Green economy development in Lao Cai and Son La provinces and Pu’er City (China): lessons for Tuyen Quang province
Nguyễn Duy Đạt và Mai Thanh Huyền
Trường Đại học Thương mại
Email tác giả liên hệ: dat.nd@tmu.edu.vn
(Quanlynhanuoc.vn) – Bài viết phân tích kinh nghiệm phát triển kinh tế xanh của 3 địa phương miền núi có điều kiện tương đồng với tỉnh Tuyên Quang sau sáp nhập: tỉnh Lào Cai (địa giới cũ), tỉnh Sơn La và thành phố Phổ Nhĩ (tỉnh Vân Nam, Trung Quốc). Kết quả cho thấy, Lào Cai gắn du lịch núi cao với chuỗi nông – lâm sản hữu cơ (quế, chè Shan tuyết); Sơn La chuyển đổi đất dốc sang cây ăn quả gắn mã số vùng trồng và chi trả dịch vụ môi trường rừng; Phổ Nhĩ được thí điểm kinh tế xanh cấp quốc gia với hệ chỉ tiêu riêng, lấy chè, cà phê và dược liệu dưới tán rừng làm trụ cột. Từ đó, kinh nghiệm gợi mở cho Tuyên Quang về thể chế hóa và đo lường kinh tế xanh cấp tỉnh; chuẩn hóa ngành hàng đặc hữu theo tiêu chuẩn xanh; kinh tế dưới tán rừng; du lịch di sản có kiểm soát sức chứa; tài chính xanh vừa sức cho hộ nhỏ; và chia sẻ lợi ích với cộng đồng dân tộc thiểu số.
Từ khóa: Kinh tế xanh; tỉnh miền núi; Lào Cai; Sơn La; Phổ Nhĩ; Tuyên Quang.
Abstract: This article analyzes the experiences in green economic development of three mountainous localities with conditions similar to those of Tuyên Quang Province following the merger: Lào Cai Province (the former administrative boundary), Sơn La Province, and Phổ Nhĩ City (Yunnan Province, China). The results show that Lào Cai integrates high-altitude tourism with a value chain of organic agricultural and forestry products (cinnamon, Shan Tuyết tea); Sơn La has converted steep slopes to fruit orchards linked to regional planting codes and payments for forest environmental services; and Phổ Nhĩ has been selected as a national-level green economy pilot with its own set of indicators, centered on tea, coffee, and medicinal herbs grown under the forest canopy. These experiences offer insights for Tuyen Quang on institutionalizing and measuring the green economy at the provincial level; standardizing local specialty products according to green standards; the under-canopy economy; heritage tourism with controlled visitor capacity; green finance tailored to small-scale households; and benefit-sharing with ethnic minority communities.
Keywords: Green economy; mountainous provinces; Lao Cai; Son La; Pu’er; Tuyen Quang
1. Đặt vấn đề
Chuyển đổi sang nền kinh tế xanh đã trở thành định hướng chiến lược của Việt Nam. Chiến lược quốc gia về tăng trưởng xanh giai đoạn 2021-2030, tầm nhìn 2050 xác định tăng trưởng xanh là phương thức để đạt được thịnh vượng về kinh tế, bền vững về môi trường và công bằng về xã hội (Thủ tướng Chính phủ, 2021). Theo Chương trình Môi trường Liên Hợp quốc, kinh tế xanh là nền kinh tế cải thiện phúc lợi và công bằng xã hội, đồng thời giảm đáng kể rủi ro môi trường và khan hiếm sinh thái (UNEP, 2011).
Với các tỉnh miền núi phía Bắc, vấn đề có tính đặc thù. Các địa phương này sở hữu vốn tự nhiên lớn (rừng, đa dạng sinh học, cảnh quan, nguồn nước) nhưng quy mô kinh tế nhỏ, tỷ lệ đồng bào dân tộc thiểu số cao, hạ tầng và nguồn nhân lực còn hạn chế. Bài toán không chỉ là bảo vệ vốn tự nhiên, mà còn là chuyển hóa vốn tự nhiên thành thu nhập ổn định cho người dân mà không làm suy giảm chính nguồn vốn đó.
Tỉnh Tuyên Quang mới được hình thành theo Nghị quyết số 202/2025/QH15 ngày 12/6/2025, có hiệu lực từ ngày 12/6/2025, trên cơ sở hợp nhất tỉnh Tuyên Quang và tỉnh Hà Giang (Quốc hội, 2025). Tỉnh mới có bốn trụ cột tiềm năng cho kinh tế xanh: lâm nghiệp bền vững; nông nghiệp sinh thái, hữu cơ; du lịch di sản – sinh thái gắn với Công viên địa chất toàn cầu UNESCO Cao nguyên đá Đồng Văn và hồ Na Hang – Lâm Bình; công nghiệp chế biến sâu và năng lượng tái tạo. Đồng thời, sự hợp nhất đặt ra yêu cầu xây dựng lại quy hoạch, bộ máy và hệ thống dữ liệu, đồng thời xử lý chênh lệch về mức độ phát triển giữa hai địa bàn cũ.
Các nghiên cứu trong nước về kinh tế xanh cấp địa phương chủ yếu tập trung vào các tỉnh đồng bằng hoặc các tỉnh công nghiệp (Nguyễn Lệ Hương, 2024) hoặc so sánh Chỉ số Xanh cấp tỉnh giữa các địa phương có điều kiện khác nhau (Nguyễn Thị Lệ Thúy & Nguyễn Thị Hồng Minh, 2025). Còn thiếu các nghiên cứu so sánh có hệ thống về kinh nghiệm của các địa phương miền núi biên giới, đa dân tộc, lấy rừng và nông sản đặc hữu làm nền tảng, phù hợp với đặc điểm của Tuyên Quang sau sáp nhập.
2. Khung lý thuyết và phương pháp nghiên cứu
2.1. Cơ sở lý thuyết
Một là, kinh tế xanh và tăng trưởng xanh. UNEP nhấn mạnh 3 đặc trưng của kinh tế xanh: phát thải carbon thấp, sử dụng tài nguyên hiệu quả và bao trùm xã hội (UNEP, 2011). OECD tiếp cận theo hướng tăng trưởng xanh, tức là thúc đẩy tăng trưởng trong khi bảo đảm tài sản tự nhiên tiếp tục cung cấp tài nguyên và dịch vụ môi trường (OECD, 2011). Ngân hàng Thế giới bổ sung thêm chiều bao trùm, cho rằng tăng trưởng xanh phải hiệu quả, sạch và có khả năng chống chịu (World Bank, 2012). Điểm chung của ba cách tiếp cận là coi vốn tự nhiên là một loại tài sản kinh tế cần được duy trì và định giá.
Hai là, vốn tự nhiên và chi trả cho dịch vụ hệ sinh thái. Ở vùng núi, phần lớn giá trị của rừng (điều tiết nước, hấp thụ carbon, cảnh quan) không được thị trường trả tiền. Chi trả dịch vụ môi trường rừng và thị trường tín chỉ carbon là các công cụ nội hóa những giá trị này, tạo động lực kinh tế để người dân giữ rừng.
G20 Green Finance Study Group (2016) định nghĩa tài chính xanh là “tài trợ cho các khoản đầu tư mang lại lợi ích môi trường trong bối cảnh rộng hơn của phát triển bền vững về môi trường”. Định nghĩa của G20 làm rõ thêm 3 điểm: (1) Lợi ích môi trường gồm: giảm ô nhiễm không khí, nước và đất; giảm phát thải khí nhà kính; nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng. (2) Cơ chế vận hành tài chính xanh bao gồm nỗ lực nội hóa các ngoại ứng môi trường và điều chỉnh nhận thức về rủi ro nhằm thúc đẩy đầu tư thân thiện với môi trường, đồng thời hạn chế đầu tư gây hại. (3) Phạm vi tài chính xanh bao trùm nhiều loại định chế tài chính và loại tài sản, bao gồm cả tài chính công – tư và gắn với việc quản lý hiệu quả rủi ro môi trường trong toàn hệ thống tài chính.
Pháp luật Việt Nam chưa định nghĩa “tài chính xanh” như một thuật ngữ chung. Luật chỉ quy định hai công cụ cụ thể: tín dụng xanh (Điều 149 Luật Bảo vệ môi trường năm 2020) là tín dụng được cấp cho các dự án đầu tư sử dụng hiệu quả tài nguyên thiên nhiên, ứng phó với biến đổi khí hậu, quản lý chất thải, xử lý ô nhiễm, cùng một số mục đích khác. Trái phiếu xanh (Điều 150) là trái phiếu do Chính phủ, chính quyền địa phương hoặc doanh nghiệp phát hành nhằm huy động vốn cho các hoạt động bảo vệ môi trường và các dự án đầu tư mang lại lợi ích môi trường (Quốc hội, 2020).
Tài chính xanh là toàn bộ các dòng vốn, công cụ và cơ chế tài chính của khu vực công, tư nhân và cộng đồng, bao gồm ngân sách, tín dụng xanh, trái phiếu xanh, chi trả dịch vụ môi trường rừng, tín chỉ carbon, bảo hiểm và quỹ, được huy động và phân bổ cho các hoạt động mang lại lợi ích môi trường có thể đo lường được. Tài chính xanh đồng thời nội hóa chi phí môi trường vào các quyết định đầu tư, góp phần thực hiện mục tiêu tăng trưởng xanh của địa phương.
Ba là, sinh kế bao trùm là sinh kế mà các nhóm dễ bị tổn thương (hộ nghèo, đồng bào dân tộc thiểu số, phụ nữ, người dân vùng sâu, vùng xa) có cơ hội công bằng để tiếp cận năm loại vốn sinh kế (tự nhiên, con người, xã hội, vật chất, tài chính), tham gia vào chuỗi giá trị và quá trình ra quyết định và được chia sẻ công bằng lợi ích từ tăng trưởng. Đồng thời, sinh kế đó đủ khả năng chống chịu trước cú sốc và không làm suy giảm nền tảng tài nguyên thiên nhiên.
Bốn là chuỗi giá trị sản phẩm đặc thù. Với nông – lâm sản vùng cao, giá trị gia tăng chủ yếu nằm ở khâu chế biến, chứng nhận (hữu cơ, chỉ dẫn địa lý, mã số vùng trồng) và khả năng tiếp cận thị trường. Tiêu chuẩn xanh vừa là rào cản kỹ thuật, vừa là công cụ để nâng giá bán.
Năm là kinh tế học vùng. Mở rộng quy mô không gian và tăng cường liên kết có thể tạo ra hiệu ứng tích lũy và lan tỏa (Krugman, 1991). Đây là cơ sở để xem xét cơ hội liên kết sản phẩm, du lịch và hạ tầng giữa hai địa bàn cũ của Tuyên Quang.
2.2. Khung phân tích
Bài viết sử dụng khung phân tích theo logic: vốn tự nhiên và điều kiện đầu vào, quá trình chuyển đổi, kết quả kinh tế xanh, tăng trưởng bền vững, với bốn nhóm nhân tố tác động đến quá trình chuyển đổi và cơ chế phản hồi chính sách từ kết quả đo lường (Hình 1). Khung được xây dựng dựa trên UNEP (2011) và OECD (2011). Mỗi trường hợp được phân tích theo từng năm, với chiều so sánh thống nhất (Bảng 1).
Bảng 1. Năm chiều so sánh trong nghiên cứu trường hợp
| Chiều so sánh | Câu hỏi phân tích | Vị trí trong khung |
| (1) Thể chế – chính sách | Địa phương ban hành nghị quyết, kế hoạch, cơ chế điều phối nào? | Nhân tố ảnh hưởng |
| (2) Trụ cột ngành | Ngành xanh nào được chọn làm động lực, dựa trên vốn tự nhiên nào? | Quá trình chuyển đổi |
| (3) Tài chính xanh | Nguồn vốn và công cụ tài chính nào được huy động? | Nhân tố ảnh hưởng |
| (4) Sinh kế – bao trùm | Người dân, đồng bào dân tộc thiểu số hưởng lợi như thế nào? | Kết quả xã hội |
| (5) Đo lường kết quả | Chỉ tiêu nào chứng minh hiệu quả và có thể dùng để điều chỉnh chính sách? | Kết quả và phản hồi |
2.3. Phương pháp nghiên cứu
Bài viết sử dụng phương pháp nghiên cứu trường hợp so sánh, phù hợp khi mục tiêu là rút ra bài học chính sách từ các bối cảnh có điểm tương đồng nhưng không hoàn toàn giống nhau.
Ba địa phương được chọn vì: địa hình miền núi, tỷ lệ che phủ rừng cao; nằm ở vùng biên giới, đa dân tộc; có ít nhất hai trong bốn trụ cột xanh trùng với Tuyên Quang; có kết quả được ghi nhận chính thức và có tài liệu kiểm chứng. Lào Cai đại diện cho mô hình du lịch núi cao kết hợp nông – lâm sản hữu cơ, tương đồng với Hà Giang (trước đây). Sơn La đại diện cho sự chuyển đổi từ đất dốc sang sản xuất nông sản hàng hóa xuất khẩu và chi trả dịch vụ môi trường rừng trên quy mô lớn. Phổ Nhĩ là đô thị vùng biên giới giáp Myanmar, Lào và Việt Nam, có địa hình thấp và được thí điểm là kinh tế xanh cấp quốc gia.
Các số liệu từ niên giám thống kê và quyết định công bố hiện trạng rừng của UBND tỉnh; báo cáo chính thức của HĐND, UBND tỉnh và Văn kiện Đại hội Đảng bộ tỉnh; các cơ quan báo chí cấp tỉnh và cấp bộ trích dẫn số liệu từ các cơ quan nhà nước. Với Phổ Nhĩ, số liệu được lấy từ công bố của chính quyền thành phố qua China Daily và Tân Hoa Xã. Giai đoạn khảo sát chủ yếu là 2020-2025; đối với Phổ Nhĩ, bài viết mở rộng về giai đoạn từ năm 2010 để bao quát quá trình thí điểm. Số liệu giữa các địa phương không hoàn toàn đồng nhất về năm và cách tính; vì vậy, bài viết dùng số liệu để minh chứng xu hướng và cơ chế, không dùng để xếp hạng. Lào Cai đã hợp nhất với Yên Bái từ 01/7/2025; số liệu trong bài là của địa giới hành chính cũ.
3. Thực trạng phát triển kinh tế xanh của ba địa phương
3.1. Tỉnh Lào Cai: du lịch núi cao gắn với chuỗi nông – lâm sản hữu cơ
Lào Cai (địa giới cũ) là tỉnh biên giới có cửa khẩu quốc tế, địa hình núi cao, có nhiều dân tộc thiểu số, tương đồng rõ rệt với Hà Giang (địa giới cũ). Theo quyết định công bố hiện trạng rừng, đến 31/12/2023, tỉnh có 391.144,8 ha đất có rừng, tỷ lệ che phủ 58,5%; Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ XVI đặt mục tiêu đạt 60% vào cuối năm 2025 (Báo Lào Cai, 01/3/2024). Theo kết quả công bố hiện trạng rừng năm 2024, tỷ lệ che phủ đạt 59,37% (Báo Lào Cai, 21/02/2025). Quy mô GRDP năm 2023 theo giá hiện hành đạt 73.600,9 tỷ đồng (Báo Lào Cai, 26/12/2023), tăng trưởng 5,11% (Báo Lào Cai, 03/12/2023). Năm 2024, theo báo cáo của UBND tỉnh tại Kỳ họp thứ 24 HĐND tỉnh, GRDP ước tăng 7,38%, GRDP bình quân đầu người đạt 97,5 triệu đồng/người/năm (Báo Lào Cai, 05/12/2024), bằng 80% mức trung bình cả nước (Thời báo Tài chính Việt Nam, 23/12/2024).
Tỉnh xác định phát triển kinh tế xanh là định hướng chiến lược xuyên suốt, chủ trương chuyển từ sản xuất nhỏ lẻ sang sản xuất hàng hóa gắn với chuỗi giá trị (Báo Lào Cai, 01/01/2026). Công cụ trọng tâm là Nghị quyết số 10-NQ/TU ngày 26/8/2021 về Chiến lược phát triển nông nghiệp hàng hóa đến năm 2030, tầm nhìn 2050, đặt ra các mục tiêu cụ thể về diện tích và giá trị cây quế cho các mốc 2025, 2030 và 2050 (Báo Lào Cai, 10/7/2025), trong đó có ít nhất 35% diện tích quế đạt tiêu chuẩn hữu cơ vào năm 2030 (Báo Lào Cai, 17/4/2024). Lào Cai có chính sách hỗ trợ liên kết chuỗi, chứng nhận hữu cơ và phát triển chế biến quế; mức hỗ trợ 100% chi phí đánh giá xác định vùng nguyên liệu được ghi nhận là chính sách của Yên Bái trước đây (Báo Lào Cai, 10/7/2025). Tháng 12/2025, tỉnh ban hành kế hoạch triển khai Đề án sản xuất giảm phát thải trong lĩnh vực trồng trọt giai đoạn 2025-2035 (UBND tỉnh Lào Cai, 2025).
Thứ nhất, du lịch núi cao. Tỉnh đón trên 7,2 triệu lượt khách năm 2023 (Báo Lào Cai, 28/12/2023); 6 tháng đầu năm 2024 ước đón 4.136.719 lượt khách, tổng thu khoảng 13.500 tỷ đồng, tăng 24% so với cùng kỳ (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, 25/6/2024). Năm 2025, tỉnh Lào Cai sau hợp nhất dự kiến đón trên 10 triệu lượt khách, doanh thu hơn 46.000 tỷ đồng, gấp 2,4 lần so với năm 2020 và đóng góp khoảng 10% GRDP (Báo Lào Cai, 03/10/2025).
Thứ hai, nông – lâm sản hữu cơ. Quế là ngành hàng chủ lực; sau hợp nhất với Yên Bái, tỉnh Lào Cai mới có khoảng 160.000 ha quế, chiếm khoảng 80% diện tích quế cả nước, trong đó hơn 24.000 ha được cấp chứng nhận (Báo Đại biểu Nhân dân, 31/10/2025). Hai trụ cột được kết nối với nhau thông qua mô hình nông nghiệp gắn với du lịch sinh thái và du lịch cộng đồng tại Sa Pa, Bắc Hà, Y Tý và Mường Hum (Báo Lào Cai, 01/01/2026).
Hợp tác xã là hạt nhân của chuỗi giá trị xanh: HTX trà Shan tuyết Suối Giàng và Phình Hồ đã xuất khẩu sang Mỹ và châu Âu; HTX Quế hồi Việt Nam sản xuất quế hữu cơ; HTX Thắng Lợi ứng dụng công nghệ nhiệt phân săm lốp cũ để tạo dầu FO-R theo hướng kinh tế tuần hoàn (Bộ Nông nghiệp và Môi trường, 25/11/2025). Nguồn lực chủ yếu đến từ ngân sách hỗ trợ chứng nhận và đầu tư công cho hạ tầng du lịch, ví dụ, dự án Hầm Hàm Rồng tại Sa Pa thuộc tỉnh Lào Cai sau hợp nhất được phê duyệt chủ trương đầu tư năm 2026, với tổng mức đầu tư 2.500 tỷ đồng (Báo Nhân Dân, 31/7/2026).
Một số hạn chế, như chuỗi quế còn nhiều nút thắt về chất lượng vùng nguyên liệu, liên kết chuỗi, chế biến sâu và thị trường xuất khẩu (Báo Lào Cai, 30/6/2026). Năng lực quản lý và kỹ thuật của nhiều HTX còn yếu, thiếu nhân lực có tay nghề cao (Bộ Nông nghiệp và Môi trường, 25/11/2025). Cơ sở lưu trú phần lớn chỉ đạt tiêu chuẩn tối thiểu, thiếu các cơ sở chất lượng cao (Báo Nhân Dân, 12/7/2024), trong khi lượng khách tăng nhanh gây áp lực lên hạ tầng Sa Pa (Báo Lào Cai, 11/3/2024).
3.2. Tỉnh Sơn La: chuyển đổi đất dốc sang nông sản hàng hóa xuất khẩu
Sơn La là tỉnh miền núi Tây Bắc giáp Lào, có diện tích tự nhiên 1.417.444 ha, trong đó đất lâm nghiệp chiếm 817.890 ha, tương đương 57,9% (Trường Đại học Lâm nghiệp, 2021). Theo Quyết định số 348/QĐ-UBND ngày 08/3/2023, tỷ lệ che phủ rừng năm 2022 là 47,3% (UBND tỉnh Sơn La, 2023); theo công bố hiện trạng rừng năm 2024, tỷ lệ này đạt 47,6%, với trên 670.000 ha đất được quy hoạch cho lâm nghiệp (Báo Nông nghiệp và Môi trường, 25/02/2025). Quy hoạch tỉnh thời kỳ 2021-2030 theo Quyết định số 1676/QĐ-TTg ngày 25/12/2023 đặt mục tiêu tăng trưởng bình quân trên 8%/năm, GRDP bình quân đầu người trên 60 triệu đồng vào năm 2025 và khoảng 100-120 triệu đồng vào năm 2030 (Thủ tướng Chính phủ, 2023). Điểm nổi bật là cơ chế chỉ đạo tập trung theo chuỗi. Ban Chỉ đạo về sản xuất, chế biến, tiêu thụ, xuất khẩu các sản phẩm nông nghiệp (Ban Chỉ đạo 598) tổng kết hằng năm và giao chỉ tiêu theo từng ngành hàng (Báo Nhân Dân, 08/01/2025). Tỉnh triển khai chi trả dịch vụ môi trường rừng từ giai đoạn thí điểm theo Quyết định số 380/QĐ-TTg ngày 10/4/2008 về chính sách thí điểm chi trả dịch vụ môi trường rừng (Thủ tướng Chính phủ, 2008); sau đó theo Nghị định số 99/2010/NĐ-CP ngày 24/9/2010 về chính sách chi trả dịch vụ môi trường rừng (Chính phủ, 2010) và Luật Lâm nghiệp năm 2017 (Quốc hội, 2017), kết hợp giao đất, giao rừng cho 65.372 đối tượng, trong đó có 54.692 hộ gia đình (Trường Đại học Lâm nghiệp, 2021).
Năm 2024, diện tích cây ăn quả và sơn tra đạt trên 83.000 ha; sản lượng trái cây tiêu thụ đạt 372.586 tấn, giá trị khoảng 5.604 tỷ đồng; xuất khẩu nông sản đạt 190 triệu USD, tăng 6,9% (Báo Nhân Dân, 08/01/2025). Trong đó, cà phê xuất khẩu 31.700 tấn, trị giá hơn 88,77 triệu USD; chè 8.900 tấn, trị giá 21,9 triệu USD (Doanh nghiệp Hội nhập, 01/01/2025). Riêng huyện Mai Sơn, diện tích cây ăn quả tăng từ 1.500 ha (2015) lên 11.500 ha (2024) (Báo Nông nghiệp và Môi trường, 16/5/2025). Song song, Khu du lịch quốc gia Mộc Châu được công nhận năm 2024; tỉnh đón 4,9 triệu lượt khách, doanh thu ước đạt 5.800 tỷ đồng, tăng 22,1% (Doanh nghiệp Hội nhập, 04/01/2025).
Chi trả dịch vụ môi trường rừng mang lại nguồn thu bình quân khoảng 200 tỷ đồng/năm, phần lớn đến với các hộ đồng bào dân tộc thiểu số và hộ nghèo tham gia bảo vệ rừng (Trường Đại học Lâm nghiệp, 2021). Ngân hàng triển khai chương trình tín dụng xanh cho khách hàng cá nhân với lãi suất ưu đãi cho nông nghiệp hữu cơ, năng lượng sạch (VOV, 03/7/2026). Tỉnh xây dựng 241 mã số vùng trồng với 3.865,45 ha cây ăn quả phục vụ xuất khẩu và 235 chuỗi cung ứng thực phẩm an toàn (VnEconomy, 31/5/2022); toàn tỉnh có 560 cơ sở chế biến nông sản (Doanh nghiệp Hội nhập, 20/8/2025).
Hạn chế của tỉnh nằm ở chỗ tỷ lệ che phủ rừng vẫn thấp hơn đáng kể so với Lào Cai dù quy mô đất lâm nghiệp lớn. Xuất khẩu quả tươi và chế biến năm 2025 ước đạt 31.560 tấn, trị giá hơn 35,8 triệu USD (Báo Nông nghiệp và Môi trường, 16/5/2025), thấp hơn so với sản lượng tiêu thụ 372.586 tấn năm 2024 (Báo Nhân Dân, 08/01/2025). Tín dụng xanh đòi hỏi tiêu chí khắt khe hơn, khiến các hộ nhỏ khó tiếp cận (VOV, 03/7/2026).
3.3. Thành phố Phổ Nhĩ (Vân Nam, Trung Quốc): khu thí điểm kinh tế xanh quốc gia
Phổ Nhĩ nằm ở phía tây nam tỉnh Vân Nam, giáp Myanmar, Lào và Việt Nam (Chính quyền thành phố Phổ Nhĩ, 2013). Năm 2011, GDP bình quân đầu người của thành phố là 11.795 NDT, chỉ bằng 33% mức trung bình của cả nước (China Daily, 04/4/2014). Là thành phố biên giới, đa dân tộc, nghèo nhưng giàu rừng, tương đồng với Tuyên Quang sau khi sáp nhập.
Tháng 10/2013, Quốc vụ viện Trung Quốc phê duyệt khu thí điểm kinh tế xanh Phổ Nhĩ dựa trên lợi thế thủy điện, chè, cà phê và nghỉ dưỡng; đây là khu thí điểm đầu tiên thuộc loại hình này (China Daily, 11/11/2015). Thành phố thiết lập cơ chế điều phối của lãnh đạo, cơ chế phối hợp liên ngành, chế độ trách nhiệm kép về bảo vệ môi trường; ban hành hệ thống chỉ tiêu chính về kinh tế xanh, danh mục thuốc bảo vệ thực vật và phân bón ít độc, ít tồn dư, tiêu chuẩn kiểm định chất lượng chè và cà phê; cả 10 huyện, quận đều xây dựng khu công nghiệp xanh (Pu’er Municipal Government, 2014).
Năm 2022, diện tích chè đạt 2,09 triệu mẫu (khoảng 139.333 ha), sản lượng trên 140.000 tấn, giá trị sản xuất tổng hợp trên 39,2 tỷ NDT (Tsinghua University, 15/8/2023). Phổ Nhĩ chiếm hơn 60% sản lượng cà phê của Vân Nam – vùng chiếm gần như toàn bộ sản lượng cà phê của Trung Quốc; năm 2022, diện tích đạt 679.000 mẫu, giá trị ngành vượt 5 tỷ NDT (Đại học Tsinghua, 15/8/2023). Kim ngạch xuất khẩu cà phê nhân năm 2022 đạt 462 triệu NDT, tăng 296,4%; Nestlé và Starbucks sử dụng nguyên liệu từ Phổ Nhĩ (Xinhua Silk Road, 23/2/2023). Dược liệu dưới tán rừng trong 6 tháng đầu năm 2023, ngành dược liệu sinh học đạt sản lượng 40.300 tấn, giá trị 4,375 tỷ NDT (Tsinghua University, 15/8/2023).
Thành phố thí điểm bảo hiểm giá cà phê nhân từ năm 2019 nhằm giảm rủi ro cho người trồng và doanh nghiệp (Xinhua Silk Road, 23/2/2023). Khoảng 270.000 nông dân và lao động tham gia ngành cà phê; theo chính quyền địa phương, thu nhập bình quân của nhóm này tăng gấp đôi so với 3 năm trước; du lịch gắn với các trang trại cà phê tạo thêm nguồn thu (China Daily, 10/4/2025). Độ che phủ rừng tăng từ 65,7% (2010) lên 68,7% (2013); các ngành phát thải thấp và các ngành xanh chiếm trên 90% hoạt động kinh tế (China Daily, 04/4/2014). Năm 2023, độ che phủ rừng được công bố là khoảng 75% (Tsinghua University, 15/8/2023). Tuy nhiên, tăng trưởng kinh tế của Phổ Nhĩ vẫn tương đối chậm (Tsinghua University, 15/8/2023). Thu nhập từ cà phê phụ thuộc vào giá thế giới; kết quả năm 2024-2025 được hỗ trợ một phần nhờ giá quốc tế tăng do sản lượng Brazil giảm (China Daily, 10/4/2025). Ngoài ra, khu thí điểm được hưởng cơ chế và nguồn lực cấp quốc gia mà một tỉnh của Việt Nam không thể tự tạo ra.
3.4. So sánh ba trường hợp
Bảng 2. So sánh kinh nghiệm phát triển kinh tế xanh của Lào Cai, Sơn La và Phổ Nhĩ
| Chiều | Lào Cai (cũ) | Sơn La | Phổ Nhĩ |
| Thể chế – chính sách | Mục tiêu ≥35% diện tích quế hữu cơ vào 2030 | Ban Chỉ đạo 598 điều phối chuỗi sản xuất – xuất khẩu | Khu thí điểm quốc gia (10/2013); hệ chỉ tiêu kinh tế xanh riêng |
| Trụ cột ngành | Du lịch núi cao; quế, chè Shan Tuyết hữu cơ | Cây ăn quả trên đất dốc, cà phê, chè; du lịch Mộc Châu | Chè, cà phê, dược liệu dưới tán rừng |
| Tài chính xanh | Hỗ trợ chứng nhận hữu cơ, liên kết chuỗi; đầu tư công hạ tầng du lịch | Chi trả dịch vụ môi trường ~200 tỷ đồng/năm; tín dụng xanh | Vốn trung ương, tỉnh; bảo hiểm giá cà phê (2019) |
| Sinh kế – bao trùm | Du lịch cộng đồng; HTX chè, quế | Giao rừng cho 54.692 hộ; thu nhập từ cây ăn quả | ~270.000 lao động cà phê |
| Kết quả nổi bật | Che phủ rừng 59,37% (2024); GRDP/người 97,5 triệu đồng (2024) | XK nông sản 190 triệu USD (2024); che phủ rừng 47,6% (2024) | Che phủ rừng 65,7% (2010) ~75% (2023) |
| Hạn chế chính | Chuỗi quế thiếu chế biến sâu; áp lực hạ tầng Sa Pa | Xuất khẩu quả còn nhỏ; hộ nhỏ khó tiếp cận tín dụng xanh | Tăng trưởng chậm; phụ thuộc giá cà phê thế giới |
Như vậy, ba địa phương đi theo ba con đường khác nhau nhưng có bốn điểm chung. Một là, mỗi nơi chọn ít trụ cột và đầu tư bền bỉ theo chuỗi, thay vì dàn trải. Hai là, sản phẩm đặc hữu chỉ tăng giá trị khi gắn với các tiêu chuẩn xanh: hữu cơ, mã số vùng trồng, tiêu chuẩn kiểm định riêng. Ba là, rừng chỉ được giữ bền vững khi tạo thu nhập trực tiếp cho người dân, thông qua chi trả dịch vụ môi trường rừng (Sơn La) hoặc kinh tế dưới tán rừng (Phổ Nhĩ). Bốn là, Phổ Nhĩ là trường hợp duy nhất có hệ chỉ tiêu kinh tế xanh riêng ngay từ đầu; hai tỉnh của Việt Nam chủ yếu đo lường bằng chỉ tiêu ngành (diện tích, sản lượng, kim ngạch, lượt khách), nên chưa đo được mức độ “xanh” của tăng trưởng.
4. Kinh nghiệm cho tỉnh Tuyên Quang
Năm 2024, GRDP của tỉnh Tuyên Quang theo giá so sánh 2010 sơ bộ tăng 9,04%; quy mô GRDP theo giá hiện hành đạt 50.423,57 tỷ đồng; GRDP bình quân đầu người đạt 61,5 triệu đồng; cơ cấu kinh tế gồm nông, lâm nghiệp và thủy sản 25,62%, công nghiệp và xây dựng 28,66%, dịch vụ 41,89%, thuế sản phẩm trừ trợ cấp 3,83% (Chi cục Thống kê tỉnh Tuyên Quang, 2025). Tốc độ tăng GRDP bình quân giai đoạn 2021-2025 ước đạt 8,01%/năm (Đảng bộ tỉnh Tuyên Quang, 2025). Tỷ lệ che phủ rừng của tỉnh Tuyên Quang năm 2023 là 65,18% (UBND tỉnh Tuyên Quang, 2024); sau hợp nhất, tỷ lệ che phủ rừng của tỉnh Tuyên Quang năm 2025 đạt 62,2% (UBND tỉnh Tuyên Quang, 2026). Tỉnh có trên 84.000 ha rừng được cấp chứng chỉ quản lý rừng bền vững FSC (Báo Tuyên Quang, 15/10/2025). Tỉnh Hà Giang (địa giới cũ) đạt doanh thu du lịch gần 7.100 tỷ đồng trong năm 2023 (Báo Đại Đoàn Kết, 22/12/2023).
So sánh cho thấy GRDP bình quân đầu người năm 2024 của Tuyên Quang là 61,5 triệu đồng (Chi cục Thống kê tỉnh Tuyên Quang, 2025), tương đương khoảng 63% so với Lào Cai: 97,5 triệu đồng (Báo Lào Cai, 05/12/2024), trong khi tỷ lệ che phủ rừng cao hơn. Điều này cho thấy dư địa lớn trong việc chuyển hóa vốn tự nhiên thành giá trị kinh tế.
Thứ nhất, cần thể chế hóa và đo lường kinh tế xanh ngay từ đầu nhiệm kỳ của tỉnh mới. Phổ Nhĩ ban hành hệ chỉ tiêu kinh tế xanh và cơ chế điều phối liên ngành ngay khi được thí điểm (Pu’er Municipal Government, 2014); Sơn La sử dụng Ban Chỉ đạo 598 để giao chỉ tiêu theo chuỗi (Báo Nhân Dân, 08/01/2025); Lào Cai lượng hóa mục tiêu quế hữu cơ đến năm 2030 (Báo Lào Cai, 17/4/2024). Tuyên Quang có lợi thế hiếm có: quy hoạch, bộ máy và dữ liệu đang được xây dựng lại sau quá trình sáp nhập. Tỉnh nên ban hành nghị quyết hoặc kế hoạch phát triển kinh tế xanh đến năm 2030, tầm nhìn 2050 cho địa giới mới; gắn với bộ tiêu chí theo dõi, đánh giá, giám sát tăng trưởng xanh và các chỉ số thành phần của PGI; thành lập cơ chế điều phối liên ngành do lãnh đạo UBND tỉnh chủ trì.
Thứ hai, chọn ít ngành hàng đặc thù và chuẩn hóa theo tiêu chuẩn xanh. Cả ba trường hợp đều tập trung vào vài ngành hàng có lợi thế tuyệt đối và gắn chúng với các tiêu chuẩn: quế hữu cơ (Lào Cai), mã số vùng trồng xuất khẩu (Sơn La), tiêu chuẩn kiểm định chè, cà phê riêng (Phổ Nhĩ). Với Tuyên Quang, các ngành hàng phù hợp là chè Shan tuyết, cam, dược liệu và lâm sản ngoài gỗ. Tỉnh có thể tham khảo chính sách hỗ trợ liên kết chuỗi và chứng nhận hữu cơ của Lào Cai cũ, cũng như kinh nghiệm hỗ trợ chi phí đánh giá vùng nguyên liệu của Yên Bái cũ (Báo Lào Cai, 10/7/2025), đồng thời đặt mục tiêu tỷ lệ diện tích có chứng nhận cho từng ngành hàng đến năm 2030.
Thứ ba, biến rừng thành nguồn thu thường xuyên. Sơn La cho thấy chi trả dịch vụ môi trường rừng có thể tạo nguồn thu khoảng 200 tỷ đồng/năm cho người giữ rừng (Trường Đại học Lâm nghiệp, 2021); Phổ Nhĩ cho thấy dược liệu dưới tán rừng có thể đạt giá trị hàng tỷ NDT, trong khi độ che phủ vẫn tăng (Tsinghua University, 15/8/2023). Tuyên Quang đã có diện tích FSC lớn (Báo Tuyên Quang, 15/10/2025); bước tiếp theo là chuyển từ bán gỗ nguyên liệu sang chế biến sâu, phát triển kinh tế dưới tán rừng ở vùng rừng phòng hộ và chuẩn bị các điều kiện kỹ thuật (đo đếm, báo cáo, thẩm định) để tham gia thị trường tín chỉ carbon rừng.
Thứ tư, phát triển du lịch di sản – sinh thái có kiểm soát sức chứa và gắn với nông nghiệp. Du lịch tỉnh Lào Cai sau hợp nhất dự kiến đóng góp khoảng 10% GRDP năm 2025 (Báo Lào Cai, 03/10/2025), nhưng lượng khách tăng nhanh đã gây áp lực lên hạ tầng tại Sa Pa và đòi hỏi đầu tư khắc phục lớn (Báo Lào Cai, 11/3/2024). Phổ Nhĩ gắn du lịch với các trang trại cà phê (China Daily, 10/4/2025). Tuyên Quang cần xác định sức chứa cho vùng lõi Cao nguyên đá Đồng Văn và hồ Na Hang – Lâm Bình trước khi lượng khách vượt quá khả năng chịu tải của hạ tầng; liên kết các điểm đến của hai địa bàn cũ (Đồng Văn – Na Hang, Lâm Bình – Tân Trào) thành một chuỗi sản phẩm; phát triển du lịch trải nghiệm gắn với vùng chè Shan tuyết và cam.
Thứ năm, tổ chức chuỗi thông qua hợp tác xã, do doanh nghiệp dẫn dắt và sử dụng công cụ tài chính phù hợp với hộ nhỏ. HTX chè Shan Tuyết của Lào Cai đã xuất khẩu sang Mỹ và châu Âu (Bộ Nông nghiệp và Môi trường, 25/11/2025); Phổ Nhĩ thu hút nhà mua quốc tế và thí điểm bảo hiểm giá (Xinhua Silk Road, 23/02/2023). Ngược lại, kinh nghiệm ở Sơn La cho thấy tín dụng xanh với tiêu chí khắt khe khó tiếp cận đối với các hộ nhỏ (VOV, 03/7/2026). Tuyên Quang cần kết hợp tín dụng xanh với hỗ trợ lập hồ sơ, cho vay thông qua HTX và nghiên cứu thí điểm bảo hiểm nông nghiệp cho các ngành hàng chủ lực.
Thứ sáu, chia sẻ lợi ích trực tiếp với cộng đồng đồng bào dân tộc thiểu số. Cả ba trường hợp đều cho thấy vốn tự nhiên chỉ được giữ gìn khi người dân có thu nhập từ việc giữ gìn nó: giao rừng cho 54.692 hộ kèm chi trả dịch vụ môi trường rừng (Sơn La) (Trường Đại học Lâm nghiệp, 2021), du lịch cộng đồng (Lào Cai), và thu nhập tăng của lao động cà phê (Phổ Nhĩ) (China Daily, 10/4/2025). Tuyên Quang cần thiết kế cơ chế chia sẻ doanh thu du lịch và tín chỉ carbon cho cộng đồng vùng lõi, kèm theo đào tạo kỹ năng cho người lao động địa phương.
5. Kết luận
Bài viết phân tích kinh nghiệm phát triển kinh tế xanh của tỉnh Lào Cai (cũ), tỉnh Sơn La và thành phố Phổ Nhĩ theo khung phân tích vốn tự nhiên – chuyển đổi – kết quả, với 5 chiều so sánh. Phát hiện chính là kinh tế xanh ở vùng núi biên giới thành công khi đồng thời có bốn điều kiện: (1) Chính quyền chọn ít ngành hàng chủ lực và có cơ chế chỉ đạo theo chuỗi; (2) Sản phẩm đặc hữu được chuẩn hóa theo tiêu chuẩn xanh; (3) Rừng và cảnh quan tạo thu nhập trực tiếp cho người dân; (4) Kết quả được đo lường bằng hệ chỉ tiêu rõ ràng. Điều kiện thứ tư là điểm yếu chung của các tỉnh Việt Nam được khảo sát. Bài viết đề xuất kinh nghiệm cho tỉnh Tuyên Quang: thể chế hóa và đo lường kinh tế xanh ngay từ đầu nhiệm kỳ của tỉnh mới; chuẩn hóa ngành hàng đặc hữu theo tiêu chuẩn xanh; biến rừng thành nguồn thu thường xuyên; phát triển du lịch di sản – sinh thái có kiểm soát sức chứa; tổ chức chuỗi qua HTX với công cụ tài chính vừa sức hộ nhỏ; chia sẻ lợi ích với cộng đồng đồng bào dân tộc thiểu số.
Tài liệu tham khảo:
Báo Đại biểu Nhân dân (31/10/2025). Khát vọng vươn tầm của “thủ phủ” quế Lào Cai – Bài 1: Kỳ vọng bứt phá kinh tế từ cây quế. https://daibieunhandan.vn/khat-vong-vuon-tam-cua-thu-phu-que-lao-cai-bai-1-ky-vong-but-pha-kinh-te-tu-cay-que-10393889.html
Báo Đại Đoàn Kết (22/12/2023). Hà Giang thu gần 7.100 tỷ đồng từ du lịch trong năm 2023. https://daidoanket.vn/ha-giang-thu-gan-7-100-ty-dong-tu-du-lich-trong-nam-2023-10269634.html
Báo Lào Cai (03/12/2023). Tốc độ tăng trưởng kinh tế của Lào Cai ước đạt 5,11%. https://baolaocai.vn/toc-do-tang-truong-kinh-te-cua-lao-cai-uoc-dat-511-post376650.html
Báo Lào Cai (26/12/2023). Quy mô GRDP năm 2023 của Lào Cai đạt hơn 73.600 tỷ đồng. https://baolaocai.vn/quy-mo-grdp-nam-2023-cua-lao-cai-dat-hon-73600-ty-dong-post377695.html
Báo Lào Cai (28/12/2023). Lào Cai đón hơn 7,2 triệu lượt khách du lịch trong năm 2023. https://baolaocai.vn/lao-cai-don-tren-72-trieu-luot-khach-du-lich-trong-nam-2023-post377846.html
Báo Lào Cai (1/3/2024). Tỷ lệ che phủ rừng của toàn tỉnh đạt 58,5%. https://baolaocai.vn/ty-le-che-phu-rung-toan-tinh-dat-585-post380659.html
Báo Lào Cai (11/3/2024). Du lịch Sa Pa và những con số ấn tượng trong những tháng đầu năm 2024. https://baolaocai.vn/du-lich-sa-pa-va-nhung-con-so-an-tuong-trong-nhung-thang-dau-nam-2024-post381112.html
Báo Lào Cai (17/4/2024). Không phát hiện dư lượng kim loại nặng trong mẫu vỏ quế tại xã Vĩnh Yên. https://baolaocai.vn/khong-ton-du-kim-loai-nang-trong-mau-vo-que-o-xa-vinh-yen-post382913.html
Báo Lào Cai (05/12/2024). Ngày làm việc đầu tiên của Kỳ họp thứ 24, HĐND tỉnh khóa XVI đã hoàn thành nhiều nội dung quan trọng. https://baolaocai.vn/ngay-lam-viec-dau-tien-ky-hop-thu-24-hdnd-tinh-khoa-xvi-hoan-thanh-nhieu-noi-dung-quan-trong-post394396.html
Báo Lào Cai (21/02/2025). Công bố hiện trạng rừng tỉnh Lào Cai năm 2024. https://baolaocai.vn/cong-bo-hien-trang-rung-tinh-lao-cai-nam-2024-post765415.html
Báo Lào Cai (10/7/2025). Cơ hội cho vùng quế lớn nhất cả nước. https://baolaocai.vn/co-hoi-cho-vung-que-lon-nhat-ca-nuoc-post648339.html
Báo Lào Cai (03/10/2025). Phát triển Lào Cai thành trung tâm du lịch bốn mùa. https://baolaocai.vn/phat-trien-lao-cai-thanh-trung-tam-du-lich-bon-mua-post883526.html
Báo Lào Cai (01/01/2026). Phát triển kinh tế xanh từ lợi thế tự nhiên. https://baolaocai.vn/phat-trien-kinh-te-xanh-tu-loi-the-tu-nhien-post890415.html
Báo Lào Cai (30/6/2026). Từ “vàng xanh” đến bài toán giá trị – Bài cuối: Mở lối cho “vàng xanh”. https://baolaocai.vn/bai-cuoi-mo-loi-cho-vang-xanh-post902654.html
Báo Nhân Dân (12/7/2024). Trong 7 tháng đầu năm, Lào Cai đạt doanh thu hơn 15 nghìn tỷ đồng từ du lịch. https://nhandan.vn/7-thang-dau-nam-lao-cai-dat-doanh-thu-hon-15-nghin-ty-dong-tu-du-lich-post818827.html
Báo Nhân Dân (08/01/2025). Sơn La đột phá trong phát triển nông nghiệp. https://nhandan.vn/ocop/son-la-dot-pha-trong-phat-trien-nong-nghiep-post854920.html
Báo Nhân Dân (31/7/2026). Lào Cai phê duyệt Dự án Hầm đường bộ Hàm Rồng. https://nhandan.vn/lao-cai-phe-duyet-du-an-ham-duong-bo-ham-rong-post979062.html
Báo Nông nghiệp và Môi trường (25/02/2025). Tỷ lệ che phủ rừng tại Sơn La đạt 47,6%. https://nongnghiepmoitruong.vn/ty-le-che-phu-rung-tai-son-la-dat-476-d422648.html
Báo Nông nghiệp và Môi trường (16/5/2025). Đất dốc nở hoa, trái cây Sơn La vươn ra khơi hội nhập. https://nongnghiepmoitruong.vn/dat-doc-no-hoa-trai-cay-son-la-vuon-khoi-hoi-nhap-d753537.html
Báo Tuyên Quang (15/10/2025). Trên 84.000 ha rừng được cấp chứng chỉ FSC. https://baotuyenquang.com.vn/kinh-te/nong-lam-nghiep/202510/tren-84000-ha-rung-duoc-cap-chung-chi-fsc-8ed0764/
Bộ Nông nghiệp và Môi trường (25/11/2025). Hợp tác xã Lào Cai chuyển mình theo hướng xanh. https://mae.gov.vn/kinh-te-hop-tac-phat-trien-nong-thon/hop-tac-xa-lao-cai-chuyen-minh-theo-huong-xanh-20430.htm
Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch (25/6/2024). Lượng khách du lịch đến Lào Cai trong 6 tháng đầu năm đạt trên 4,1 triệu lượt. https://bvhttdl.gov.vn/luong-khach-du-lich-den-lao-cai-6-thang-dau-nam-dat-tren-41-trieu-luot-20240625150644115.htm
Chi cục Thống kê tỉnh Tuyên Quang (2025). Niên giám thống kê tỉnh Tuyên Quang năm 2024. Nxb Thống kê. https://thongketuyenquang.nso.gov.vn/nien-giam-thong-ke/10
China Daily (04/4/2014). Yunnan town to cultivate ‘green’ future. https://covid-19.chinadaily.com.cn/bizchina/greenchina/2014-04/04/content_17405964.htm
China Daily (11/11/2015). Yunnan town to cultivate ‘green’ future. https://covid-19.chinadaily.com.cn/m/yunnan/puer/2015-11/11/content_22438067.htm
China Daily (10/4/2025). Yunnan percolating perky profits for coffee farmers. https://global.chinadaily.com.cn/a/202504/10/WS67f72d20a3104d9fd381e887_2.html
Chính phủ (2010). Nghị định số 99/2010/NĐ-CP ngày 24/9/2010 về chính sách chi trả dịch vụ môi trường rừng.
Doanh nghiệp Hội nhập (01/01/2025). Sơn La: Giá trị xuất khẩu nông sản đạt 190 triệu USD trong năm 2024. https://doanhnghiephoinhap.vn/son-la-gia-tri-xuat-khau-nong-san-dat-190-trieu-usd-trong-nam-2024-91994.html
Doanh nghiệp Hội nhập (04/01/2025). Doanh thu ngành du lịch Sơn La ước đạt 5.800 tỷ đồng trong năm 2024. https://doanhnghiephoinhap.vn/doanh-thu-nganh-du-lich-son-la-uoc-dat-5800-ty-dong-trong-nam-2024-92274.html
Doanh nghiệp Hội nhập (20/8/2025). Sơn La: Nâng tầm nông sản với thương hiệu, chỉ dẫn địa lý và chương trình OCOP. https://doanhnghiephoinhap.vn/son-la-nang-tam-nong-san-voi-thuong-hieu-chi-dan-dia-ly-va-ocop-113640.html
Đảng bộ tỉnh Tuyên Quang (2025). Biểu số 02: Kết quả thực hiện các chỉ tiêu của Nghị quyết Đại hội đại biểu Đảng bộ tỉnh Tuyên Quang (trước hợp nhất) nhiệm kỳ 2020-2025. https://cdn.daihoidangtoanquoc.vn/files/bieu-so-02.pdf
G20 Green Finance Study Group (2016). G20 green finance synthesis report. https://www.g20.utoronto.ca/2016/green-finance-synthesis.pdf
Krugman, P. (1991). Increasing returns and economic geography. Journal of Political Economy, 99(3), 483–499. https://doi.org/10.1086/261763
Nguyễn Lệ Hương (2024). Thể chế thúc đẩy phát triển công nghiệp xanh tại tỉnh Hưng Yên. Luận án tiến sĩ, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh.
Nguyễn Thị Lệ Thúy & Nguyễn Thị Hồng Minh (2025). Nghiên cứu về chỉ số xanh cấp tỉnh tại Hà Nội và Quảng Ninh: Thực trạng và một số gợi ý chính sách. Tạp chí Kinh tế và Phát triển, 333(2), 86-93. https://doi.org/10.33301/JED.VI.2277
OECD (2011). Towards green growth. OECD Publishing. https://doi.org/10.1787/9789264111318-en
Pu’er Municipal Government. (2013). Location. China Daily. https://global.chinadaily.com.cn/m/yunnan/puer/2013-05/15/content_16501289.htm
Pu’er Municipal Government. (2014). Pu’er national pilot green economic demonstration zone. China Daily. https://global.chinadaily.com.cn/m/yunnan/puer/2014-09/14/content_18948752.htm
Quốc hội (2017). Luật Lâm nghiệp năm 2017.
Quốc hội (2020). Luật Bảo vệ môi trường năm 2020.
Quốc hội (2025). Nghị quyết số 202/2025/QH15 ngày 12/6/2025 về việc sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh.
Thời báo Tài chính Việt Nam (23/12/2024). Thủ tướng: Lào Cai cần tăng trưởng trên 10%, tập trung triển khai các dự án hạ tầng chiến lược. https://thoibaotaichinhvietnam.vn/thu-tuong-lao-cai-can-tang-truong-tren-10-tap-trung-trien-khai-cac-du-an-ha-tang-chien-luoc-167027.html
Thủ tướng Chính phủ (2008). Quyết định số 380/QĐ-TTg ngày 10/4/2008 về chính sách thí điểm chi trả dịch vụ môi trường rừng.
Thủ tướng Chính phủ (2021). Quyết định số 1658/QĐ-TTg ngày 01/10/2021 phê duyệt Chiến lược quốc gia về tăng trưởng xanh giai đoạn 2021–2030, tầm nhìn đến năm 2050.
Thủ tướng Chính phủ (2023). Quyết định số 1676/QĐ-TTg ngày 25/12/2023 phê duyệt Quy hoạch tỉnh Sơn La thời kỳ 2021–2030, tầm nhìn đến năm 2050.
Trường Đại học Lâm nghiệp (2021). Tổng quan về chi trả dịch vụ môi trường rừng tại tỉnh Sơn La. https://vnuf.edu.vn/wp-content/uploads/2021/09/tong-quan-ve-pfes-tinh-son-la.pdf
Tsinghua University (15/8/2023). A new growth mode for Pu’er: Developing economy based on nature. https://qxcm.tsjc.tsinghua.edu.cn/pc/gjxw/2023-08-15/DYbT3MtinRz4eA0Z.html
UBND tỉnh Lào Cai (2025). Kế hoạch triển khai Đề án “Sản xuất giảm phát thải trong lĩnh vực trồng trọt giai đoạn 2025–2035, tầm nhìn đến năm 2050” trên địa bàn tỉnh Lào Cai.
UBND tỉnh Sơn La (2023). Quyết định số 348/QĐ-UBND ngày 08/3/2023 công bố hiện trạng rừng tỉnh Sơn La năm 2022.
UBND tỉnh Tuyên Quang (2024). Quyết định số 68/QĐ-UBND ngày 26/02/2024 công bố hiện trạng rừng trên địa bàn tỉnh Tuyên Quang năm 2023.
UBND tỉnh Tuyên Quang (2026). Quyết định số 375/QĐ-UBND ngày 25/02/2026 công bố hiện trạng rừng tỉnh Tuyên Quang năm 2025.
UNEP (2011). Towards a green economy: Pathways to sustainable development and poverty eradication. https://sustainabledevelopment.un.org/content/documents/126GER_synthesis_en.pdf
VnEconomy (31/5/2022). Đưa Sơn La trở thành “thủ phủ” trái cây và nông sản. https://vneconomy.vn/dua-son-la-tro-thanh-thu-phu-trai-cay-nong-san.htm
VOV (03/7/2026). Sơn La khơi thông “dòng vốn xanh”, đồng hành cùng các dự án thân thiện với môi trường. https://vov.vn/kinh-te/son-la-khoi-thong-dong-von-xanh-dong-hanh-du-an-than-thien-moi-truong-post1312143.vov
World Bank (2012). Inclusive green growth: The pathway to sustainable development. https://doi.org/10.1596/978-0-8213-9551-6
Xinhua Silk Road (23/02/2023). China’s Pu’er sees booming coffee bean exports in 2022 amid efforts to build the industrial chain. https://www.prnewswire.com/in/news-releases/xinhua-silk-road-chinas-puer-sees-booming-coffee-bean-exports-in-2022-amid-efforts-on-industrial-chain-building-301753904.html
