồn tin, nhận diện thao túng truyền thông hoặc phân biệt giữa hoạt động xã hội hợp pháp với những tổ chức, nhóm hoạt động trái pháp luật.
Thực tế cho thấy, một số tổ chức, cá nhân có thể sử dụng vỏ bọc hội thảo, hoạt động cộng đồng, đào tạo kỹ năng, học bổng hoặc các dự án xã hội để tiếp cận người trẻ. Một ví dụ điển hình là tổ chức Rise – ngoại vi tại Việt Nam của tổ chức khủng bố “Việt Tân” – đã ráo riết triển khai chương trình “Ngày hội phong trào xã hội 2025” (SMF 2025) với chủ đề “Vững vàng trong thử thách: Dám sống – Dám thay đổi” với chiến dịch truyền thông trên không gian mạng; tán phát, chia sẻ thông tin chương trình SMF 2025 trong các hội, nhóm “xã hội dân sự” trên Facebook với chiêu bài “Hoạt động ngoại khóa, tình nguyện, dự án phi lợi nhuận, đào tạo kỹ năng lãnh đạo phong trào, học bổng lãnh đạo trẻ và công tác xã hội…”. Chuỗi hoạt động này thực chất là vỏ bọc nhằm lôi kéo học sinh, sinh viên, trí thức trẻ tham gia nhằm huấn luyện và đào tạo, xây dựng nhóm này thành “hạt nhân”, “ngòi nổ” tiến hành các hoạt động chống phá lâu dài, thực hiện âm mưu, ý đồ tiến hành “cách mạng màu”, “cách mạng đường phố” tiến tới lật đổ chế độ tại Việt Nam (Trang thông tin điện tử Công an Thành phố Đồng Nai, 31/10/2025).
4. Nâng cao “sức đề kháng” của nền giáo dục trước tác động của âm mưu “Diễn biến hòa bình”
Thứ nhất, tăng cường sự lãnh đạo của Đảng và sự quản lý của Nhà nước đối với phòng, chống “Diễn biến hòa bình” trong ngành giáo dục Việt Nam.
Cần quán triệt và thực hiện nghiêm túc các chủ trương, đường lối, quan điểm chỉ đạo của Đảng về công tác xây dựng, chỉnh đốn Đảng và bảo vệ an ninh nội bộ trong ngành Giáo dục. Theo đó, phải nâng cao sức chiến đấu của các tổ chức Đảng và đội ngũ cán bộ, đảng viên của ngành giáo dục, nhất là nêu cao vai trò người đứng đầu cấp ủy trong các cơ sở giáo dục; hoàn thiện lý luận và tăng cường công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, không để các thế lực thù địch lợi dụng làm xói mòn tư tưởng, nhận thức và thực hiện âm mưu phá hoại “ngầm” nền giáo dục; tuyên truyền, giáo dục nâng cao nhận thức về vai trò “quốc sách hàng đầu” của giáo dục và đào tạo và trách nhiệm của đội ngũ giáo viên, cán bộ quản lý giáo dục; chú trọng công tác phát triển Đảng tại các cơ sở giáo dục. Thường xuyên tiến hành công tác kiểm tra, giám sát để kịp thời phát hiện và xử lý các cán bộ, đảng viên vi phạm chuẩn mực đạo đức, lối sống, có biểu hiện “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” tư tưởng chính trị góp phần đẩy lùi âm mưu “Diễn biến hòa bình”, bảo vệ an toàn nội bộ.
Tăng cường hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước trên lĩnh vực giáo dục và đào tạo, bảo đảm theo đúng định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế mà Đảng đã đề ra trong Nghị quyết số 02-NQ/HNTW ngày 24/12/1996 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng: “Giữ vững mục tiêu xã hội chủ nghĩa trong nội dung, phương pháp giáo dục và đào tạo, trong các chính sách, nhất là chính sách công bằng xã hội”, nhất là đối với các cơ sở giáo dục nước ngoài và có vốn đầu tư nước ngoài tại Việt Nam. Trong đó, Bộ Giáo dục và Đào tạo và các bộ, ban, ngành có liên quan và chính quyền địa phương làm tốt công tác tham mưu để sửa đổi, bổ sung và ngày càng hoàn thiện hệ thống pháp luật, thể chế, chính sách có liên quan đến quản lý giáo dục và đào tạo, đồng thời, xử lý nghiêm minh các trường hợp sai phạm đe dọa nghiêm trọng đến an ninh, an toàn của ngành giáo dục nước ta, góp phần xóa bỏ các hiện tượng tiêu cực kéo dài, gây bức xúc trong giáo dục tại học đường và ngoài xã hội. Mặt khác, tăng cường quản lý nhà nước trên lĩnh vực báo chí và đối với không gian mạng để ngăn chặn các luồng thông tin xấu, độc nằm trong âm mưu “Diễn biến hòa bình”; đồng thời trên lĩnh vực in ấn, xuất bản, văn học, nghệ thuật, tuyệt đối không để các ấn phẩm, đặc biệt là sách giáo khoa, có chứa nội dung xuyên tạc, xét lại lịch sử, phá hoại nền tảng tư tưởng của Đảng, truyền bá thông tin gây kích động, chia rẽ vào môi trường giáo dục và tiếp cận rộng rãi đến người dân.
Thứ hai, nâng cao năng lực nhận diện âm mưu “Diễn biến hòa bình” trên lĩnh vực giáo dục.
Để đạt được điều đó, cần đưa nội dung của chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước liên quan đến phòng, chống “Diễn biến hòa bình” vào chương trình giảng dạy cho học sinh, sinh viên từ sớm, bảo đảm phù hợp với từng cấp học. Mục tiêu của công tác này là xây dựng thành công những công dân yêu nước, yêu chủ nghĩa xã hội, có bản lĩnh chính trị vững vàng, có khả năng nhận diện và ngăn chặn âm mưu “Diễn biến hòa bình”. Đồng thời, công tác giáo dục chính trị tư tưởng phải bảo đảm yêu cầu “gắn lý luận với thực tiễn”, ngày càng đổi mới nội dung và phương pháp giảng dạy theo hướng hiện đại hóa, đáp ứng tốt yêu cầu thực tiễn đặt ra. Bên cạnh truyền đạt những vấn đề về lý luận, cần đẩy mạnh giáo dục lịch sử dân tộc, lịch sử Đảng, truyền thống yêu nước thông qua nhiều hình thức khác nhau, như: tổ chức tham quan thực tế tại các địa chỉ đỏ, di tích lịch sử; thiết kế các cuộc thi trực tuyến tìm hiểu kiến thức có liên quan; đa dạng hóa hình thức sinh hoạt chính trị, văn hóa, văn nghệ; lồng ghép vào bài giảng trên lớp nội dung phân tích, làm rõ âm mưu, phương thức, thủ đoạn mới của các thế lực thù địch đang tấn công trực diện vào học sinh, sinh viên… nhằm xây dựng thế hệ trẻ Việt Nam đủ bản lĩnh, quyết tâm bảo vệ và phát triển đất nước, không hoang mang, dao động trước chiến lược “Diễn biến hòa bình”.
Thứ ba, xây dựng đội ngũ cán bộ hội tụ đầy đủ phẩm chất chính trị và năng lực công tác.
Khâu tuyển chọn giáo viên và cán bộ của ngành giáo dục phải được tổ chức chặt chẽ, đúng quy trình, bảo đảm chất lượng nhân sự đầu vào về phẩm chất, tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống và năng lực công tác phù hợp với khoa học giáo dục và khoa học quản lý, đặc biệt là đội ngũ giáo viên giảng dạy lý luận chính trị. Trong quá trình công tác, cần tiếp tục mở các lớp bồi dưỡng nâng cao trình độ và nghiệp vụ công tác để phục vụ hiệu quả cho ngành giáo dục, đồng thời tăng cường công tác quản lý, phát hiện và xử lý các trường hợp có nhận thức lệch lạc, biểu hiện “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa”. Cùng với đó là đầu tư, xây dựng, đào tạo và bồi dưỡng lực lượng chuyên trách, cán bộ, nhà giáo trẻ trong đấu tranh phòng, chống âm mưu “Diễn biến hòa bình” trên lĩnh vực giáo dục.
Thứ tư, nâng cao hiệu quả phối hợp giữa các cơ quan, ban, ngành và đơn vị có liên quan trong phòng, chống “Diễn biến hòa bình” trên lĩnh vực giáo dục.
Phòng, chống “Diễn biến hòa bình” nói chung và trên lĩnh vực giáo dục nói riêng không chỉ là trách nhiệm của cá nhân mà còn cần huy động sự tham gia tích cực của toàn Đảng, các cơ quan, ban, ngành, đơn vị có liên quan và tranh thủ sự đồng tình, ủng hộ của Nhân dân. Vì vậy, cần xây dựng mối quan hệ phối hợp giữa các cơ quan, ban, ngành có liên quan, các cơ sở giáo dục và lực lượng chuyên trách trong đấu tranh phòng, chống “Diễn biến hòa bình” trên lĩnh vực giáo dục. Trong đó, ban hành quy chế phối hợp và quy định rõ ràng chức năng, nhiệm vụ của từng bên tham gia để nâng cao hiệu quả phối hợp, tránh tình trạng đùn đẩy trách nhiệm; xác định cấp ủy và người đứng đầu các cơ sở giáo dục chịu trách nhiệm trực tiếp và lực lượng nòng cốt là lực lượng an ninh chính trị nội bộ; tăng cường tham mưu, phối hợp, hướng dẫn và trao đổi thông tin với cấp ủy, Ban giám hiệu các cơ sở giáo dục khác và lực lượng bảo vệ chính trị nội bộ của các cơ quan, đơn vị trong ngành giáo dục để kịp thời phát hiện và xử lý các nguy cơ từ khi vừa mới nảy sinh, không để âm mưu “Diễn biến hòa bình” được thực hiện thành công.
Thứ năm, phát huy vai trò của cơ quan báo chí, truyền thông công tác phòng, chống “Diễn biến hòa bình” trong lĩnh vực giáo dục.
Trên mặt trận tư tưởng, báo chí là công cụ tin cậy góp phần vận động, tuyên truyền, khích lệ Nhân dân trong thực hiện chủ trương, đường lối của Đảng và pháp luật của Nhà nước, đồng thời “phủ xanh” không gian mạng nhằm đẩy lùi các thông tin độc hại tác động, hướng quần chúng nhân dân theo âm mưu, ý đồ của các thế lực thù địch. Do đó, thời gian tới cần “xây dựng nền báo chí, truyền thông chuyên nghiệp, nhân văn và hiện đại” (Bộ Chính trị, 2025).
Các cơ quan báo chí, truyền thông phải chủ động, tích cực đăng tải những nội dung có đủ khả năng định hướng dư luận xã hội, các bài viết vạch trần bản chất của chiến lược “Diễn biến hòa bình” trong lĩnh vực giáo dục cũng như các luận điểm sắc bén nhằm phản bác các quan điểm sai trái, thù địch xuyên tạc nền giáo dục và chính sách giáo dục Việt Nam. Phối hợp, tranh thủ ảnh hưởng của những người có uy tín trong ngành giáo dục, văn nghệ sĩ và trí thức yêu nước, góp phần nâng cao hiệu quả công tác tuyên truyền. Ngoài ra, đẩy mạnh nghiên cứu khoa học, ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong xây dựng hệ thống giám sát, cảnh báo trên không gian mạng để nhận diện, ngăn chặn, bóc gỡ các thông tin xấu, độc gây hoang mang trong quần chúng nhân dân.
5. Kết luận
Bảo vệ nền tảng tư tưởng trong lĩnh vực giáo dục phải được đặt trong mối quan hệ thống nhất với yêu cầu đổi mới giáo dục. Không thể tuyệt đối hóa việc phòng, chống “Diễn biến hòa bình” để phủ nhận phản biện xã hội chính đáng; đồng thời cũng không thể nhân danh “tự do học thuật”, “đa chiều” hay “quyền biểu đạt” để hợp thức hóa hành vi xuyên tạc lịch sử, kích động cực đoan hoặc lôi kéo người trẻ tham gia hoạt động trái pháp luật. Nhiệm vụ quan trọng nhất là xây dựng một nền giáo dục vừa hiện đại, hội nhập, khai phóng, vừa giữ vững bản sắc văn hóa và những giá trị cốt lõi của dân tộc. Cùng với việc nâng cao chất lượng giáo dục, cần đặc biệt chú trọng giáo dục lịch sử, đạo đức, pháp luật, kỹ năng số và năng lực tư duy phản biện. Khi người học được trang bị đầy đủ tri thức và bản lĩnh, họ không chỉ có khả năng nhận diện thông tin sai lệch mà còn đủ năng lực đối thoại, phản biện và bảo vệ những giá trị đúng đắn bằng lý lẽ, bằng chứng và thái độ có trách nhiệm. Đây chính là nền tảng bền vững để giáo dục thực sự trở thành động lực phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới – kỷ nguyên vươn mình của dân tộc Việt Nam.
Tài liệu tham khảo:
Ban Chấp hành Trung ương Đảng (1996). Nghị quyết số 02-NQ/HNTW ngày 24/12/1996 về định hướng chiến lược phát triển khoa học và công nghệ trong thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa và nhiệm vụ đến năm 2000.
Bộ Chính trị (2025). Nghị quyết số 71-NQ/TW ngày 22/8/2025 về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo.
Đảng Cộng sản Việt Nam (2026). Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng (Tập I, II). Nxb Chính trị quốc gia Sự thật.
Hồ Chí Minh (2011). Toàn tập (Tập 3). Nxb Chính trị quốc gia Sự thật.
Thông tấn xã Việt Nam (30/8/2026). Thành tích của Việt Nam tại các kỳ Olympic khu vực và quốc tế năm 2026. https://vnanet.vn/vi/graphic/tin-do-hoa-trong-nuoc-1111/thanh-tich-cua-viet-nam-tai-cac-ky-olympic-khu-vuc-va-quoc-te-nam-2026-8992944.html
Trang thông tin điện tử Công an Thành phố Đồng Nai (31/10/2025). Nhận diện, vạch trần bản chất, âm mưu chống phá của tổ chức phản động Rise. https://congan.dongnai.gov.vn/pages/newsdetail.aspx?
Trinh Nguyễn (19/6/2026). “Chuyện với Thanh” sai sự thật: Đình chỉ hoạt động NXB 2 tháng, phạt 100 triệu đồng. Báo Thanh Niên. https://thanhnien.vn/chuyen-voi-thanh-sai-su-that-dinh-chi-hoat-dong-nxb-2-thang-phat-100-trieu-dong-185260619191556982.htm
