From resolutions to practice: The role of propaganda and education work in translating the Communist Party of Vietnam’s resolutions into reality
ThS. Đào Văn Hưng
Trường Chính trị Tô Hiệu
Email: tuanhungtghd@gmail.com
(Quanlynhanuoc.vn) – Bài viết phân tích vai trò và cơ chế tác động của công tác tuyên giáo trong hiện thực hóa nghị quyết của Đảng. Theo đó, công tác tuyên giáo không chỉ thực hiện chức năng tuyên truyền, phổ biến nghị quyết mà còn tham gia vào quá trình làm sáng tỏ nội dung, thống nhất nhận thức, củng cố niềm tin, tạo lập đồng thuận, định hướng dư luận, kết nối ý chí chính trị với trách nhiệm và hành động của các chủ thể; đồng thời, góp phần hình thành cơ chế phản hồi từ thực tiễn. Trong bối cảnh hiện nay, để góp phần nâng cao hiệu quả hiện thực hóa nghị quyết của Đảng, công tác tuyên giáo cần được đổi mới theo hướng đối thoại, chủ động, gắn với từng nhóm đối tượng và chú trọng đánh giá bằng kết quả.
Từ khóa: Nghị quyết; thực tiễn; công tác tuyên giáo; đối thoại chủ động; hiện thực hóa nghị quyết.
Abstract: This article analyzes the role and mechanisms of ideological and educational work in implementing Party resolutions. Accordingly, propaganda and education work not only fulfills the function of publicizing and disseminating resolutions but also participates in the process of clarifying content, unifying understanding, strengthening confidence, building consensus, guiding public opinion, and aligning political will with the responsibilities and actions of various actors; at the same time, it contributes to the formation of a feedback mechanism based on practical experience. In the current context, to help enhance the effectiveness of implementing the Party’s resolutions, propaganda and education work must be reformed to emphasize dialogue, proactivity, and a focus on specific target groups, while prioritizing results-based evaluation.
Keywords: Resolution; practice; propaganda and education work; proactive dialogue; actualization of resolutions.
1. Đặt vấn đề
Nghị quyết của Đảng là sự cụ thể hóa đường lối, chủ trương của Đảng trong từng giai đoạn và trên những lĩnh vực nhất định, là cơ sở chính trị quan trọng để định hướng hoạt động của hệ thống chính trị và toàn xã hội. Tuy nhiên, nghị quyết chỉ thực sự phát huy giá trị khi được chuyển hóa thành nhận thức, quyết tâm và hành động trong thực tiễn, tạo ra những chuyển biến phù hợp với mục tiêu đã đề ra. Vì vậy, hiện thực hóa nghị quyết của Đảng không chỉ là yêu cầu của quá trình tổ chức thực hiện mà còn là khâu có ý nghĩa quyết định đối với hiệu quả lãnh đạo, chỉ đạo của Đảng.
Hiện thực hóa nghị quyết của Đảng là một quá trình có tính tổng thể, chịu tác động từ nhiều yếu tố, từ thể chế hóa chủ trương, tổ chức bộ máy, công tác cán bộ, kiểm tra, giám sát đến việc huy động nguồn lực và sự tham gia của Nhân dân. Trong quá trình đó, công tác tuyên giáo giữ một vị trí đặc biệt, bởi đây là hoạt động trực tiếp tác động đến nhận thức, tư tưởng, niềm tin và sự đồng thuận xã hội. Từ việc làm cho cán bộ, đảng viên và Nhân dân hiểu đúng nội dung, mục tiêu, ý nghĩa của nghị quyết, công tác tuyên giáo góp phần hình thành sự thống nhất về nhận thức, củng cố niềm tin, tạo đồng thuận và thúc đẩy các chủ thể chuyển từ nhận thức sang hành động. Công tác tuyên giáo không chỉ là hoạt động truyền đạt nghị quyết mà là một khâu quan trọng trong cơ chế chuyển hóa nghị quyết của Đảng thành sức mạnh hành động trong thực tiễn.
Trong bối cảnh hiện nay, sự phát triển nhanh chóng của công nghệ số, truyền thông đa nền tảng và mạng xã hội đã làm thay đổi phương thức tiếp nhận, chia sẻ và kiểm chứng thông tin của xã hội. Chủ trương, nghị quyết của Đảng có điều kiện được truyền tải nhanh chóng, rộng rãi và đa dạng hơn, nhưng đồng thời cũng phải đối diện với sự cạnh tranh thông tin, thông tin sai lệch, những cách diễn giải phiến diện và sự xuyên tạc của các thế lực chống phá, thù địch. Điều đó đặt ra yêu cầu công tác tuyên giáo phải đổi mới mạnh mẽ cả về nội dung, phương thức và cách thức tiếp cận, từ truyền đạt một chiều sang thuyết phục, đối thoại, định hướng và tạo đồng thuận xã hội; từ đánh giá hoạt động tuyên truyền bằng số lượng sang quan tâm nhiều hơn đến mức độ chuyển biến về nhận thức, niềm tin và hành động.
Thực tiễn cũng cho thấy, giữa việc ban hành nghị quyết và kết quả thực hiện vẫn có thể tồn tại những khoảng cách nhất định. Không phải mọi nghị quyết đều tự động chuyển hóa thành hành động chỉ bằng việc phổ biến và quán triệt; hiệu quả hiện thực hóa còn phụ thuộc vào việc nghị quyết có được hiểu đúng, được tin tưởng, đồng thuận và cụ thể hóa thành hành động phù hợp hay không. Do đó, cần nhìn nhận công tác tuyên giáo trong mối quan hệ với toàn bộ quá trình hiện thực hóa nghị quyết của Đảng, thay vì chỉ giới hạn ở chức năng tuyên truyền, giáo dục chính trị, tư tưởng.
2. Cơ chế tác động của công tác tuyên giáo trong hiện thực hóa nghị quyết của Đảng
2.1. Chuyển tải và làm sáng tỏ nội dung nghị quyết, tạo sự thống nhất trong nhận thức
Một nghị quyết chỉ có thể được tổ chức thực hiện thống nhất khi những nội dung cốt lõi của nghị quyết được các chủ thể thực hiện hiểu đúng. Vì vậy, khâu đầu tiên của quá trình hiện thực hóa nghị quyết không phải là hành động ngay lập tức, mà là làm cho nghị quyết trở thành nội dung được nhận thức và hiểu đúng trong hệ thống chính trị và xã hội.
Điều này đặc biệt quan trọng bởi nghị quyết của Đảng thường chứa đựng những mục tiêu, quan điểm và nhiệm vụ có tính khái quát cao. Khi đi vào thực tiễn, các nội dung đó phải được giải thích và cụ thể hóa phù hợp với từng chủ thể, từng địa bàn và từng nhóm đối tượng. Đối với cấp ủy, nghị quyết là định hướng chính trị và yêu cầu lãnh đạo; đối với cơ quan quản lý nhà nước, nghị quyết cần được chuyển hóa thành chính sách, chương trình, kế hoạch; đối với cán bộ, đảng viên, đó là yêu cầu về trách nhiệm và hành động; đối với Nhân dân, nghị quyết cần được liên hệ với những vấn đề cụ thể gắn với quyền lợi, nghĩa vụ và đời sống của họ.
Một yêu cầu quan trọng đối với quá trình hiện thực hóa nghị quyết là khả năng kết nối nội dung của nghị quyết với những vấn đề mà người dân quan tâm và trải nghiệm trong đời sống thực tế. Dữ liệu PAPI cho thấy, năm 2024, trong số 18.894 người dân được khảo sát trên toàn quốc, 22,58% xác định tham nhũng là vấn đề cấp thiết nhất mà Nhà nước cần ưu tiên giải quyết; tiếp theo là nghèo đói (14,2%) và việc làm (12,64%) (UNDP, 2025). Những mối quan tâm này không nằm ngoài chương trình nghị sự của Đảng.
Trong Nghị quyết Đại hội XIV, Đảng xác định “tăng cường kiểm soát quyền lực, kiên quyết, kiên trì đấu tranh phòng, chống tham nhũng, lãng phí, quan liêu, tiêu cực” (Đảng Cộng sản Việt Nam, 2026a, tr.83); đồng thời, đặt mục tiêu giảm nghèo đa chiều hằng năm duy trì ở mức 1 – 1,5 điểm %/năm (Đảng Cộng sản Việt Nam, 2026a, tr.85), chú trọng tạo việc làm có thu nhập ổn định với mức tiền lương đủ sống, hỗ trợ cho người lao động trong khu vực phu chính thức (Đảng Cộng sản Việt Nam, 2026a, tr.110)… Trước đó, Nghị quyết số 15-NQ/TW ngày 01/06/2012 Hội nghị Trung ương 5 khóa XI cũng dành một nội dung quan trọng về việc làm, thu nhập và giảm nghèo, với các mục tiêu và giải pháp cụ thể (Ban Chấp hành Trung ương Đảng, 2012).
Điều này cho thấy, nghị quyết của Đảng không hình thành tách rời khỏi những vấn đề của đời sống xã hội, mà phải xuất phát từ việc nhận diện và giải quyết những vấn đề thực tiễn đặt ra. Từ góc độ đó, công tác tuyên giáo không chỉ có nhiệm vụ truyền đạt nghị quyết sau khi được ban hành, mà còn cần nắm bắt, phản ánh và kết nối những vấn đề xã hội, tâm tư và mối quan tâm của người dân với quá trình lãnh đạo, chỉ đạo và tổ chức thực hiện nghị quyết. Khi đó, tuyên giáo trở thành một trong những kênh góp phần nối ý chí chính trị của Đảng với hơi thở của đời sống xã hội, giúp nghị quyết được nhận thức trong chính những vấn đề mà người dân đang quan tâm. Đây chính là yêu cầu chuyển từ “truyền đạt nội dung nghị quyết sang làm cho nghị quyết trở nên có ý nghĩa đối với thực tiễn của từng nhóm xã hội”.
Do đó, hiệu quả của khâu này không nên chỉ được đánh giá bằng số lượng hội nghị, tài liệu hoặc lượt người được học tập, quán triệt. Câu hỏi quan trọng hơn là: người tiếp nhận có hiểu nghị quyết giải quyết vấn đề gì, vì sao cần thực hiện, mình có vai trò gì và kết quả thực hiện sẽ tác động như thế nào đến đời sống của mình hay không? Đây chính là điểm chuyển từ phổ biến nghị quyết sang “làm cho nghị quyết được nhận thức”.
2.2. Củng cố niềm tin chính trị và tạo lập đồng thuận xã hội
Hiểu đúng nghị quyết là điều kiện cần nhưng chưa đủ để tạo ra hành động. Từ nhận thức trở thành hành động chỉ khi chủ thể nhận thức thật sự có niềm tin. Chủ thể chỉ thực sự sẵn sàng ủng hộ và tham gia thực hiện một chủ trương khi họ tin vào mục tiêu của chủ trương, tin vào tính đúng đắn và khả năng thực hiện, đồng thời tin rằng quá trình thực hiện sẽ tạo ra những kết quả có ý nghĩa đối với xã hội.
Niềm tin, tuy nhiên, không được hình thành chỉ từ việc cung cấp thông tin. Kết quả khảo sát của OECDtrên 30 nước cho thấy, cảm nhận của người dân về việc mình có tiếng nói trong những việc chính phủ làm có mối liên hệ rất rõ với mức độ tin tưởng vào chính phủ: 69% những người cảm thấy mình có tiếng nói có mức độ tin tưởng cao, trong khi tỷ lệ này chỉ là 22% ở nhóm cảm thấy mình không có tiếng nói. OECD đồng thời xác định khả năng phản hồi dựa trên bằng chứng, bảo đảm tiếng nói của người dân và khả năng cân bằng lợi ích là những yếu tố quan trọng gắn với niềm tin vào chính phủ (OECD, 2024).
Những phát hiện này gợi mở một vấn đề có ý nghĩa đối với công tác tuyên giáo: tạo lập niềm tin không thể chỉ bằng truyền đạt thông tin theo chiều từ trên xuống, mà phải gắn với khả năng giải thích, đối thoại, lắng nghe và phản hồi những vấn đề xã hội đặt ra. Khi người dân có cơ hội tiếp cận thông tin có căn cứ, hiểu được mục tiêu và cách thức thực hiện chủ trương, đồng thời cảm nhận rằng những ý kiến và lợi ích chính đáng của mình được lắng nghe, cơ sở của niềm tin và đồng thuận sẽ được củng cố.
Từ góc độ đó, công tác tuyên giáo cần chuyển từ tư duy “truyền đạt để tạo đồng thuận” sang “đối thoại để xây dựng đồng thuận”. Điều này đòi hỏi không chỉ cung cấp thông tin chính xác, kịp thời mà còn phải chủ động nắm bắt dư luận, nhận diện những băn khoăn và khác biệt về lợi ích giữa các nhóm xã hội, giải thích những vấn đề phức tạp và tạo kênh phản hồi giữa người dân với hệ thống chính trị. Đồng thuận, vì vậy, không nên được hiểu là sự đồng ý đơn giản với một chủ trương, mà là kết quả của quá trình tương tác, trong đó nhận thức, niềm tin, lợi ích và trải nghiệm thực tế của các chủ thể được kết nối với mục tiêu chung của nghị quyết.
2.3. Định hướng dư luận xã hội và tạo môi trường thông tin thuận lợi cho hiện thực hóa nghị quyết
Nếu trước đây việc truyền tải nghị quyết chủ yếu diễn ra thông qua hệ thống tổ chức Đảng, hội nghị, báo chí và các hình thức tuyên truyền trực tiếp, thì môi trường thông tin hiện nay đã thay đổi căn bản.
Theo Digital 2026: dựa trên dữ liệu đến tháng 10/2025, Việt Nam có khoảng 85,6 triệu người sử dụng Internet, tương đương 84,2% dân số; số lượng social media user identities đạt khoảng 79 triệu, tương đương 77,6% dân số. Đồng thời, Việt Nam có khoảng 137 triệu kết nối di động, tương đương 134% dân số (Digital, 2026).
Những con số cho thấy, không gian mà công tác tuyên giáo đang hoạt động đã thay đổi về chất. Nghị quyết của Đảng không còn chỉ được tiếp nhận tại hội nghị hoặc qua các phương tiện truyền thông truyền thống mà còn được đặt trong một hệ sinh thái thông tin đa nền tảng, nơi người dân có thể đồng thời tiếp nhận, bình luận, chia sẻ, kiểm chứng và diễn giải thông tin.
Đáng chú ý, theo số liệu công bố tại Website của Bộ Khoa học và Công nghệ, năm 2024 Việt Nam ghi nhận có khoảng 110 triệu tài khoản của người Việt Nam sử dụng các mạng xã hội trong nước (trong đó chủ yếu là mạng xã hội zalo với 76,5 triệu người dùng) và 203 triệu tài khoản sử dụng các mạng xã hội nước ngoài (trong đó Facebook có khoảng 72 triệu, YouTube 63 triệu và TikTok 67 triệu tài khoản) (Bộ Khoa học và công nghệ, 2024). Đây là số tài khoản, không phải số cá nhân duy nhất, nên không thể cộng lại để suy ra số người dùng; tuy nhiên, nó cho thấy quy mô rất lớn của hoạt động xã hội trên các nền tảng số.
Điều đó làm thay đổi bản chất của công tác tuyên giáo. Vấn đề không còn đơn thuần là “đưa thông tin đến với người dân”, bởi người dân đã có khả năng tiếp cận một lượng thông tin rất lớn từ nhiều nguồn. Vấn đề quan trọng hơn là thông tin về nghị quyết có chính xác, dễ hiểu, có sức thuyết phục và đủ khả năng cạnh tranh trong môi trường thông tin đa chiều hay không.
Dữ liệu quốc tế cũng cho thấy sự thay đổi này không chỉ diễn ra ở Việt Nam. Báo cáo tin tức kỹ thuật số năm 2025 của Reuters Institute, dựa trên gần 100.000 cuộc phỏng vấn tại 48 thị trường, ghi nhận xu hướng tiếp nhận tin tức qua mạng xã hội và nền tảng video ngày càng tăng, trong khi báo chí truyền thống gặp khó khăn trong việc duy trì mức độ gắn kết và niềm tin của công chúng. Báo cáo cho biết 58% người được khảo sát trên toàn cầu lo ngại về việc phân biệt đâu là thật và giả trên Internet khi tiếp nhận tin tức. Đặc biệt, khi được hỏi người dân sẽ tìm đến đâu để kiểm chứng một thông tin quan trọng mà họ nghi ngờ là sai hoặc gây hiểu nhầm, 38% lựa chọn các nguồn tin mà họ tin cậy, 35% lựa chọn các nguồn chính thức và 25% lựa chọn các tổ chức kiểm chứng thông tin, trong khi 14% lựa chọn mạng xã hội (Nic Newwman, 2025).
Dữ liệu này cung cấp một gợi ý rất đáng chú ý đối với công tác tuyên giáo: trong môi trường thông tin đa chiều, uy tín của nguồn thông tin trở thành một nguồn lực quan trọng của công tác tuyên truyền. Không thể chỉ cạnh tranh bằng tốc độ phát thông tin; cần cạnh tranh bằng độ tin cậy, tính minh bạch, khả năng giải thích và năng lực phản hồi.
Do đó, định hướng dư luận xã hội hiện nay cần được hiểu rộng hơn việc phản bác thông tin xấu, độc. Đó còn là quá trình chủ động xây dựng môi trường thông tin trong đó thông tin chính thống có khả năng tiếp cận, được hiểu và được kiểm chứng.
2.4. Chuyển hóa đồng thuận thành hành động và trách nhiệm thực hiện
Nhận thức, niềm tin và đồng thuận chỉ thực sự có ý nghĩa đối với hiện thực hóa nghị quyết của Đảng khi được chuyển hóa thành trách nhiệm và hành động cụ thể của các chủ thể. Vì vậy, công tác tuyên giáo không chỉ cần làm cho cán bộ, đảng viên và Nhân dân hiểu nghị quyết, mà còn phải góp phần trả lời câu hỏi: mỗi chủ thể có vai trò gì, cần làm gì và có thể tham gia như thế nào vào quá trình thực hiện?
Đây là một khoảng cách không nhỏ giữa mục tiêu chính trị có tính khái quát và hành động cụ thể trong đời sống. Cùng một nghị quyết, nhưng trách nhiệm của người đứng đầu cơ quan nhà nước, cán bộ thực thi, doanh nghiệp, nhà khoa học hay người dân không giống nhau. Do đó, tuyên truyền nghị quyết chỉ thực sự phát huy tác dụng khi những mục tiêu chung được chuyển thành những vấn đề, trách nhiệm và khả năng hành động cụ thể đối với từng nhóm chủ thể.
Thực tiễn triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TW cho thấy rõ hơn quá trình này. Nghị quyết xác định người dân và doanh nghiệp không chỉ là đối tượng thụ hưởng mà là “trung tâm, chủ thể, nguồn lực, động lực chính” của phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số (Bộ Chính trị, 2024). Việc hiện thực hóa nghị quyết vì vậy đòi hỏi sự tham gia thực chất của các chủ thể ngoài khu vực nhà nước. Năm 2025, tỷ trọng kinh phí xã hội đầu tư cho nghiên cứu và phát triển (R&D) đạt 67,2%; Cổng sáng kiến do Bộ Khoa học và Công nghệ chủ trì tiếp nhận hơn 1.000 sáng kiến, trong đó 309 sáng kiến được lựa chọn tài trợ (Thu Giang, 02/01/2026). Những con số này cho thấy quá trình thực hiện nghị quyết đã bắt đầu thu hút nguồn lực và sáng kiến từ khu vực xã hội, đặc biệt là cộng đồng doanh nghiệp.
Một minh chứng trực tiếp hơn ở cấp độ người dân là phong trào “Bình dân học vụ số”. Đến cuối tháng 3/2026, nền tảng đã có 87 khóa học và 1.443.384 lượt học viên tham gia; nội dung tập trung vào những kỹ năng có thể sử dụng trực tiếp như VNeID, an toàn số, kỹ năng số và ứng dụng AI. Đáng chú ý, đến tháng 7/2026, 13.124 đội hình “Bình dân học vụ số” đã huy động 441.617 đoàn viên, hỗ trợ gần 2,5 triệu người dân (Vietnamnet, 29/3/2026).
Những con số trên cho thấy: khi chủ trương chính trị được chuyển thành những nội dung gần với nhu cầu và khả năng hành động của từng nhóm chủ thể, sự tham gia xã hội có thể được huy động ở quy mô lớn. Vì vậy, từ góc độ tuyên giáo, cần chuyển từ tuyên truyền nội dung nghị quyết sang định hướng hành động theo nghị quyết. Đối với mỗi nhóm chủ thể, thông tin tuyên truyền cần giúp trả lời ba câu hỏi: Nghị quyết liên quan gì đến tôi? Tôi có trách nhiệm gì? Tôi có thể làm gì? Khi những câu hỏi đó được trả lời cụ thể, nghị quyết mới có khả năng chuyển từ nhận thức chung thành trách nhiệm và hành động.
Do đó, hiệu quả của công tác tuyên giáo ở khâu này không nên chỉ được đánh giá bằng số lượng hội nghị, tài liệu hay lượt tiếp cận thông tin, mà cần quan tâm đến mức độ tham gia, sự thay đổi về năng lực và hành vi của các chủ thể sau quá trình tuyên truyền. Đây chính là bước chuyển từ tạo đồng thuận sang huy động sự tham gia, qua đó thu hẹp khoảng cách giữa biết nghị quyết và làm theo nghị quyết.
2.5. Từ kết quả thực tiễn đến phản hồi và củng cố niềm tin
Nghị quyết chỉ thực sự được hiện thực hóa khi những hành động đó tạo ra những kết quả có thể nhận diện trong đời sống xã hội. Đồng thời, kết quả thực hiện lại trở thành nguồn thông tin phản hồi, cho phép các chủ thể đánh giá mức độ phù hợp của chủ trương, nhận diện những điểm nghẽn và điều chỉnh cách thức tổ chức thực hiện. Vì vậy, hiện thực hóa nghị quyết là một quá trình có phản hồi liên tục giữa chủ trương và thực tiễn.
Thực tiễn triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TW cho thấy khá rõ quá trình chuyển hóa này. Sau một năm thực hiện, năm 2025, các cơ quan trong hệ thống chính trị đã hoàn thành 1.227/1.298 nhiệm vụ, đạt 95%; đồng thời, Quốc hội thông qua 30 luật, Chính phủ ban hành 68 nghị định và các bộ, ngành ban hành 60 thông tư để cụ thể hóa và tạo hành lang pháp lý cho việc thực hiện nghị quyết. Đến cuối năm 2025, tỷ lệ cung cấp dịch vụ công trực tuyến và trực tuyến toàn trình ở cấp trung ương đạt 53,3% và 31,36%; cấp địa phương đạt 93,9% và 45%; việc sử dụng dịch vụ công trực tuyến tăng mạnh, qua đó tiết kiệm ước khoảng 4.100 tỷ đồng (P.T, 07/01/2026).
Kết quả thực hiện mỗi nghị quyết là tổng hợp của nhiều yếu tố, như: công tác lãnh đạo, chỉ đạo, thể chế hóa, tổ chức thực hiện, nguồn lực, năng lực công nghệ và sự tham gia của nhiều người dân có một phần đến từ công tác tuyên giáo. Một điều đáng quan tâm nữa, đó là từ kết quả thực tiễn – thông qua công tác tuyên giáo có khả năng quay trở lại củng cố niềm tin xã hội đối với nghị quyết và quá trình thực hiện nghị quyết. Khi người dân và doanh nghiệp nhận thấy một chủ trương tạo ra những thay đổi cụ thể, thiết thực và có kết quả đó giúp củng cố niềm tin. Ngược lại, nếu khoảng cách giữa mục tiêu được tuyên truyền và thực tế quá lớn, sự hoài nghi có thể xuất hiện, làm suy giảm hiệu quả của truyền thông và khả năng tạo đồng thuận.
Chính vì vậy, công tác tuyên giáo không nên chỉ truyền đạt nghị quyết sẽ mang lại điều gì, mà cần thường xuyên cung cấp thông tin về nghị quyết đã tạo ra những thay đổi gì, kết quả đến đâu, còn những vấn đề gì chưa giải quyết được và vì sao. Đây là điểm chuyển quan trọng từ tuyên truyền trước khi hành động sang truyền thông dựa trên kết quả thực hiện.
Ở chiều ngược lại, phản hồi từ thực tiễn cũng cần được đưa trở lại quá trình lãnh đạo và tổ chức thực hiện. Những vấn đề người dân gặp phải khi sử dụng dịch vụ công, những khó khăn của doanh nghiệp, những vướng mắc của cán bộ thực thi hay những khác biệt về kết quả giữa các địa phương không chỉ là đối tượng để tuyên truyền, mà còn là nguồn thông tin giúp nhận diện những khoảng cách giữa mục tiêu và thực hiện. Vì vậy, công tác tuyên giáo cần phát huy tốt hơn chức năng nắm bắt dư luận xã hội, tổng hợp phản ánh từ cơ sở và cung cấp thông tin phản hồi cho quá trình lãnh đạo, chỉ đạo.
3. Đổi mới công tác tuyên giáo nhằm nâng cao hiệu quả hiện thực hóa nghị quyết của Đảng
Thứ nhất, chuyển từ phổ biến nghị quyết sang làm cho nghị quyết được hiểu và vận dụng thực hiện.
Một trong những yêu cầu đầu tiên là thay đổi cách tiếp cận đối với việc tuyên truyền, quán triệt nghị quyết. Nếu coi mục tiêu của tuyên truyền là truyền đạt đầy đủ nội dung nghị quyết, trọng tâm dễ dừng ở số lượng hội nghị, số người được học tập, số tài liệu được phát hành. Nhưng nếu đặt công tác tuyên giáo trong cơ chế hiện thực hóa nghị quyết, mục tiêu phải đi xa hơn: làm cho các người dân hiểu được vấn đề nghị quyết cần đạt tới, trách nhiệm của mình và cách thức chuyển những định hướng đó thành hành động.
Đồng thời, cần thay đổi cách đánh giá hiệu quả tuyên truyền nghị quyết. Thay vì chủ yếu đặt câu hỏi đã tuyên truyền đến bao nhiêu người, cần đặt thêm các câu hỏi: bao nhiêu người hiểu đúng, hiểu như thế nào, có thể liên hệ nghị quyết với công việc của mình hay không? và nhận thức đó có dẫn tới thay đổi trong hành động hay không.
Theo đó, nội dung tuyên truyền cần được định hướng có tính khái quát sang dễ tiếp nhận đối với từng nhóm đối tượng. Cùng một nghị quyết nhưng cán bộ lãnh đạo, công chức chuyên môn, doanh nghiệp, người lao động, thanh niên hay người dân ở địa bàn nông thôn có thể cần những thông tin và cách diễn giải khác nhau. Cá thể hóa thông điệp, không làm giảm tính thống nhất của nghị quyết mà giúp tăng khả năng nghị quyết được vận dụng trong thực tiễn.
Từ góc độ này, đổi mới công tác tuyên giáo không phải là làm cho nghị quyết dễ nghe hơn mà là làm cho nghị quyết đi vào hoạt động thực tế của từng người dân.
Thứ hai, chuyển từ truyền thông một chiều sang đối thoại, phản hồi và tạo đồng thuận xã hội.
Nếu nhận thức của người dân, cán bộ, đảng viên và các nhóm xã hội khác nhau về cùng một nghị quyết có thể khác nhau, thì truyền thông một chiều khó có thể giải quyết đầy đủ những khác biệt đó. Bởi vậy, đổi mới công tác tuyên giáo cần chuyển từ mô hình “truyền đạt – tiếp nhận” sang mô hình “truyền đạt – lắng nghe – giải thích – phản hồi – điều chỉnh”. Yêu cầu này càng rõ trong môi trường thông tin số. Người dân hiện nay không chỉ tiếp nhận thông tin mà còn có khả năng bình luận, chất vấn, chia sẻ và tạo ra thông tin. Vì thế, nếu công tác tuyên giáo chỉ cung cấp thông tin mà không theo dõi phản ứng xã hội, không nhận diện những điểm chưa rõ hoặc chưa đồng thuận thì có thể hình thành khoảng cách giữa chính sách và cách xã hội hiểu về chính sách.
Hoạt động tuyên giáo cần được tổ chức như một quá trình tương tác xã hội, trong đó thông tin phản hồi từ người dân trở thành một nguồn dữ liệu để điều chỉnh cách truyền đạt và tổ chức thực hiện nghị quyết. Điều này đặc biệt quan trọng đối với những nghị quyết tác động trực tiếp đến quyền lợi, sinh kế hoặc đời sống của các nhóm xã hội. Trong những trường hợp đó, tạo đồng thuận không có nghĩa là làm cho mọi người đồng ý ngay, mà là tạo điều kiện để các người dân hiểu mục tiêu, lợi ích và trách nhiệm của mình.
Vì vậy, công tác tuyên giáo cần tăng cường các phương thức như đối thoại chính sách, giải đáp trực tuyến, khảo sát dư luận, phân tích phản hồi trên môi trường số và truyền thông theo từng nhóm đối tượng. Khi đó, dư luận xã hội không chỉ là đối tượng cần định hướng mà còn trở thành nguồn thông tin đầu vào cho quá trình hiện thực hóa nghị quyết.
Thứ ba, chủ động tham gia cả chu trình hiện thực hóa nghị quyết.
Một hạn chế cần được khắc phục là quan niệm coi công tác tuyên giáo chủ yếu bắt đầu sau khi nghị quyết đã được ban hành. Theo cách tiếp cận này, nghị quyết được quyết định trước, sau đó công tác tuyên giáo có nhiệm vụ phổ biến, quán triệt và vận động thực hiện.
Tuy nhiên, nếu coi hiện thực hóa nghị quyết là một quá trình liên tục từ nhận diện vấn đề – hoạch định – ban hành – tổ chức thực hiện – phản hồi – điều chỉnh – đánh giá, thì công tác tuyên giáo cần tham gia sớm hơn và xuyên suốt hơn. Điều đó cho phép nhìn nhận công tác tuyên giáo không chỉ là khâu truyền đạt đầu ra của quá trình hoạch định mà còn có thể đóng góp vào quá trình hoạch định thông qua việc nắm bắt tình hình tư tưởng, dư luận xã hội, nhu cầu và phản ứng của các nhóm xã hội. Đồng thời, thông tin từ thực tiễn xã hội có thể được thu thập, phân tích và phản ánh trở lại quá trình lãnh đạo, chỉ đạo và tổ chức thực hiện. Ngược lại, những định hướng mới của Đảng được giải thích kịp thời để xã hội hiểu và tham gia.
Cách tiếp cận này cũng phù hợp với sự thay đổi về vị trí của người dân trong quản trị hiện đại. Người dân không chỉ là đối tượng thụ hưởng chính sách mà ngày càng trở thành chủ thể tham gia, giám sát và đánh giá việc thực hiện chính sách. Vì vậy, công tác tuyên giáo nếu chỉ nói và thiếu nghe từ dân sẽ khó phát huy đầy đủ vai trò trong hiện thực hóa nghị quyết.
Thứ tư, chuyển từ đo lường hoạt động tuyên truyền sang đo lường kết quả và tác động.
Nếu mục tiêu cuối cùng của công tác tuyên giáo được đặt trong quá trình hiện thực hóa nghị quyết, thì cách đánh giá cũng cần thay đổi. Một hội nghị được tổ chức, một tài liệu được phát hành hay một sản phẩm truyền thông được đăng tải mới phản ánh mức độ hoạt động. Những chỉ báo đó cần thiết nhưng chưa đủ để trả lời câu hỏi quan trọng nhất: công tác tuyên giáo đã góp phần như thế nào vào việc đưa nghị quyết vào thực tiễn?
Cách tiếp cận này giúp tránh hai thái cực: một mặt, đánh giá tuyên giáo chỉ bằng số lượng hoạt động; mặt khác, quy toàn bộ kết quả thực hiện nghị quyết cho công tác tuyên giáo. Đổi mới công tác tuyên giáo để nâng cao hiệu quả hiện thực hóa nghị quyết của Đảng không chỉ là đổi mới hình thức tuyên truyền hay tăng cường ứng dụng công nghệ. Vấn đề cốt lõi là đổi mới vị trí và phương thức tác động của công tác tuyên giáo trong toàn bộ quá trình chuyển hóa nghị quyết thành thực tiễn. Nếu thực hiện được chuyển đổi này, công tác tuyên giáo sẽ không chỉ làm nhiệm vụ đưa nghị quyết đến với cán bộ, đảng viên và Nhân dân, mà sâu hơn là góp phần đưa nghị quyết vào nhận thức, từ nhận thức vào niềm tin và đồng thuận, từ đồng thuận vào hành động và từ hành động vào thực tiễn.
4. Kết luận
Hiện thực hóa nghị quyết của Đảng là một quá trình chuyển hóa từ ý chí chính trị thành nhận thức, niềm tin, đồng thuận, hành động và những kết quả cụ thể trong thực tiễn. Trong quá trình đó, công tác tuyên giáo không thay thế công tác lãnh đạo, tổ chức thực hiện, thể chế hóa hay kiểm tra, giám sát, nhưng giữ vai trò quan trọng trong việc tạo lập những điều kiện về nhận thức, tư tưởng và xã hội để các chủ trương của Đảng có khả năng đi vào cuộc sống.
Từ góc độ này, hiệu quả của công tác tuyên giáo không nên chỉ được nhìn nhận qua phạm vi và quy mô của hoạt động tuyên truyền, mà cần được xem xét qua khả năng góp phần thu hẹp khoảng cách giữa nghị quyết và thực tiễn. Điều đó đòi hỏi công tác tuyên giáo chuyển mạnh từ truyền đạt sang thuyết phục, từ một chiều sang đối thoại, từ phản ứng trước dư luận sang chủ động nắm bắt và phản hồi, từ đi sau nghị quyết sang tham gia xuyên suốt quá trình hiện thực hóa nghị quyết.
Trong bối cảnh mới, đổi mới công tác tuyên giáo không chỉ là đổi mới phương thức tuyên truyền, vận động, mà sâu hơn là đổi mới cách thức kết nối ý chí chính trị của Đảng với nhận thức, lợi ích, trách nhiệm và hành động của các cán bộ, đảng viên, và các tầng lớp nhân dân. Khi làm được điều đó, công tác tuyên giáo sẽ thực sự trở thành một bộ phận quan trọng của cơ chế hiện thực hóa nghị quyết của Đảng trong thực tiễn.
Tài liệu tham khảo:
Ban Chấp hành Trung ương Đảng (2012). Nghị quyết số 15-NQ/TW, ngày 01/6/2012, của Hội nghị lần thứ 5 Ban Chấp hành Trung ương Đảng (khóa XI) về một số vấn đề về chính sách xã hội giai đoạn 2012 – 2020.
Bộ Chính trị (2024). Nghị quyết số 57-NQ/TW, ngày 22/12/2024 về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.
Bộ Khoa học và Công nghệ (2024). Thông tin điện tử năm 2024: Những con số ấn tượng. https://mst.gov.vn/thong-tin-dien-tu-nam-2024-nhung-con-so-an-tuong-197241225172105882.htm.
Digital (2026). “Tình hình số hóa” tại Việt Nam năm 2026. https://datareportal.com/reports/digital-2026-vietnam.
Đảng Cộng sản Việt Nam (2026). Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV. Tập I. Nxb Chính trị Quốc gia Sự thật.
Nic Newwman (2025). Overview and key findings of the 2025 Digital News Report. https://reutersinstitute.politics.ox.ac.uk/digital-news-report/2025/dnr-executive-summary.
OECD (2024). OECD Survey on Drivers of Trust in Public Institutions – 2024 Results: Building Trust in a Complex Policy Environment. https://www.oecd.org/en/publications/2024/07/oecd-survey-on-drivers-of-trust-in-public-institutions-2024-results_eeb36452.html
P.T (07/01/2026). Hội nghị tổng kết công tác năm 2025 và nhiệm vụ trọng tâm năm 2026 của Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. https://vista.gov.vn/vi/news/khoa-hoc-ky-thuat-va-cong-nghe/hoi-nghi-tong-ket-cong-tac-nam-2025-va-nhiem-vu-trong-tam-nam-2026-cua-ban-chi-dao-trung-uong-ve-phat-trien-khoa-hoc-cong-nghe-doi-moi-sang-tao-va-chuyen-doi-so-12561.html.
Thu Giang (02/01/2026). Nghị quyết số 57-NQ/TW: Đồng tốc, đồng lòng, bước ra “vùng chính sách” để đi vào đời sống. https://baochinhphu.vn/nghi-quyet-so-57-nq-tw-dong-toc-dong-long-buoc-ra-vung-chinh-sach-de-di-vao-doi-song-102251231133648037.htm
UNDP (2025). Báo cáo Chỉ số Hiệu quả quản trị và hành chính công cấp tỉnh ở Việt Nam (PAPI) năm 2024. https://www.undp.org/vi/vietnam/publications/bao-cao-chi-so-hieu-qua-quan-tri-va-hanh-chinh-cong-cap-tinh-o-viet-nam-papi-nam-2024.
Vietnamnet (29/3/2026). Phổ cập tri thức chuyển đổi số cho người dân thông qua nền tảng “Bình dân học vụ số”.
https://vietnamnet.vn/pho-cap-tri-thuc-chuyen-doi-so-cho-nguoi-dan-qua-nen-tang-binh-dan-hoc-vu-so-2506455.html.
