Chuyển đổi số trong đổi mới hoạt động của các tổ chức hành chính thuộc Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch

Digital transformation in reforming the operations of administrative organizations under the Ministry of Culture, Sports and Tourism

ThS. Hà Minh Thắng
Cục Nghệ thuật biểu diễn
Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch
Email: hathangvhttdl@gmail.com

(Quanlynhanuoc.vn) – Chuyển đổi số đang tạo ra yêu cầu đổi mới phương thức tổ chức và thực hiện nhiệm vụ trong các cơ quan hành chính nhà nước. Đối với các tổ chức hành chính thuộc Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, yêu cầu này không chỉ nằm ở việc ứng dụng phần mềm hay số hóa hồ sơ, mà còn liên quan đến tái thiết kế quy trình công việc, quản trị và chia sẻ dữ liệu, phối hợp giữa các đơn vị, nâng cao năng lực số của công chức và đổi mới cơ chế theo dõi, đánh giá kết quả. Trên cơ sở phân tích tài liệu chính sách và tiếp cận chuyển đổi số như một quá trình đổi mới tổ chức, bài viết xây dựng khung phân tích gồm 5 phương diện: số hóa quy trình; quản trị dữ liệu; điều hành và phối hợp trên môi trường số; năng lực số của công chức; đánh giá hiệu quả dựa trên kết quả. Từ đó, xác định các vấn đề cần khảo sát và đề xuất định hướng thúc đẩy chuyển đổi số gắn với đổi mới thực chất trong hoạt động hành chính.

Từ khóa: Chuyển đổi số; đổi mới hoạt động; tái thiết kế quy trình; các tổ chức hành chính; Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch.

Abstract: Digital transformation is creatinghóaw demands for organizing and implementing tasks within state administrative agencies. For administrative organizations under the Ministry of Culture, Sports and Tourism, these demands extend beyond adopting software and digitizing records to encompass data governance, digitizing inter-unit coordination, enhancing civil servants’ digital competencies, and improving performance monitoring and evaluation. By improving the analysis of policy documents and adopting an approach that views digital transformation as a process of organizational change, this article develops an analytical framework comprising five dimensions: workflow digitization; data governance; management and coordination in the digital environment; civil servants’ digital competencies; and outcome-based performance evaluation. On this basis, the article identifies issues requiring further investigation and proposes directions for promoting digital transformation alongside substantive changes in administrative operations.

Keywords: Digital transformation; Operational innovation; Process redesign; Administrative organizations; Ministry of Culture, Sports and Tourism.

1. Đặt vấn đề

Chuyển đổi số đang làm thay đổi ngày càng rõ cách con người tiếp cận thông tin, giao tiếp và tham gia vào đời sống xã hội. Ở Việt Nam, quá trình này không chỉ thể hiện qua sự phát triển của hạ tầng và các dịch vụ số mà còn gắn với mục tiêu xây dựng xã hội số, trong đó người dân là chủ thể quan trọng của quá trình chuyển đổi. Chiến lược quốc gia phát triển kinh tế số và xã hội số đến năm 2025, định hướng đến năm 2030 xác định phát triển công dân số, kỹ năng số, danh tính số và niềm tin số là những thành tố quan trọng của xã hội số (Thủ tướng Chính phủ, 2022).

Sự gia tăng nhanh chóng của các nền tảng truyền thông số khiến không gian số ngày càng trở thành một phần của đời sống xã hội. Người dân không chỉ tiếp nhận thông tin mà còn trực tiếp tạo ra, bình luận và chia sẻ nội dung. Sự thay đổi này mở rộng đáng kể khả năng tham gia của công chúng, nhưng đồng thời cũng đặt ra những vấn đề mới về chất lượng thông tin, cách ứng xử, bảo vệ dữ liệu cá nhân, quyền riêng tư và trách nhiệm của mỗi cá nhân khi tham gia vào môi trường số. Đây là vấn đề ngày càng được đặt ra trong định hướng phát triển văn hóa của Việt Nam, đặc biệt khi Nghị quyết số 80-NQ/TW ngày 07/01/2026 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam nhấn mạnh yêu cầu xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh trong không gian số, nâng cao ý thức pháp luật và trách nhiệm công dân, đồng thời xây dựng môi trường thông tin và văn hóa số lành mạnh (Bộ Chính trị, 2026).

Đối với Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, phạm vi quản lý đa ngành đặt ra yêu cầu xử lý khối lượng thông tin đa dạng, phối hợp giữa các đơn vị chuyên môn và kết nối với các cơ quan, tổ chức liên quan. Các nhiệm vụ quản lý trong các lĩnh vực như văn hóa, gia đình, thể dục, thể thao, du lịch, báo chí, phát thanh và truyền hình, xuất bản và các lĩnh vực khác được giao những nhiệm vụ có đặc điểm nghiệp vụ khác nhau. Bởi vậy, chuyển đổi số cần vừa bảo đảm chuẩn hóa và liên thông trong hoạt động hành chính, vừa tính đến đặc thù dữ liệu, quy trình và đối tượng quản lý của từng lĩnh vực.

Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị gắn chuyển đổi số với đổi mới phương thức quản trị quốc gia, qua đó nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước. Yêu cầu ấy thể hiện qua cách luân chuyển hồ sơ, khả năng sử dụng lại dữ liệu và việc theo dõi trách nhiệm xử lý. Từ những công việc thường nhật này, có thể nhận diện chuyển đổi số đã tác động đến phương thức vận hành ở mức độ nào, thay vì chỉ dựa vào hạ tầng hay số lượng phần mềm (Bộ Chính trị, 2024).

Từ góc độ đó, bài viết tập trung trả lời ba vấn đề: chuyển đổi số cần được hiểu như thế nào trong mối quan hệ với đổi mới hoạt động hành chính; những phương diện nào cần được xem xét khi đánh giá mức độ chuyển đổi số trong hoạt động của các tổ chức hành chính thuộc Bộ; và cần định hướng giải pháp ra sao để chuyển từ ứng dụng công nghệ riêng lẻ sang đổi mới quy trình, dữ liệu và năng lực vận hành. Bài viết sử dụng phương pháp phân tích tài liệu chính sách và xây dựng khung phân tích theo các thành tố của hoạt động hành chính. Do chưa có bộ dữ liệu khảo sát hoặc báo cáo nội bộ kèm theo, phần nhận diện vấn đề được trình bày như các khía cạnh cần kiểm chứng, không khẳng định đây là thực trạng đồng nhất của tất cả các tổ chức hành chính thuộc Bộ.

2. Chuyển đổi số và đổi mới hoạt động hành chính

2.1. Phân biệt số hóa, ứng dụng công nghệ và chuyển đổi số trong hoạt động hành chính

Trong phân tích hoạt động hành chính, cần phân biệt giữa số hóa tài liệu, ứng dụng công nghệ và chuyển đổi số. Số hóa thường chỉ việc chuyển thông tin từ dạng vật lý hoặc analog sang dạng dữ liệu số.Ứng dụng công nghệ đề cập đến việc sử dụng phần mềm, hệ thống thông tin hoặc nền tảng số để hỗ trợ một công việc cụ thể. Chuyển đổi số có phạm vi rộng hơn: công nghệ và dữ liệu trở thành cơ sở để xem xét lại quy trình, cách phối hợp, phương thức ra quyết định và cách tổ chức thực hiện nhiệm vụ. Ba cấp độ này có liên quan nhưng không đồng nhất; việc có hồ sơ điện tử hoặc phần mềm quản lý chưa tự thân chứng minh rằng tổ chức đã chuyển đổi số một cách thực chất.

Quyết định số 749/QĐ-TTg ngày 03/6/2020 xác định “Chuyển đổi số trước tiên là chuyển đổi nhận thức” (Thủ tướng Chính phủ, 2020). Nghị quyết số 76/NQ-CP đồng thời nhấn mạnh yêu cầu “đổi mới lề lối làm việc, phương thức quản trị hiện đại” (Chính phủ, 2021). Vì vậy, cần phân biệt giữa việc số hóa hồ sơ và việc cải tiến cách giải quyết công việc. Nếu quy trình vẫn giữ nguyên các khâu trung gian hoặc dữ liệu phải nhập lại nhiều lần, việc triển khai công nghệ sẽ khó mang lại hiệu quả cải cách như kỳ vọng.

Từ cách phân biệt trên, chuyển đổi số trong hoạt động hành chính có thể được xem xét qua câu hỏi: dữ liệu có được sử dụng lại giữa các khâu hay không; quy trình có được đơn giản hóa hay chỉ chuyển nguyên trạng lên môi trường số; tiến độ và trách nhiệm xử lý có minh bạch hơn không; các đơn vị có thể phối hợp dựa trên nguồn dữ liệu thống nhất không; và công nghệ có giúp nâng cao chất lượng tham mưu, quản lý, phục vụ hay không.

2.2. Khung phân tích chuyển đổi số trong đổi mới hoạt động của tổ chức hành chính

Để xem xét vai trò của chuyển đổi số trong đổi mới hoạt động của các tổ chức hành chính, cần quan tâm không chỉ đến mức độ công nghệ được ứng dụng mà còn đến những thay đổi trong cách thức thực hiện công việc hằng ngày. Một hệ thống quản lý văn bản có thể giúp rút ngắn thời gian luân chuyển hồ sơ, nhưng hiệu quả sẽ khó đạt được như mong muốn nếu quy trình xử lý vẫn còn nhiều khâu trung gian hoặc trách nhiệm giữa các đơn vị chưa được phân định rõ ràng. Tương tự, việc xây dựng cơ sở dữ liệu chỉ thực sự phát huy tác dụng khi thông tin được cập nhật đầy đủ, có thể khai thác và sử dụng trong quá trình giải quyết công việc.

Quyết định số 411/QĐ-TTg ngày 31/3/2022 của Thủ tướng Chính phủ khẳng định: “Dữ liệu là nguyên liệu không tiêu hao, càng chia sẻ, khai thác, sử dụng thì càng phát huy giá trị” (Thủ tướng Chính phủ, 2022a). Quan điểm này gợi mở cách nhìn nhận dữ liệu không chỉ là sản phẩm của quá trình số hóa mà còn là nguồn lực phục vụ công tác quản lý và điều hành. Đối với Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, nơi các lĩnh vực quản lý có đặc điểm nghiệp vụ và hệ thống thông tin khác nhau, yêu cầu đặt ra là từng bước chuẩn hóa, kết nối và khai thác dữ liệu theo nhu cầu công việc. Khi dữ liệu có thể được sử dụng giữa các khâu và các đơn vị liên quan, chuyển đổi số sẽ tạo điều kiện cải thiện chất lượng tham mưu, giảm thao tác trùng lặp và nâng cao hiệu quả phối hợp.

Từ góc nhìn này, chuyển đổi số trong hoạt động hành chính cần được xem xét trên một số phương diện gắn bó chặt chẽ với nhau. Trước hết là sự thay đổi trong quy trình xử lý công việc, từ tiếp nhận, luân chuyển đến giải quyết và theo dõi kết quả. Việc đưa các khâu này lên môi trường số cần đi kèm với việc rà soát, điều chỉnh quy trình để hạn chế thao tác trùng lặp và tạo thuận lợi cho phối hợp. Cùng với đó là vấn đề quản lý và khai thác dữ liệu. Khi thông tin được chuẩn hóa, cập nhật và chia sẻ phù hợp, các đơn vị có thể giảm thời gian tổng hợp, hạn chế yêu cầu cung cấp lại thông tin và nâng cao chất lượng tham mưu.

Chuyển đổi số cũng làm thay đổi cách các đơn vị phối hợp và theo dõi việc thực hiện nhiệm vụ. Thông tin về tiến độ xử lý, thời hạn hoàn thành và trách nhiệm của từng bộ phận có thể được cập nhật thường xuyên hơn, qua đó hỗ trợ công tác điều hành và kiểm tra. Tuy nhiên, những lợi ích này không tự động xuất hiện chỉ nhờ phần mềm. Chúng còn phụ thuộc vào quy chế phối hợp, cách phân công công việc và mức độ chủ động của người sử dụng trong quá trình vận hành hệ thống. Một khía cạnh khác cần được chú ý là năng lực của đội ngũ công chức. Bên cạnh khả năng sử dụng các công cụ số, yêu cầu đặt ra còn là khả năng khai thác thông tin, xử lý dữ liệu, thích ứng với quy trình mới và bảo đảm an toàn trong quá trình thực hiện nhiệm vụ. Nếu công nghệ thay đổi nhưng phương pháp làm việc và năng lực của người sử dụng không được điều chỉnh tương ứng, việc triển khai có thể phát sinh thêm thao tác thay vì giảm bớt gánh nặng hành chính.

Những thay đổi trên cần được đánh giá dựa trên kết quả thực tế của công việc. Số lượng hồ sơ được số hóa, phần mềm được triển khai hay công chức được tập huấn là những thông tin cần thiết, nhưng chưa đủ để phản ánh hiệu quả của chuyển đổi số. Cần quan tâm thêm đến thời gian xử lý công việc, mức độ phối hợp giữa các đơn vị, chất lượng sản phẩm tham mưu, khả năng khai thác dữ liệu và các vướng mắc phát sinh trong quá trình thực hiện nhiệm vụ. Từ đó, khung phân tích của bài viết tập trung vào mối quan hệ giữa công nghệ, quy trình, dữ liệu và con người trong hoạt động hành chính. Các phương diện này không tồn tại riêng lẻ: thay đổi quy trình cần có dữ liệu phù hợp và sự phối hợp rõ ràng; công nghệ chỉ phát huy hiệu quả khi công chức có khả năng sử dụng; còn kết quả đổi mới cần được kiểm chứng thông qua chất lượng thực hiện nhiệm vụ. Đây là cơ sở để xem xét chuyển đổi số không chỉ như một quá trình ứng dụng công nghệ mà còn như một động lực thúc đẩy đổi mới phương thức vận hành của các tổ chức hành chính thuộc Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch.

3. Những vấn đề đặt ra trong chuyển đổi số hoạt động hành chính

Chuyển đổi số trong hoạt động hành chính không đơn thuần là đưa các công việc vốn được thực hiện trên giấy tờ lên môi trường điện tử. Điều quan trọng hơn là quá trình này có làm thay đổi cách thức giải quyết công việc, giảm bớt các khâu trung gian và nâng cao hiệu quả phối hợp giữa các đơn vị hay không. Nếu biểu mẫu được chuyển sang dạng điện tử nhưng quy trình xử lý vẫn giữ nguyên, thông tin vẫn phải nhập lại nhiều lần và hồ sơ vẫn phải qua những khâu chưa thực sự cần thiết, thì lợi ích mang lại có thể chỉ giới hạn ở một số thao tác đơn lẻ. Vì vậy, khi xem xét chuyển đổi số trong các tổ chức hành chính thuộc Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, cần quan tâm đến những thay đổi trong toàn bộ quá trình thực hiện nhiệm vụ, thay vì chỉ căn cứ vào số lượng hồ sơ được số hóa hoặc các hệ thống đã được triển khai.

Yêu cầu này gắn chặt với vấn đề quản lý và khai thác dữ liệu. Trong hoạt động của một cơ quan quản lý nhà nước, có nhiều lĩnh vực chuyên môn; thông tin được hình thành từ nhiều nguồn khác nhau và phục vụ các mục đích nghiệp vụ không hoàn toàn giống nhau. Nếu dữ liệu chưa được chuẩn hóa hoặc việc cập nhật, chia sẻ thông tin giữa các đơn vị chưa thuận lợi, công chức vẫn có thể phải dành nhiều thời gian để đối chiếu, tổng hợp và xác minh trước khi xử lý công việc. Khi đó, công nghệ chưa phát huy hết vai trò trong công tác điều hành và tham mưu. Tuy nhiên, đây mới là vấn đề cần được kiểm chứng từ thực tế hoạt động của các đơn vị thuộc Bộ; chưa thể mặc nhiên khẳng định tình trạng này đang diễn ra phổ biến nếu chưa có số liệu hoặc tài liệu chứng minh.

Cùng với quy trình và dữ liệu, chuyển đổi số còn đặt ra yêu cầu xem xét lại cách phân công, phối hợp và kiểm soát công việc. Môi trường điện tử tạo điều kiện để theo dõi tiến độ xử lý, xác định khâu đang thực hiện và lưu lại quá trình giải quyết nhiệm vụ. Nhưng để những thông tin đó thực sự có ích cho công tác quản lý, mỗi đơn vị cần có trách nhiệm rõ ràng trong việc cập nhật và xử lý công việc; quy trình phối hợp cũng phải xác định rõ đầu mối chủ trì, thời hạn phản hồi và thẩm quyền quyết định. Nếu quy định này chưa theo kịp phương thức làm việc mới, hệ thống số có thể chỉ trở thành nơi cập nhật tình hình, trong khi việc phối hợp và ra quyết định vẫn phụ thuộc nhiều vào các cách làm truyền thống.

Những thay đổi về quy trình và phương thức điều hành cũng đòi hỏi đội ngũ công chức phải thích ứng. Sử dụng được phần mềm là yêu cầu ban đầu, nhưng trong công việc thực tế, công chức còn cần biết khai thác thông tin, xử lý dữ liệu và vận dụng các công cụ số vào công tác chuyên môn. Năng lực này có ý nghĩa trực tiếp đối với chất lượng tham mưu, nhất là khi công việc đòi hỏi tổng hợp thông tin từ nhiều nguồn hoặc phối hợp với nhiều đơn vị. Bởi vậy, việc bồi dưỡng năng lực số cần xuất phát từ yêu cầu công việc cụ thể, thay vì chỉ đánh giá qua số lượt tập huấn hoặc khả năng sử dụng các chức năng cơ bản của hệ thống.

Từ những vấn đề trên, việc đánh giá kết quả chuyển đổi số cần được đặt trong mối liên hệ với hiệu quả hoạt động hành chính. Số lượng hồ sơ điện tử, mức độ sử dụng phần mềm hay tỷ lệ công chức được tập huấn có thể phản ánh tiến độ triển khai, nhưng chưa cho biết đầy đủ công việc đã được cải thiện đến đâu. Cần xem xét thêm thời gian giải quyết nhiệm vụ, mức độ giảm các thao tác trùng lặp, chất lượng sản phẩm tham mưu, khả năng phối hợp và các vướng mắc phát sinh trong quá trình thực hiện. Các tiêu chí cụ thể cần được lựa chọn phù hợp với chức năng, nhiệm vụ của từng đơn vị, bởi hiệu quả chuyển đổi số trong xử lý thủ tục hành chính không hoàn toàn giống với hiệu quả trong xây dựng chính sách hoặc trong thực hiện công tác quản lý chuyên ngành. Vấn đề đặt ra không chỉ là mở rộng ứng dụng công nghệ, mà còn là làm thế nào để chuyển đổi số tạo ra những thay đổi có thể nhận biết và kiểm chứng trong hoạt động của các tổ chức hành chính thuộc Bộ. Để đánh giá đúng quá trình này, cần đối chiếu các mục tiêu và yêu cầu đặt ra với tài liệu triển khai, số liệu vận hành, quy trình xử lý công việc và ý kiến của công chức tại các đơn vị được chọn để nghiên cứu. Trên cơ sở đó mới có thể xác định rõ những kết quả đã đạt được, những hạn chế còn tồn tại và nguyên nhân tương ứng, tránh đưa ra nhận định chung về thực trạng khi chưa có đủ căn cứ.

4. Một số giải pháp thúc đẩy chuyển đổi số gắn với đổi mới hoạt động hành chính

Thứ nhất, cải tiến quy trình và cách thức giải quyết công việc.

Để chuyển đổi số thực sự góp phần đổi mới hoạt động của các tổ chức hành chính thuộc Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, cần bắt đầu từ việc xem xét lại cách thức giải quyết công việc, thay vì chỉ tập trung vào đầu tư công nghệ hoặc đưa các quy trình hiện có lên môi trường điện tử. Những quy trình có tần suất xử lý cao, liên quan đến nhiều đơn vị hoặc thường xuyên cần tổng hợp thông tin nên được ưu tiên rà soát. Trên cơ sở xác định rõ mục tiêu, căn cứ pháp lý, các bước xử lý, thẩm quyền phê duyệt và trách nhiệm của từng đơn vị, có thể điều chỉnh các khâu trùng lặp, giảm các thao tác không cần thiết và chuẩn hóa các mẫu trong phạm vi cho phép. Công cụ số cần được lựa chọn sau khi đã xác định rõ quy trình cần cải tiến và các yêu cầu thực tế của công việc. Cách làm này giúp hạn chế tình trạng số hóa một quy trình còn nhiều bất cập, khiến những hạn chế trước đây tiếp tục tồn tại dưới hình thức mới.

Thứ hai, quản trị dữ liệu cần được coi là nội dung quan trọng trong đổi mới hoạt động hành chính.

Các đơn vị cần xác định rõ các nhóm dữ liệu phục vụ công tác chuyên môn, thống nhất cách thức tác nghiệp và cập nhật thông tin, đồng thời phân định trách nhiệm quản lý, kiểm tra và khai thác dữ liệu. Việc kết nối, chia sẻ dữ liệu giữa các hệ thống cần gắn với các yêu cầu về thẩm quyền truy cập, an toàn thông tin, bảo vệ dữ liệu cá nhân và khả năng truy xuất khi cần thiết. Đối với những thông tin đã có và đủ điều kiện khai thác, cần từng bước hạn chế việc yêu cầu cung cấp lại hoặc nhập lại nhiều lần. Tuy nhiên, kết nối kỹ thuật chỉ là một phần của vấn đề; dữ liệu chỉ phát huy giá trị khi được cập nhật đầy đủ, thống nhất và có thể sử dụng trong quá trình xử lý công việc cũng như tham mưu, ra quyết định.

Trong Nghị quyết số 57-NQ/TW, “Thể chế, nhân lực, hạ tầng, dữ liệu và công nghệ chiến lược” được xác định là những nội dung trọng tâm, cốt lõi (Bộ Chính trị, 2024). Để quản trị dữ liệu hiệu quả, các đơn vị cần thống nhất nhóm dữ liệu dùng chung, trách nhiệm cập nhật và quyền khai thác theo từng nhiệm vụ. Việc chia sẻ phải đi kèm với kiểm soát chất lượng, bảo mật và bảo vệ dữ liệu cá nhân, không đồng nghĩa với việc mở quyền truy cập không giới hạn.

Thứ ba, đổi mới phương thức điều hành và phối hợp giữa các đơn vị. Với những nhiệm vụ cần sự tham gia của nhiều đơn vị, cần xác định rõ đầu mối chủ trì, trách nhiệm phối hợp, thời hạn phản hồi và thẩm quyền quyết định. Hệ thống quản lý công việc nên hỗ trợ theo dõi tiến độ từ khi giao nhiệm vụ đến khi hoàn thành, lưu lại quá trình xử lý và cung cấp thông tin kịp thời cho người chịu trách nhiệm. Điều quan trọng là các công cụ này phải gắn với quy chế làm việc và cơ chế phối hợp cụ thể. Nếu trách nhiệm cập nhật thông tin, xác nhận kết quả hoặc xử lý nhiệm vụ quá hạn chưa rõ ràng, việc sử dụng phần mềm sẽ khó tạo ra những thay đổi đáng kể trong hoạt động điều hành. Các đơn vị cũng cần rà soát để tránh yêu cầu công chức cập nhật cùng một nội dung trên nhiều hệ thống hoặc duy trì các bảng theo dõi riêng không cần thiết, qua đó giảm thao tác hành chính và dành thêm thời gian cho công việc chuyên môn.

Thứ tư, bồi dưỡng năng lực số cho đội ngũ công chức.

Những thay đổi về quy trình và phương thức điều hành chỉ có thể phát huy hiệu quả khi đội ngũ công chức có đủ năng lực sử dụng công nghệ và vận dụng dữ liệu vào công việc. Vì vậy, bồi dưỡng năng lực số cần gắn với yêu cầu của từng vị trí việc làm, thay vì chỉ tập trung vào kỹ năng sử dụng phần mềm nói chung. Tùy theo nhiệm vụ, nội dung bồi dưỡng có thể bao gồm xử lý và phân tích thông tin, khai thác dữ liệu phục vụ tham mưu, phối hợp trên môi trường số, bảo đảm an toàn thông tin và nhận diện các rủi ro phát sinh trong quá trình làm việc. Việc đào tạo nên kết hợp hướng dẫn tại chỗ và thực hành trên các tình huống nghiệp vụ cụ thể để đánh giá khả năng vận dụng. Đồng thời, cần tạo điều kiện để công chức phản ánh những bất cập trong quá trình sử dụng hệ thống, đề xuất điều chỉnh quy trình và tham gia cải tiến phương thức làm việc. Việc giao thêm trách nhiệm trong môi trường số cũng phải đi kèm với quyền truy cập phù hợp, hướng dẫn rõ ràng và hỗ trợ kỹ thuật cần thiết. Quyết định số 146/QĐ-TTg ngày 28/01/2022 đề cập đến việc phát triển “kỹ năng tổng hợp, phân tích dữ liệu số để hỗ trợ ra quyết định” (Thủ tướng Chính phủ, 2022b). Đối với các tổ chức hành chính thuộc Bộ, nội dung bồi dưỡng nên gắn với việc kiểm tra số liệu, tổng hợp báo cáo hoặc xử lý hồ sơ liên ngành. Kết quả đào tạo cần được nhìn nhận qua khả năng vận dụng vào nhiệm vụ, thay vì chỉ căn cứ vào số lượt tham gia tập huấn.

Thứ năm, đánh giá chuyển đổi số dựa trên những thay đổi thực tế trong hoạt động hành chính.

Số lượng phần mềm được triển khai, hồ sơ được số hóa hay công chức tham gia tập huấn mới chỉ phản ánh một phần nguồn lực và mức độ triển khai, chưa đủ để kết luận về hiệu quả. Tùy theo chức năng và tính chất công việc của từng đơn vị, cần lựa chọn các chỉ số có khả năng phản ánh chất lượng hoạt động, chẳng hạn như thời gian xử lý nhiệm vụ, số khâu trung gian, tỷ lệ hoàn thành đúng hạn, mức độ phải bổ sung hoặc xử lý lại thông tin và chất lượng phối hợp giữa các đơn vị. Việc so sánh trước và sau khi cải tiến cần dựa trên dữ liệu có thể kiểm chứng, đồng thời xem xét các yếu tố khác có thể ảnh hưởng đến kết quả. Trên cơ sở đó, các tổ chức hành chính có thể xác định khâu nào đã được cải thiện, vấn đề nào còn tồn tại và nguyên nhân nằm ở quy trình, dữ liệu, năng lực thực hiện hay cách thức tổ chức công việc.

Các giải pháp trên cần được triển khai có trọng tâm, phù hợp với chức năng và đặc thù nghiệp vụ của từng tổ chức hành chính thuộc Bộ. Có thể lựa chọn một số quy trình cụ thể để thí điểm, theo dõi kết quả, điều chỉnh rồi mới mở rộng sang những lĩnh vực khác. Cách tiếp cận này vừa tạo điều kiện kiểm chứng hiệu quả của giải pháp, vừa hạn chế đầu tư dàn trải hoặc triển khai công cụ số khi chưa xác định rõ nhu cầu. Quan trọng hơn, kết quả đánh giá cần được sử dụng để tiếp tục hoàn thiện quy trình, điều chỉnh cách thức phối hợp và phân bổ nguồn lực, thay vì chỉ dừng lại ở việc tổng hợp báo cáo. Khi công nghệ được đặt trong mối quan hệ với con người, dữ liệu và phương thức tổ chức công việc, chuyển đổi số mới có thể trở thành động lực thực sự cho sự đổi mới trong hoạt động hành chính.

5. Kết luận

Chuyển đổi số trong tổ chức hành chính thuộc Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch cần được xem là quá trình đổi mới phương thức vận hành, trong đó công nghệ và dữ liệu hỗ trợ tái thiết kế quy trình, nâng cao chất lượng phối hợp, phát triển năng lực công chức và cải thiện hiệu quả thực thi nhiệm vụ. Số hóa hồ sơ hoặc triển khai phần mềm là những bước quan trọng, nhưng chỉ phát huy đầy đủ ý nghĩa khi gắn với việc chuẩn hóa dữ liệu, xác định trách nhiệm và đổi mới cơ chế điều hành. Để chuyển đổi số tạo ra thay đổi thực chất, cần triển khai đồng bộ từ quy trình, dữ liệu, con người đến việc đánh giá kết quả. Những nghiên cứu tiếp theo nên lựa chọn một số quy trình hoặc tổ chức hành chính đại diện, kết hợp phân tích tài liệu, số liệu vận hành và phỏng vấn sâu để làm rõ mức độ thay đổi, các điều kiện thành công và những điểm nghẽn. Cách tiếp cận dựa trên bằng chứng sẽ giúp phân biệt giữa kết quả triển khai công nghệ và kết quả đổi mới trong hoạt động hành chính.

Tài liệu tham khảo:
Bộ Chính trị (2024). Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.
Bộ Chính trị (2026). Nghị quyết số 80-NQ/TW ngày 07/01/2026 về phát triển văn hóa Việt Nam.
Chính phủ (2020). Nghị quyết số 76/NQ-CP ngày 15/7/2021 ban hành Chương trình tổng thể cải cách hành chính nhà nước giai đoạn 2021 – 2030.
Thủ tướng Chính phủ (2020). Quyết định số 749/QĐ-TTg ngày 03/6/2020 phê duyệt Chương trình Chuyển đổi số quốc gia đến năm 2025, định hướng đến năm 2030.
Thủ tướng Chính phủ (2022a). Quyết định số 411/QĐ-TTg ngày 31/3/2022 phê duyệt Chiến lược quốc gia phát triển kinh tế số và xã hội số đến năm 2025, định hướng đến năm 2030.
Thủ tướng Chính phủ (2022b). Quyết định số 146/QĐ-TTg ngày 28/01/2022 phê duyệt Đề án “Nâng cao nhận thức, phổ cập kỹ năng và phát triển nguồn nhân lực chuyển đổi số quốc gia đến năm 2025, định hướng đến năm 2030”.
Chính phủ (2023). Nghị định số 13/2023/NĐ-CP ngày 17/4/2023 về bảo vệ dữ liệu cá nhân.
Trung tâm Chứng thực điện tử quốc gia (27/3/2025). Ra mắt nền tảng “Bình dân học vụ số”. https://neac.mic.gov.vn/vi/tin-tuc-su-kien/detail/ra-mat-nen-tang–binh-dan-hoc-vu-so–639.htm.
Quốc hội (2025). Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân năm 2025.