TS. Nguyễn Duy Hoan
Học viện Kỹ thuật quân sự
(Quanlynhanuoc.vn) – Phát huy giá trị văn hóa “Bộ đội Cụ Hồ” trong xây dựng môi trường văn hoá ở đơn vị cơ sở Quân đội là nội dung, biện pháp quan trọng của hoạt động công tác đảng, công tác chính trị để giữ vững bản chất cách mạng, phẩm chất, truyền thống tốt đẹp của Quân đội nhân dân Việt Nam. Bài viết làm rõ vai trò của giá trị văn hóa “Bộ đội Cụ Hồ” trong xây dựng môi trường văn hóa ở đơn vị cơ sở; thực tiễn thực hiện vai trò giá trị văn hóa “Bộ đội Cụ Hồ” trong xây dựng môi trường văn hoá ở đơn vị cơ sở thời gian vừa qua; từ đó, đề xuất một số giải pháp phát huy giá trị văn hóa “Bộ đội Cụ Hồ” trong xây dựng môi trường văn hóa ở đơn vị cơ sở hiện nay, góp phần xây dựng Quân đội cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại trong kỷ nguyên phát triển của dân tộc.
Từ khóa: Giá trị văn hóa “Bộ đội Cụ Hồ”; môi trường văn hóa; đơn vị cơ sở; Quân đội; cán bộ, chiến sĩ.
1. Đặt vấn đề
Trong suốt quá trình xây dựng, chiến đấu và trưởng thành của Quân đội nhân dân Việt Nam, hình ảnh và phẩm chất cao đẹp “Bộ đội Cụ Hồ” đã trở thành một giá trị văn hóa đặc sắc, kết tinh những phẩm chất tiêu biểu của dân tộc Việt Nam và bản chất cách mạng của giai cấp công nhân dưới sự lãnh đạo của Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh.
Giá trị văn hóa “Bộ đội Cụ Hồ” không chỉ thể hiện ở lòng trung thành tuyệt đối với Đảng, Tổ quốc và Nhân dân mà còn ở tinh thần yêu nước, ý chí quyết chiến, quyết thắng, lối sống trong sạch, giản dị, đoàn kết, kỷ luật, gắn bó máu thịt với Nhân dân. Đây là tài sản tinh thần vô giá, là nền tảng quan trọng tạo nên sức mạnh chính trị- tinh thần của Quân đội nhân dân Việt Nam. Đơn vị cơ sở là nơi trực tiếp quản lý, giáo dục và rèn luyện cán bộ, chiến sĩ; là không gian văn hóa gần gũi, thường xuyên tác động đến tư tưởng, tình cảm, hành vi của mỗi cán bộ, chiến sĩ. Vì vậy, phát huy giá trị văn hóa “Bộ đội Cụ Hồ” trong xây dựng môi trường văn hóa ở đơn vị cơ sở có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, vừa góp phần bồi dưỡng phẩm chất, nhân cách của mỗi cán bộ, chiến sĩ, vừa tạo nền tảng vững chắc để xây dựng đơn vị vững mạnh, toàn diện “Mẫu mực, tiêu biểu” đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ xây dựng Quân đội nhân dân Việt Nam cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại trong kỷ nguyên phát triển mới của dân tộc.
2. Vai trò của giá trị văn hóa “Bộ đội Cụ Hồ” trong xây dựng môi trường văn hóa ở đơn vị cơ sở Quân đội
Một là, giá trị văn hoá “Bộ đội Cụ Hồ” trong xây dựng môi trường văn hóa ở đơn vị cơ sở Quân đội là cơ sở, nền tảng hình thành phẩm chất đạo đức, lối sống, nhân cách cho cán bộ, chiến sĩ.
Môi trường văn hóa ở đơn vị cơ sở là môi trường rèn luyện, hình thành và phát triển nhân cách của cán bộ, chiến sĩ. Giá trị văn hóa “Bộ đội Cụ Hồ” giữ vai trò là chuẩn mực để định hình phẩm chất đạo đức, lối sống, nhân cách của cán bộ, chiến sĩ theo các tiêu chí: mẫu mực trong chấp hành kỷ luật, giản dị trong sinh hoạt, trong sáng trong các mối quan hệ, trách nhiệm cao trong thực hiện chức trách, nhiệm vụ.
Trước những tác độngmạnh mẽ của mặt trái nền kinh tế thị trường, hội nhập quốc tế và không gian mạng, việc giữ gìn và phát huy giá trị văn hóa “Bộ đội Cụ Hồ” giúp cán bộ, chiến sĩ nâng cao “sức đề kháng” trước các biểu hiện tiêu cực, lối sống thực dụng, cá nhân chủ nghĩa. Qua đó, góp phần xây dựng đội ngũ cán bộ, chiến sĩ có bản lĩnh chính trị vững vàng, phẩm chất đạo đức, lối sống trong sáng, lành mạnh, giản dị, sẵn sàng nhận và hoàn thành tốt mọi nhiệm vụ được giao; không ngại khó, ngại khổ, luôn kiên định với mục tiêu, lý tưởng cách mạng độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội; luôn là lực lượng chính trị tin cậy, trung thành của Đảng, Nhà nước và Nhân dân, công cụ bạo lực sắc bén trong bảo vệ Đảng, Nhà nước, Nhân dân và chế độ xã hội chủ nghĩa.
Hai là, giá trị văn hóa “Bộ đội Cụ Hồ” trong xây dựng môi trường văn hóa ở đơn vị cơ sở Quân đội góp phần xây dựng mối quan hệ đoàn kết, dân chủ, kỷ cương.
Một trong những nội dung quan trọng của môi trường văn hóa ở đơn vị cơ sở là các mối quan hệ quân nhân: quan hệ cấp trên – cấp dưới, đồng chí – đồng đội, quan hệ giữa đơn vị với Nhân dân nơi đóng quân gắn bó bền chặt, ổn định ở mọi lúc, mọi nơi. Trong các mối quan hệ đó, tinh thần đoàn kết, thương yêu đồng chí, đồng đội, gắn bó máu thịt với Nhân dân; kết hợp chặt chẽ giữa dân chủ và kỷ luật, giữa tình thương yêu và yêu cầu kỷ luật tự giác, nghiêm minh luôn được đề cao, thẩm thấu, lan tỏa vào mỗi cán bộ, chiến sĩ. Vì thế, phát huy tốt các giá trị văn hóa “Bộ đội Cụ Hồ” sẽ tạo nên bầu không khí văn hóa dân chủ, cởi mở nhưng vẫn nghiêm túc, kỷ cương trong đơn vị; hạn chế tình trạng quan liêu, áp đặt, thiếu dân chủ hoặc buông lỏng quản lý. Đồng thời, góp phần xây dựng mối quan hệ quân – dân bền chặt, củng cố niềm tin của Nhân dân đối với Quân đội, làm sâu sắc thêm hình ảnh cao đẹp của “Bộ đội Cụ Hồ” trong đời sống xã hội.
Ba là, giá trị văn hóa “Bộ đội Cụ Hồ” trong xây dựng môi trường văn hóa ở đơn vị cơ sở Quân đội là động lực tinh thần quan trọng để thực hiện chức năng, nhiệm vụ của Quân đội nhân dân Việt Nam.
Môi trường văn hóa tích cực sẽ tạo ra động lực tinh thần to lớn, thúc đẩy cán bộ, chiến sĩ vượt qua mọi khó khăn, gian khổ, hăng hái học tập, rèn luyện và công tác. Giá trị văn hóa “Bộ đội Cụ Hồ” với tinh thần tự giác, trách nhiệm, sẵn sàng hy sinh vì nhiệm vụ chung có tác dụng khơi dậy lòng tự hào, ý thức trách nhiệm và khát vọng cống hiến của mỗi cán bộ, chiến sĩ.
Ở đơn vị cơ sở, nơi nhiệm vụ huấn luyện, sẵn sàng chiến đấu diễn ra với cường độ cao việc phát huy các giá trị văn hóa “Bộ đội Cụ Hồ” giúp cán bộ, chiến sĩ không ngại khó, ngại khổ, rèn luyện tinh thần vượt khó, hoàn thành tốt nhiệm vụ mà Đảng, Nhà nước và Nhân dân giao phó. Đặc biệt, chức năng, nhiệm vụ của Quân đội nhân dân Việt Nam luôn được quán triệt và thực hiện ở mọi lúc, mọi nơi, mọi điều kiện, hoàn cảnh để không bị động, bất ngờ trước các tình huống.
Bốn là, giá trị văn hóa “Bộ đội Cụ Hồ” trong xây dựng môi trường văn hóa ở đơn vị cơ sở Quân đội còn góp phần bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng.
Trong bối cảnh các thế lực thù địch, phản động đẩy mạnh các hoạt động “diễn biến hòa bình”, tấn công vào lĩnh vực tư tưởng, văn hóa nhằm làm suy yếu bản chất cách mạng, làm “phi chính trị hoá” Quân đội, giá trị văn hóa “Bộ đội Cụ Hồ” giữ vai trò như một “lá chắn” thép tinh thần vững chắc. Việc xây dựng môi trường văn hóa ở đơn vị cơ sở trên nền tảng các giá trị này giúp củng cố niềm tin, bản lĩnh chính trị và khả năng “tự đề kháng” của cán bộ, chiến sĩ trước những quan điểm sai trái, thù địch. Thông qua đó, môi trường văn hóa quân sự trở thành trận địa tư tưởng, văn hóa vững chắc góp phần bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong Quân đội, giữ vững sự lãnh đạo tuyệt đối, trực tiếp về mọi mặt của Đảng đối với Quân đội nhân dân Việt Nam trong tình hình mới.
3. Thực tiễn thực hiện vai trò giá trị văn hóa “Bộ đội Cụ Hồ” trong xây dựng môi trường văn hóa ở đơn vị cơ sở Quân đội thời gian qua
Thời gian qua, dưới sự lãnh đạo, chỉ đạo của cấp ủy, tổ chức đảng, tổ chức chỉ huy, hướng dẫn của cơ quan chính trị thực hiện giá trị văn hoá “Bộ đội Cụ Hồ” trong xây dựng môi trường văn hóa ở đơn vị cơ sở đạt được nhiều kết quả quan trọng.
Cấp ủy, tổ chức đảng, cán bộ, chiến sĩ đã quán triệt các nghị quyết, chỉ thị của Đảng, Quân ủy Trung ương về xây dựng văn hóa, con người Việt Nam nghiêm túc, đồng bộ, cụ thể: Nghị quyết Trung ương 5 (khoá VIII) ngày 16/7/1998 về xây dựng và phát triển nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc; Nghị quyết Hội nghị lần thứ 9 Ban Chấp hành Trung ương Đảng (khóa XI) (Nghị quyết số 33-NQ/TW) về xây dựng và phát triển văn hóa, con người Việt Nam đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững đất nước; Chỉ thị số 355-CT/QUTW ngày 20/4/2017 của Quân uỷ Trung ương “Về việc tăng cường công tác lãnh đạo, chỉ đạo công tác văn hóa, văn học, nghệ thuật trong Quân đội giai đoạn hiện nay”… Trên cơ sở đó, các đơn vị đã cụ thể hoá nội dung phát huy giá trị văn hóa “Bộ đội Cụ Hồ” vào nghị quyết lãnh đạo, kế hoạch công tác, tiêu chí thi đua của đơn vị.
Nội dung, hình thức thực hiện giá trị văn hóa “Bộ đội Cụ Hồ” ở đơn vị cơ sở được lồng ghép tương đối hiệu quả vào công tác giáo dục chính trị, tư tưởng cho cán bộ, chiến sĩ thông qua học tập chính trị, sinh hoạt chi bộ, ngày chính trị, văn hóa tinh thần, các phong trào thi đua và hoạt động tuyên truyền, cổ động. Nhiều đơn vị đã chú trọng nêu gương, nhân rộng các điển hình tiên tiến, gắn giáo dục truyền thống với thực tiễn nhiệm vụ, góp phần củng cố bản lĩnh chính trị, đạo đức, lối sống cho cán bộ, chiến sĩ.
Thực tiễn ở đơn vị cơ sở cho thấy, các giá trị văn hóa “Bộ đội Cụ Hồ” đã được cụ thể hóa thành những chuẩn mực về lối sống, tác phong, nếp sống chính quy, kỷ luật trong nhiều đơn vị, như: duy trì nghiêm chế độ, nền nếp chính quy; xây dựng doanh trại “xanh – sạch – đẹp”; phát huy các thiết chế văn hóa phòng Hồ Chí Minh, thư viện, khu sinh hoạt văn hóa, thể thao… đã góp phần xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh, rèn luyện phẩm chất, nhân cách cho cán bộ, chiến sĩ.
Trong quan hệ quân – dân, các hoạt động giúp dân xóa đói giảm nghèo, phòng chống thiên tai, cứu hộ cứu nạn, xây dựng nông thôn mới, chính sách hậu phương quân đội… tiếp tục được đẩy mạnh. Những hoạt động đó không chỉ góp phần hoàn thành nhiệm vụ chính trị mà còn làm lan tỏa sâu rộng giá trị văn hóa “Bộ đội Cụ Hồ”, củng cố niềm tin, tình cảm của Nhân dân đối với Quân đội, tạo nên môi trường văn hóa xã hội thuận lợi cho đơn vị cơ sở hoàn thành nhiệm vụ. Cán bộ, chiến sĩ ở đơn vị cơ sở luôn nêu cao tinh thần đoàn kết nội bộ, dân chủ, kỷ cương. Nhiều đơn vị thực hiện tốt quy chế dân chủ ở cơ sở, phát huy tinh thần đoàn kết, thương yêu đồng chí, đồng đội; kết hợp hài hòa giữa dân chủ và kỷ luật, giữa tình cảm và trách nhiệm.
Đặc biệt, trong thực hiện nhiệm vụ xây dựng môi trường văn hóa ở đơn vị cơ sở trở thành động lực tinh thần quan trọng thúc đẩy nâng cao chất lượng huấn luyện, sẵn sàng chiến đấu và thực hiện các nhiệm vụ đột xuất. Trong điều kiện khó khăn, gian khổ, nhất là ở các đơn vị đóng quân vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo, giá trị văn hóa “Bộ đội Cụ Hồ” càng được khẳng định như nguồn sức mạnh tinh thần to lớn, giúp cán bộ, chiến sĩ vững vàng ý chí, hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao, góp phần giữ vững độc lập chủ quyền, thống nhất và toàn vẹn lãnh thổ.
Tuy nhiên, bên cạnh kết quả đạt được thực hiện vai trò giá trị văn hoá “Bộ đội Cụ Hồ” trong xây dựng môi trường văn hóa ở đơn vị cơ sở Quân đội hiện nay còn một số hạn chế: nhận thức về vai trò của giá trị văn hóa “Bộ đội Cụ Hồ” ở một số cấp ủy, tổ chức đảng, cán bộ, chiến sĩ chưa thật sự sâu sắc, toàn diện; việc cụ thể hóa quan điểm, đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước, Quân ủy Trung ương vào chương trình hành động ở một số đơn vị còn chung chung, thiếu chiều sâu.
Công tác lãnh đạo, chỉ đạo còn nặng về hình thức, chưa gắn chặt với đặc điểm nhiệm vụ, đối tượng và điều kiện cụ thể của mỗi đơn vị. Nội dung, phương pháp giáo dục ở một số đơn vị còn chậm đổi mới; tính thuyết phục và sức lan tỏa của các giá trị văn hóa “Bộ đội Cụ Hồ” chưa cao. Việc giáo dục thông qua thực tiễn, thông qua môi trường sinh hoạt hằng ngày chưa được quan tâm đúng mức. Một số cán bộ, chiến sĩ còn biểu hiện thiếu tu dưỡng thường xuyên, chưa thật sự lấy chuẩn mực “Bộ đội Cụ Hồ” làm thước đo hành vi trong sinh hoạt và công tác; chuẩn mực văn hóa trong lời nói, hành động của một số cán bộ chưa gương mẫu.
Nguyên nhân của hạn chế trên là do: nhận thức, trách nhiệm của một số cấp ủy, tổ chức đảng, cán bộ chủ trì về phát huy giá trị văn hóa “Bộ đội Cụ Hồ” chưa sâu sắc. Nội dung, hình thức, phương pháp phát huy giá trị văn hóa “Bộ đội Cụ Hồ” ở một số đơn vị chưa linh hoạt, sáng tạo và hiệu quả. Ý thức tự giác phát huy giá trị văn hóa “Bộ đội Cụ Hồ” ở một số cán bộ, chiến sĩ chưa thường xuyên, tự giác.
4. Một số giải pháp
Thứ nhất, nâng cao nhận thức, trách nhiệm của các chủ thể, lực lượng về tầm quan trọng phát huy giá trị văn hóa “Bộ đội Cụ Hồ” trong xây dựng môi trường văn hóa ở đơn vị cơ sở.
Cấp ủy, tổ chức đảng, cơ quan chính trị và cán bộ, chiến sĩ ở đơn vị cơ sở cần tiếp tục nâng cao nhận thức, trách nhiệm về vị trí, vai trò đặc biệt quan trọng của phát huy giá trị văn hóa “Bộ đội Cụ Hồ” trong xây dựng môi trường văn hóa quân sự ở đơn vị cơ sở hiện nay. Nội dung này phải được xác định rõ trong nghị quyết lãnh đạo hằng năm, nghị quyết chuyên đề của cấp ủy về công tác xây dựng văn hóa, con người trong Quân đội. Cấp ủy, tổ chức đảng cần cụ thể hóa các nghị quyết, chỉ thị của Đảng, Quân ủy Trung ương về xây dựng và phát huy giá trị văn hóa, sức mạnh con người Việt Nam, xây dựng con người quân đội thời kỳ mới thành các mục tiêu, chỉ tiêu, nhiệm vụ và giải pháp sát với đặc điểm, tình hình, yêu cầu, nhiệm vụ của mỗi đơn vị. Đồng thời, tăng cường công tác kiểm tra, giám sát, kịp thời sơ kết, tổng kết, rút kinh nghiệm; kiên quyết khắc phục biểu hiện hình thức, bệnh thành tích; chú trọng nhân rộng các mô hình hay, cách làm sáng tạo trong phát huy giá trị văn hóa “Bộ đội Cụ Hồ”.
Đổi mới căn bản, toàn diện công tác giáo dục chính trị, tư tưởng gắn với phát huy giá trị văn hóa “Bộ đội Cụ Hồ”. Trong giai đoạn hiện nay, khi tác động của mặt trái nền kinh tế thị trường, mạng xã hội và các luồng tư tưởng đa chiều ngày càng mạnh mẽ, yêu cầu đổi mới công tác giáo dục chính trị, tư tưởng càng trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết. Nghị quyết Đại hội Đảng bộ Quân đội lần thứ XII, nhiệm kỳ 2025-2030 đã nhấn mạnh: kiên định xây dựng Quân đội vững mạnh về chính trị làm cơ sở nâng cao chất lượng tổng hợp, sức mạnh chiến đấu của toàn quân; giữ vững và tăng cường sự lãnh đạo tuyệt đối, trực tiếp về mọi mặt của Đảng đối với Quân đội.
Về nội dung giáo dục, cần tập trung làm rõ bản chất, nội hàm, giá trị cốt lõi và ý nghĩa thời đại của giá trị văn hóa “Bộ đội Cụ Hồ”; gắn truyền thống vẻ vang của Quân đội với yêu cầu xây dựng quân đội cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại. Chú trọng giáo dục phẩm chất trung thành tuyệt đối với Đảng, Tổ quốc và Nhân dân; tinh thần trách nhiệm, ý chí vượt khó; đạo đức cách mạng, lối sống trong sạch, giản dị.
Về phương pháp, cần đổi mới theo hướng phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của người học; giảm tính áp đặt, một chiều. Kết hợp chặt chẽ giữa giáo dục lý luận với giáo dục thông qua thực tiễn nhiệm vụ, thông qua môi trường sinh hoạt hằng ngày; lấy các tấm gương điển hình tiên tiến trong đơn vị làm minh chứng sinh động cho giá trị văn hóa “Bộ đội Cụ Hồ”. Đồng thời, tăng cường giáo dục trên không gian mạng một cách chủ động, định hướng, góp phần hình thành “miễn dịch tư tưởng” cho cán bộ, chiến sĩ trước các thông tin xấu độc, sai lệch, xuyên tạc của các thế lực thù địch, phản động; định hướng thông tin chính thống, lan toả các hình ảnh “Bộ đội Cụ Hồ” trong thực hiện chức năng, nhiệm vụ của mình.
Thứ hai, nâng cao tính kỷ luật quân đội, thực hiện nghiêm chuẩn mực lối sống, nếp sống văn hóa quân sự ở đơn vị cơ sở.
Sinh thời Chủ tịch Hồ Chí Minh khẳng định: kỷ luật là sức mạnh của Quân đội. Do đó, việc nâng cao tính kỷ luật quân đội cho cán bộ, chiến sĩ không những giữ gìn các giá trị văn hóa “Bộ đội Cụ Hồ” trong thực hiện chức trách, nhiệm vụ được giao mà còn góp phần giữ vững sự ổn định chính trị, đoàn kết, thống nhất về mọi mặt.
Các đơn vị cần tiếp tục rà soát, bổ sung, hoàn thiện chuẩn mực văn hóa quân sự theo hướng ngắn gọn, dễ nhớ, dễ thực hiện, dễ kiểm tra. Chuẩn mực đó phải bao quát cả phẩm chất chính trị, đạo đức, lối sống, tác phong công tác và ứng xử văn hóa; lấy hình ảnh “Bộ đội Cụ Hồ” làm giá trị trung tâm để soi chiếu, đánh giá hành vi của cán bộ, chiến sĩ. Việc thực hiện chuẩn mực lối sống văn hóa cần gắn chặt với duy trì nghiêm chế độ, nền nếp chính quy, rèn luyện kỷ luật; xây dựng cảnh quan doanh trại chính quy xanh – sạch – đẹp; tổ chức tốt đời sống văn hóa, tinh thần cho cán bộ, chiến sĩ. Đồng thời, kiên quyết đấu tranh, ngăn chặn các biểu hiện suy thoái đạo đức, lối sống, cá nhân chủ nghĩa; hạn chế tác động tiêu cực từ văn hóa ngoại lai và mặt trái của kinh tế thị trường, mạng xã hội; đẩy mạnh thực hiện Cuộc vận động “Phát huy truyền thống, cống hiến tài năng, xứng danh “Bộ đội Cụ Hồ” gắn với việc học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh; xây dựng đơn vị gắn với thực hiện phong trào Thi đua Quyết thắng của Quân đội; tuyên truyền thành công của Đại hội Đảng bộ Quân đội lần thứ XII, nhiệm kỳ 2025-2030…
Thứ ba, phát huy vai trò nêu gương, tính tiên phong của đội ngũ cán bộ, đảng viên.
Trong quá trình xây dựng môi trường văn hóa ở đơn vị cơ sở quân đội, đội ngũ cán bộ, đảng viên giữ vai trò đặc biệt quan trọng, mang tính quyết định trực tiếp đến việc phát huy các giá trị văn hóa “Bộ đội Cụ Hồ”. Chủ tịch Hồ Chí Minh từng khẳng định: một tấm gương sống còn có giá trị hơn một trăm bài diễn văn tuyên truyền. Điều đó cho thấy, nêu gương không chỉ là phương pháp lãnh đạo, quản lý hiệu quả mà còn là con đường ngắn nhất để các giá trị văn hóa thấm sâu vào nhận thức, tình cảm và hành động của quần chúng. Theo đó, mỗi cán bộ, đảng viên phải thực sự là tấm gương về phẩm chất, đạo đức, lối sống, tác phong công tác cho chiến sĩ noi theo. Xây dựng lối sống trong sạch, giản dị, khiêm tốn; phong cách làm việc khoa học, sâu sát, dân chủ; tinh thần trách nhiệm cao trong thực hiện nhiệm vụ chính là những biểu hiện sinh động của giá trị văn hóa “Bộ đội Cụ Hồ” trong thời kỳ mới.
Sự gương mẫu góp phần định hướng, điều chỉnh hành vi của quân nhân, tạo nên bầu không khí văn hóa lành mạnh, tích cực trong đơn vị. Đặc biệt, vai trò nêu gương của cán bộ, đảng viên phải được thể hiện rõ trong chấp hành kỷ luật, pháp luật và các quy định của đơn vị. Cán bộ càng giữ chức vụ cao càng phải gương mẫu, nghiêm khắc với bản thân; coi đây là yêu cầu bắt buộc, là nền tảng để xây dựng niềm tin, uy tín và sức thuyết phục trong lãnh đạo, chỉ huy. Gắn chặt việc phát huy vai trò nêu gương với công tác đánh giá, xếp loại cán bộ, đảng viên; coi kết quả xây dựng môi trường văn hóa ở đơn vị cơ sở là tiêu chí quan trọng để đánh giá uy tín, năng lực lãnh đạo, chỉ huy. Qua đó, tạo động lực để cán bộ, đảng viên tự giác tu dưỡng, rèn luyện, giữ gìn và lan tỏa giá trị văn hóa “Bộ đội Cụ Hồ” trong đơn vị, trong các mối quan hệ công tác.
Xây dựng các mối quan hệ văn hóa quân sự lành mạnh trong đơn vị và tăng cường gắn bó quân – dân. Trong nội bộ đơn vị cần thực hiện nghiêm quy chế dân chủ ở cơ sở; bảo đảm hài hòa giữa dân chủ và kỷ luật, giữa tình thương yêu và yêu cầu kỷ luật. Xây dựng bầu không khí văn hóa tin cậy, cởi mở, giúp đỡ lẫn nhau; kịp thời nắm bắt, giải quyết các vấn đề tư tưởng, tâm lý cán bộ, chiến sĩ nhất là đối với chiến sĩ mới và sĩ quan trẻ.
Trong quan hệ quân – dân, tiếp tục đẩy mạnh công tác dân vận, các phong trào giúp dân phát triển kinh tế – xã hội, phòng chống thiên tai, cứu hộ cứu nạn, thực hiện chính sách hậu phương quân đội. Qua đó, củng cố niềm tin, tình cảm của Nhân dân đối với Quân đội, làm sâu sắc thêm hình ảnh cao đẹp của “Bộ đội Cụ Hồ” trong đời sống xã hội.
Thứ tư, đổi mới, nâng cao hiệu quả các phong trào thi đua và hoạt động văn hóa – văn nghệ ở đơn vị cơ sở.
Phong trào Thi đua quyết thắng và các hoạt động văn hóa, văn nghệ là môi trường thực tiễn quan trọng để các giá trị văn hóa “Bộ đội Cụ Hồ” được hiện thực hóa sinh động. Do đó, cần tiếp tục đổi mới nội dung, hình thức tổ chức các phong trào theo hướng thiết thực, hiệu quả, tránh hình thức, phô trương. Các phong trào “Phát huy truyền thống, cống hiến tài năng, xứng danh Bộ đội Cụ Hồ” cần được cụ thể hóa thành các chỉ tiêu, tiêu chí sát với từng nhiệm vụ, từng đối tượng, từng đơn vị; gắn thi đua với rèn luyện đạo đức, lối sống, chấp hành kỷ luật. Đồng thời, chú trọng phát hiện, bồi dưỡng, nhân rộng các điển hình tiên tiến trong xây dựng môi trường văn hóa ở đơn vị cơ sở. Các hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể dục, thể thao cần được tổ chức phù hợp với điều kiện thực tiễn, góp phần nâng cao đời sống tinh thần, tạo không khí vui tươi, lành mạnh; qua đó củng cố tinh thần đoàn kết, gắn bó, tăng cường sức mạnh tinh thần cho cán bộ, chiến sĩ.
Chủ động phòng ngừa, đấu tranh làm thất bại các tác động tiêu cực, bảo vệ vững chắc trận địa tư tưởng, văn hóa trong đơn vị. hiện nay, các thế lực thù địch, phản động đẩy mạnh lợi dụng lĩnh vực tư tưởng, văn hóa và không gian mạng để chống phá Quân đội, làm suy giảm giá trị văn hóa “Bộ đội Cụ Hồ”. Vì vậy, phát huy các giá trị văn hóa truyền thống phải gắn liền với nhiệm vụ bảo vệ vững chắc trận địa tư tưởng, văn hóa ở đơn vị cơ sở. Các đơn vị cần nâng cao năng lực nhận diện, phản bác các quan điểm sai trái, thù địch; tăng cường quản lý, định hướng việc sử dụng internet, mạng xã hội của cán bộ, chiến sĩ theo đúng quy định. Đồng thời, phát huy vai trò của đội ngũ cán bộ chính trị trong nắm bắt, xử lý kịp thời tình hình tư tưởng, dư luận, không để bị động, bất ngờ. Qua đó, xây dựng môi trường văn hóa quân sự lành mạnh, thống nhất về tư tưởng, vững vàng về chính trị; giữ vững và lan tỏa hình ảnh cao đẹp của “Bộ đội Cụ Hồ” trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc hiện nay; thực hiện thắng lợi những mục tiêu, nhiệm vụ phát triển đất nước nói chung và xây dựng Quân đội nhân dân Việt Nam cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại nói riêng trong kỷ nguyên phát triển mới của dân tộc.
5. Kết luận
Trong sự nghiệp xây dựng Quân đội nhân dân Việt Nam cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại, việc phát huy giá trị văn hóa “Bộ đội Cụ Hồ” trong xây dựng môi trường văn hóa ở đơn vị cơ sở quân đội hiện nay có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, vừa mang tính chiến lược lâu dài, vừa có tính cấp bách trước mắt. Đây không chỉ là yêu cầu khách quan của quá trình xây dựng con người quân đội thời kỳ mới, mà còn là nhân tố quan trọng bảo đảm cho Quân đội giữ vững bản chất cách mạng, nâng cao sức mạnh tổng hợp và khả năng hoàn thành thắng lợi mọi nhiệm vụ được giao.
Phát huy giá trị văn hóa “Bộ đội Cụ Hồ” trong xây dựng môi trường văn hóa ở đơn vị cơ sở quân đội hiện nay là quá trình lâu dài, đòi hỏi sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị trong Quân đội, trước hết là trách nhiệm của cấp ủy, chỉ huy các cấp và ý thức tự giác của mỗi cán bộ, chiến sĩ. Thực hiện tốt nhiệm vụ này góp phần quan trọng vào xây dựng Quân đội nhân dân Việt Nam vững mạnh về chính trị, tư tưởng, đạo đức, tổ chức và cán bộ; giữ vững và lan tỏa hình ảnh cao đẹp của “Bộ đội Cụ Hồ” trong lòng Nhân dân; tạo nền tảng tinh thần vững chắc để Quân đội hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa trong kỷ nguyên phát triển mới của dân tộc.
Tài liệu tham khảo:
1. Đảng bộ Quân đội (2025). Nghị quyết Đại hội Đảng bộ Quân đội lần thứ XII, nhiệm kỳ 2025 – 2030.
2. Lê Hải Bình (2025). Phát huy giá trị văn hóa “Bộ đội Cụ Hồ” trong kỷ nguyên mới. https://tapchiqptd.vn/vi/chuyen-luan-chi-dao/phat-huy-gia-tri-van-hoa-bo-doi-cu-ho-trong-ky-nguyen-moi/25379.html
3. Trịnh Văn Quyết (2023). Phát huy giá trị văn hóa “Bộ đội Cụ Hồ” thời kỳ mới. https://www.qdnd.vn/nuoi-duong-van-hoa-bo-doi-cu-ho/phat-huy-gia-tri-van-hoa-bo-doi-cu-ho-thoi-ky-moi-732414
