Educating and fostering the virtues of “diligence, frugality, integrity, fairness, and selflessness” among the ranks of military artists
Thượng tá. TS. Nguyễn Thành Vinh
Trường Đại học Văn hóa Nghệ thuật Quân đội
(Quanlynhanuoc.vn) – Giáo dục, rèn luyện đạo đức cách mạng, trọng tâm là phẩm chất “cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư” cho đội ngũ nghệ sĩ quân đội là nhiệm vụ then chốt để xây dựng Quân đội vững mạnh về chính trị. Trước sự bùng nổ thông tin, sự xâm nhập của các trào lưu văn hóa đa dạng, tác động mạnh mẽ của cơ chế thị trường và tâm lý đám đông trên mạng xã hội, việc bồi đắp đạo đức có ý nghĩa cấp thiết, là lá chắn hữu hiệu, tạo động lực để đội ngũ chiến sĩ – nghệ sĩ sáng tạo nên những tác phẩm có giá trị tư tưởng và nghệ thuật sâu sắc. Bài viết đánh giá thực trạng và đề xuất các nhóm giải pháp cơ bản nhằm nâng cao bản lĩnh chính trị, phẩm chất đạo đức cho đội ngũ nghệ sĩ quân đội trong kỷ nguyên mới.
Từ khóa: Đạo đức cách mạng; nghệ sĩ quân đội; cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư.
Abstract: Educating and cultivating revolutionary ethics, with a focus on the qualities of “diligence, frugality, integrity, fairness, and selflessness,” among the ranks of military artists is a key task in building a politically strong military. In the face of an information explosion, the infiltration of diverse cultural trends, the powerful influence of market mechanisms, and herd mentality on social media, the cultivation of moral values is of urgent importance; it serves as an effective shield and provides the motivation for soldiers and artists to create works of profound ideological and artistic value. This article assesses the current situation and proposes a set of fundamental solutions to enhance the political resolve and moral character of the military artist corps in the new era.
Keywords: Revolutionary morality; military artists; diligence, frugality, integrity, justice, and selflessness.
1. Đặt vấn đề
Trong tư tưởng Hồ Chí Minh, đạo đức cách mạng là “gốc”, là nền tảng tinh thần quyết định sự thành bại của người cách mạng. Người khẳng định: “Người cách mạng phải có đạo đức, không có đạo đức thì dù tài giỏi mấy cũng không lãnh đạo được nhân dân”1. Trong đó, “cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư” là những chuẩn mực đạo đức cốt lõi, thước đo phẩm giá của người cán bộ, đảng viên. Quán triệt sâu sắc tư tưởng của Người, Đảng ta luôn coi trọng công tác xây dựng Đảng về đạo đức. Điều này đã được cụ thể hóa trong các nghị quyết, chỉ thị của Đảng, nhất là Chỉ thị số 42-CT/TW ngày 16/01/2025 của Bộ Chính trị về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác giáo dục “cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư”; Nghị quyết số 847-NQ/QUTW ngày 28/12/2021 của Thường vụ Quân ủy Trung ương về phát huy phẩm chất “Bộ đội Cụ Hồ”, kiên quyết chống chủ nghĩa cá nhân trong tình hình mới.
Đối với đội ngũ nghệ sĩ trong Quân đội nhân dân Việt Nam, phẩm chất “cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư” không chỉ giúp nghệ sĩ lao động nghệ thuật nghiêm túc, tiết kiệm nguồn lực của Nhà nước và Quân đội mà còn là vũ khí sắc bén để họ giữ mình liêm chính, công tâm trong sáng tạo và hưởng thụ văn hóa. Việc rèn luyện những giá trị này có ý nghĩa quyết định đến việc sáng tạo, tuyên truyền, quảng bá những tác phẩm có giá trị tư tưởng và nghệ thuật sâu sắc, góp phần xây dựng Quân đội nhân dân Việt Nam vững mạnh về chính trị, xứng đáng là lực lượng xung kích trên mặt trận tư tưởng – văn hóa của Đảng.
2. Thực trạng thực hiện “cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư” của đội ngũ nghệ sĩ quân đội
Những năm qua, dưới sự lãnh đạo, chỉ đạo sâu sát của Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng và trực tiếp là Tổng cục Chính trị, công tác giáo dục, rèn luyện phẩm chất “cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư” cho đội ngũ nghệ sĩ quân đội đạt được những chuyển biến tích cực, toàn diện. Nhận thức của các cấp ủy, tổ chức đảng về vị trí, vai trò của người chiến sĩ trên mặt trận văn hóa được nâng lên rõ rệt. Các chuẩn mực đạo đức cách mạng được cụ thể hóa thành các quy chế, quy định trong hoạt động sáng tạo, biểu diễn và quản lý văn hóa. Đại đa số nghệ sĩ quân đội luôn giữ vững bản lĩnh chính trị, tâm huyết với nghề, lao động nghệ thuật nghiêm túc, trách nhiệm và có lối sống giản dị, hòa đồng. Nhiều tác phẩm văn hóa, văn học, nghệ thuật có giá trị tư tưởng, nghệ thuật sâu sắc đã ra đời, không chỉ góp phần nuôi dưỡng tâm hồn cán bộ, chiến sĩ mà còn trực tiếp đấu tranh có hiệu quả với các quan điểm sai trái, thù địch, góp phần làm sáng đẹp hình ảnh “Bộ đội Cụ Hồ” trong lòng Nhân dân.
Thực tiễn cho thấy, những năm qua, việc thẩm thấu các nghị quyết, chỉ thị của Đảng về xây dựng văn hóa, con người Việt Nam mà cốt lõi là hệ giá trị “cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư” đã thực sự trở thành dòng chảy chủ đạo, xuyên suốt trong đời sống tinh thần của các đơn vị nghệ thuật trong toàn quân. Công tác giáo dục, rèn luyện đạo đức cách mạng không còn bó hẹp trong những khung lý thuyết khô khan trên trang giấy, mà đã hóa thân thành sức mạnh nội sinh thông qua các phong trào hành động cách mạng thiết thực, đầy sức sáng tạo. Hệ thống thiết chế văn hóa trong Quân đội đã phát huy tối đa vai trò là “bộ lọc” bản lĩnh và “bệ phóng” tài năng, giúp đội ngũ chiến sĩ – nghệ sĩ ngày càng hoàn thiện phẩm chất, năng lực sáng tạo, nhất là tạo nên phong cách nghệ thuật độc đáo song hành cùng quá trình “tự soi, tự sửa” và tu dưỡng đạo đức của đội ngũ nghệ sĩ.
Đặc biệt, sự vươn mình mạnh mẽ của thế hệ nghệ sĩ trẻ, những người nắm giữ tư duy chuyên môn hiện đại nhưng tâm hồn luôn thấm đẫm mạch nguồn truyền thống vẻ vang của Đảng, của dân tộc và của Quân đội đã tạo nên diện mạo mới cho văn hóa quân sự. Không quản ngại gian khổ, họ sẵn sàng dấn thân, mang lời ca, tiếng hát đến những vùng sâu, vùng xa, nơi biên cương, hay hải đảo xa xôi để sưởi ấm tâm hồn bộ đội và nhân dân. Chính sự kết tinh của phẩm chất “cần kiệm, liêm, chính, chí công vô tư” đã trở thành “lá chắn” vững chắc, giúp đội ngũ nghệ sĩ quân đội giữ mình thanh sạch trước những cám dỗ phù phiếm của thị trường văn hóa nghệ thuật thực dụng, để mỗi tác phẩm, mỗi vai diễn của đội ngũ nghệ sĩ luôn là một nốt nhạc trong bản hòa ca tận trung với Đảng, tận hiếu với dân.
Tuy nhiên, công tác giáo dục, rèn luyện phẩm chất “cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư” cho đội ngũ nghệ sĩ quân đội vẫn còn những hạn chế nhất định. Nhận thức, trách nhiệm của một số ít cấp ủy, chỉ huy cơ quan, đơn vị và nghệ sĩ về tính cấp thiết của việc giáo dục, rèn luyện phẩm chất “cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư” đôi khi chưa cao. Nội dung, hình thức giáo dục, rèn luyện phẩm chất “cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư” có thời điểm chậm đổi mới, nặng về lý thuyết, thiếu những mô hình thực tiễn sinh động để nghệ sĩ “tự soi, tự sửa”. Đáng chú ý, trước sự tác động mạnh mẽ của cơ chế thị trường và tâm lý đám đông trên mạng xã hội, một bộ phận nhỏ nghệ sĩ có biểu hiện sa sút ý chí phấn đấu, thiếu tiết chế trong lối sống, chạy theo thị hiếu tầm thường hoặc lợi ích vật chất. Cá biệt, có trường hợp vi phạm pháp luật Nhà nước, kỷ luật Quân đội đến mức phải xử lý, làm ảnh hưởng đến danh dự, uy tín của chiến sĩ – nghệ sĩ. Những tồn tại nêu trên, nếu không được khắc phục kịp thời, sẽ là lực cản lớn trong xây dựng môi trường văn hóa quân sự trong sạch, lành mạnh.
3. Một số giải pháp
Để nâng cao hiệu quả công tác giáo dục, rèn luyện phẩm chất “cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư” cho đội ngũ nghệ sĩ quân đội thời gian tới, cần thực hiện đồng bộ các giải pháp chủ yếu sau:
Thứ nhất, nâng cao nhận thức cho đội ngũ nghệ sĩ quân đội về vị trí, vai trò, tầm quan trọng của công tác giáo dục, rèn luyện phẩm chất “cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư”.
Nâng cao nhận thức cho đội ngũ nghệ sĩ quân đội về vị trí, vai trò, tầm quan trọng của công tác giáo dục, rèn luyện phẩm chất “cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư” là giải pháp trọng tâm, giữ vai trò “mở đường” và quyết định trực tiếp đến hiệu quả của toàn bộ quá trình rèn luyện. Xuất phát từ thực tiễn nhận thức đúng là tiền đề của hành động đúng, chỉ khi mỗi nghệ sĩ thấu suốt cả về lý luận lẫn thực tiễn những giá trị đạo đức cách mạng, họ mới có động lực nội sinh để tự giác “tự soi, tự sửa”. Đặc biệt, trong môi trường quân sự đặc thù, việc củng cố nhận thức là biện pháp hữu hiệu để xây dựng “hệ miễn dịch” tinh thần vững chắc, giúp chiến sĩ – nghệ sĩ giữ vững định hướng tư tưởng, không bị chệch hướng trước những tác động tiêu cực từ mặt trái cơ chế thị trường hay các luồng “xâm lăng văn hóa” độc hại.
Nội dung cốt lõi của giải pháp này là tập trung làm cho đội ngũ nghệ sĩ nhận thức sâu sắc nội hàm tư tưởng Hồ Chí Minh về các chuẩn mực “cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư” trong bối cảnh mới. Công tác giáo dục phải được đặt trong sự thống nhất với việc quán triệt các nghị quyết, chỉ thị của Đảng và Quân đội, trọng tâm là Chỉ thị số 42-CT/TW ngày 16/01/2025 của Bộ Chính trị về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác giáo dục “cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư” và Nghị quyết số 847-NQ/QƯTW ngày 28/12/2021 của Thường vụ Quân ủy Trung ương về phát huy phẩm chất “Bộ đội Cụ Hồ”, kiên quyết chống chủ nghĩa cá nhân trong tình hình mới. Giáo dục lòng tự trọng nghề nghiệp và danh dự quân nhân, khẳng định phẩm chất “cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư” không đơn thuần là yêu cầu về kỷ luật Quân đội hay biện pháp hành chính mà còn là tiêu chuẩn cao nhất để kiến tạo giá trị nhân văn bền bỉ trong từng tác phẩm và hoạt động văn hóa nghệ thuật trong Quân đội.
Để giải pháp thực sự đi vào chiều sâu, yêu cầu đặt ra là quá trình nâng cao nhận thức phải đảm bảo tính hệ thống, liên tục và thẩm thấu sâu sắc vào đặc thù tâm lý sáng tạo của nghệ sĩ. Giáo dục, rèn luyện đạo đức cách mạng cho đội ngũ nghệ sĩ tuyệt đối không được khô cứng, lý luận suông mà phải gắn bó chặt chẽ với từng hoạt động chuyên môn, từ khi ấp ủ, sáng tạo các tác phẩm đến khi trình diễn, quảng bá các tác phẩm trước công chúng. Cần kiên quyết đấu tranh với những nhận thức hời hợt, hình thức hoặc tách rời đạo đức cách mạng với chuyên môn nghệ thuật. Mỗi nghệ sĩ phải coi việc tu dưỡng, rèn luyện phẩm chất “cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư” là nhiệm vụ chính trị, là trách nhiệm thiêng liêng của bản thân trước đơn vị và nhân dân.
Về biện pháp thực hiện, cấp ủy, chi bộ, chỉ huy các cơ quan, đơn vị cần chủ động đổi mới mạnh mẽ công tác tuyên truyền, giáo dục thông qua việc đa dạng hóa các loại hình hoạt động, như: giáo dục chính trị, truyền thông nội bộ, diễn đàn, tọa đàm, trao đổi về đạo đức cách mạng. Đồng thời, cần gắn kết chặt chẽ công tác này với nhiệm vụ xây dựng, chỉnh đốn Đảng; đưa nội dung giáo dục, rèn luyện phẩm chất đạo đức vào chương trình sinh hoạt định kỳ của chi bộ, gắn với trách nhiệm nêu gương của người đứng đầu. Bên cạnh đó, cần khuyến khích nghệ sĩ tự học tập các tấm gương đạo đức, tổ chức các cuộc vận động sáng tác theo chủ đề, như: “Liêm chính – Trọng danh dự” để họ dùng những tác phẩm của mình tự giáo dục bản thân và đồng đội. Cuối cùng, phải duy trì nghiêm túc công tác kiểm tra, giám sát, từ đó đánh giá thực chất sự chuyển biến về nhận thức của nghệ sĩ thông qua kết quả hoàn thành nhiệm vụ, lấy đó làm thước đo để đánh giá, xếp loại chất lượng cán bộ, đảng viên, quân nhân chuyên nghiệp, công nhân viên chức quốc phòng hằng năm.
Thứ hai, đề cao vai trò nêu gương của cán bộ chủ trì đơn vị và nghệ sĩ có uy tín trong giáo dục, rèn luyện phẩm chất “cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư”.
Đối với môi trường văn hóa nghệ thuật trong Quân đội, nêu gương không chỉ là phương pháp giáo dục sinh động mà còn là nguyên tắc hành động cốt yếu để định hướng tư tưởng và hành vi cho tập thể. Sự gương mẫu của đội ngũ cán bộ chủ trì và nghệ sĩ có uy tín, những người có sức ảnh hưởng lớn như nghệ sĩ nhân dân, nghệ sĩ ưu tú hay các tác giả đầu ngành giữ vai trò như “mệnh lệnh không lời”, có sức lan tỏa và thẩm thấu mạnh mẽ hơn mọi lời giáo huấn.
Nội dung trọng tâm của giải pháp là hiện thực hóa các chuẩn mực đạo đức vào hành vi ứng xử hằng ngày của cán bộ chủ trì đơn vị và nghệ sĩ có uy tín theo phương châm nói đi đôi với làm. Theo đó, cán bộ chủ trì phải là những người tiên phong, minh bạch trong quản lý tài sản, ngân sách của đơn vị và công tâm trong công tác cán bộ, chính sách; đồng thời, các nghệ sĩ có uy tín phải nêu cao bản lĩnh chính trị, chuyên tâm lao động sáng tạo và kiên quyết đấu tranh với các biểu hiện tiêu cực, vị kỷ.
Yêu cầu đặt ra là việc nêu gương phải được thực hiện thực chất, tự nguyện và bền bỉ, tuyệt đối tránh tình trạng hình thức hoặc “nói một đằng làm một nẻo”. Để giải pháp phát huy hiệu quả, cấp ủy, chi bộ, chỉ huy các cơ quan, đơn vị cần cụ thể hóa quy chế nêu gương thành bộ tiêu chí sát với đặc thù nhiệm vụ chuyên môn, nghiệp vụ của từng cơ quan, đơn vị; duy trì nghiêm chế độ tự phê bình và phê bình, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi để quần chúng giám sát việc thực hành liêm chính của cán bộ chủ trì. Việc kịp thời tôn vinh, lan tỏa những tấm gương tiêu biểu trên các phương tiện truyền thông Quân đội sẽ tạo động lực mạnh mẽ để các thế hệ nghệ sĩ trẻ học tập, noi theo, góp phần xây dựng môi trường văn hóa quân sự tiêu biểu, mẫu mực.
Thứ ba, đổi mới nội dung, phương thức giáo dục, rèn luyện phẩm chất “cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư” cho đội ngũ nghệ sĩ quân đội.
Trong chỉnh thể các giải pháp, đây là giải pháp đột phá, giữ vị trí then chốt nhằm chuyển hóa các chuẩn mực đạo đức cách mạng thành ý thức tự giác và hành vi ứng xử tự thân của chiến sĩ – nghệ sĩ. Ý nghĩa của giải pháp này không chỉ dừng lại ở việc bồi dưỡng thế giới quan, nhân sinh quan cộng sản chủ nghĩa, mà còn là “lá chắn” hữu hiệu giúp đội ngũ nghệ sĩ tăng cường “sức đề kháng” trước sự xâm nhập của văn hóa độc hại, lối sống thực dụng và những cám dỗ danh lợi đời thường. Nội dung giáo dục cần được làm mới theo hướng cụ thể hóa các giá trị đạo đức gắn liền với đặc thù lao động nghệ thuật và đời sống quân sự, đó là sự “cần” trong tích cực học hỏi, trau dồi kỹ năng, kinh nghiệm và không ngừng khổ luyện chuyên môn để có những tác phẩm xứng tầm; “kiệm” trong sử dụng ngân sách phục vụ sáng tác, dàn dựng, biểu diễn, tiết kiệm thời gian và tài sản công; “liêm, chính” trong giữ gìn liêm sỉ, bản sắc của chiến sĩ trên mặt trận văn hóa – tư tưởng và “chí công vô tư” trong sáng tạo, thẩm định nghệ thuật cũng như thực hiện chính sách tại đơn vị.
Yêu cầu đặt ra là quá trình giáo dục phải đảm bảo tính hệ thống, khoa học, có sự thống nhất giữa lý luận và thực tiễn hoạt động chuyên môn; đặc biệt phải tránh lối giáo điều, áp đặt, khô khan mà cần đề cao tính nhân văn, tính nghệ thuật để thẩm thấu nhẹ nhàng nhưng sâu sắc vào tư duy của nghệ sĩ. Về hình thức và biện pháp giáo dục, rèn luyện phẩm chất “cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư” cho đội ngũ nghệ sĩ quân đội, các cơ quan, đơn vị cần đa dạng hóa các diễn đàn, tọa đàm, hội thảo khoa học, hoặc lồng ghép nội dung giáo dục vào các buổi phê bình tác phẩm, các đợt thâm nhập thực tế tại vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo để nghệ sĩ được tắm mình trong thực tiễn đời sống bộ đội.
Biện pháp then chốt là ứng dụng mạnh mẽ công nghệ thông tin, mạng xã hội để xây dựng các chuyên trang, chuyên mục về đạo đức nghệ sĩ; đồng thời, gắn chặt kết quả giáo dục, rèn luyện với công tác thi đua, khen thưởng và đánh giá, xếp loại chất lượng tổ chức đảng, cán bộ, đảng viên hằng năm. Việc duy trì nghiêm chế độ tự phê bình và phê bình, kết hợp với tôn vinh kịp thời các điển hình tiên tiến sẽ tạo ra động lực tự thân để mỗi nghệ sĩ không ngừng “tự soi, tự sửa”, góp phần xây dựng đội ngũ nghệ sĩ quân đội vừa có “tâm” trong, vừa có “trí” sáng, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới.
Thứ tư, phát huy vai trò của đội ngũ nghệ sĩ quân đội trong tự giáo dục, rèn luyện phẩm chất “cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư”.
Đây là giải pháp có ý nghĩa quyết định trực tiếp đến hiệu quả cuối cùng của công tác giáo dục, rèn luyện phẩm chất “cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư” của đội ngũ nghệ sĩ quân đội, bởi mọi tác động giáo dục của tổ chức chỉ thực sự phát huy giá trị khi được chuyển hóa thành nhu cầu tự thân của mỗi cá nhân. Vị trí của giải pháp này nằm ở chỗ nó đề cao tính chủ động, tự giác và lòng tự trọng nghề nghiệp, giúp nghệ sĩ không chỉ là đối tượng tiếp nhận mà còn là chủ thể tích cực trong quá trình bồi đắp đạo đức cách mạng. Ý nghĩa sâu sắc của việc tự giáo dục, rèn luyện là giúp đội ngũ nghệ sĩ hình thành bộ “lọc” tư tưởng vững chắc, đủ sức đề kháng trước những tác động tiêu cực của cơ chế thị trường và sự xâm nhập của các luồng văn hóa lai căng, độc hại.
Nội dung của giải pháp tập trung vào việc khơi dậy ý thức tự rèn luyện các phẩm chất “cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư” gắn với sáng tạo nghệ thuật; trọng tâm là tự rèn luyện đức tính cần mẫn trong lao động, liêm chính trong lối sống và công tâm trong ứng xử với đồng nghiệp, công chúng. Yêu cầu đặt ra là quá trình tự giáo dục, rèn luyện phải được thực hiện một cách thường xuyên, liên tục, “như rửa mặt hằng ngày”, đòi hỏi sự trung thực tuyệt đối với chính mình, tránh tự mãn hoặc che giấu khuyết điểm. Việc rèn luyện phải đi vào thực chất, không hình thức, lấy kết quả sáng tạo tác phẩm và sự tin yêu của đồng đội làm thước đo giá trị đạo đức cá nhân.
Để thực hiện hiệu quả giải pháp này, cấp ủy, chi bộ, chỉ huy các cơ quan, đơn vị cần áp dụng các hình thức và biện pháp phong phú, như: tổ chức cho nghệ sĩ đăng ký cam kết phấn đấu tu dưỡng, rèn luyện hằng năm; xây dựng các chuyên mục “Sổ tay rèn luyện nghệ sĩ” hoặc diễn đàn “Nghệ sĩ tự soi, tự sửa” trên mạng nội bộ. Biện pháp quan trọng nhất là tạo môi trường thi đua lành mạnh để mỗi cá nhân tự khẳng định mình thông qua những tác phẩm có giá trị tư tưởng và nghệ thuật sâu sắc; đồng thời, phát huy vai trò giám sát của quần chúng và dư luận trong đơn vị để giúp nghệ sĩ kịp thời điều chỉnh hành vi, không ngừng hoàn thiện nhân cách, xứng đáng là những chiến sĩ tiên phong trên mặt trận tư tưởng – văn hóa của Đảng.
Thứ năm, tăng cường kiểm tra, giám sát công tác giáo dục, rèn luyện phẩm chất “cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư” cho đội ngũ nghệ sĩ quân đội.
Tăng cường kiểm tra, giám sát công tác giáo dục, rèn luyện phẩm chất “cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư” cho đội ngũ nghệ sĩ quân đội là khâu quan trọng nhằm bảo đảm cho các chủ trương, quy định về đạo đức cách mạng được thực hiện nghiêm túc, hiệu quả trên thực tế. Ý nghĩa của giải pháp này không chỉ dừng lại ở việc phát hiện, ngăn chặn kịp thời các biểu hiện sai lệch, lãng phí hay tiêu cực trong hoạt động nghệ thuật mà còn là cơ sở để đánh giá khách quan năng lực lãnh đạo của cấp ủy, chi bộ và phẩm chất của nghệ sĩ.
Nội dung kiểm tra, giám sát tập trung vào việc chấp hành các quy định về đạo đức nghề nghiệp, tính minh bạch trong quản lý ngân sách sáng tạo, dàn dựng, biểu diễn, sự công tâm trong xét duyệt danh hiệu và tinh thần trách nhiệm trong thực hiện nhiệm vụ chính trị của đơn vị. Yêu cầu đặt ra là công tác kiểm tra, giám sát phải được tiến hành thường xuyên, chặt chẽ, khách quan, tránh tình trạng kiểm tra hình thức hoặc nể nang, né tránh trước những cán bộ chủ trì hay nghệ sĩ có “tên tuổi”.
Việc giám sát phải kết hợp hài hòa giữa “xây” và “chống”, lấy việc nhắc nhở, ngăn chặn từ sớm, từ xa làm trọng tâm để bảo vệ cán bộ và giữ gìn uy tín cho đơn vị. Về hình thức và biện pháp thực hiện, cấp ủy, chi bộ, chỉ huy các cơ quan, đơn vị và cơ quan chính trị các cấp cần đa dạng hóa các đợt kiểm tra định kỳ và đột xuất, kết hợp chặt chẽ giữa tự kiểm tra của cá nhân với sự giám sát của hội đồng quân nhân và các tổ chức quần chúng, như: Đoàn thanh niên, Hội phụ nữ, Công đoàn.
Biện pháp then chốt là xây dựng hệ thống tiêu chí đánh giá đạo đức cụ thể, định lượng rõ ràng để việc giám sát không cảm tính; đồng thời, thiết lập các kênh tiếp nhận phản hồi, hòm thư góp ý và phát huy vai trò giám sát của dư luận, công chúng đối với lối sống và phát ngôn của nghệ sĩ trên không gian mạng. Kết quả kiểm tra, giám sát phải được công khai, minh bạch và là căn cứ quyết định trong việc quy hoạch, bổ nhiệm, điều động cán bộ cũng như xét tặng các phần thưởng, danh hiệu cao quý của Quân đội và Nhà nước, từ đó, tạo ra sức răn đe, giáo dục mạnh mẽ góp phần xây dựng môi trường nghệ thuật quân đội liêm chính, vững mạnh.
4. Kết luận
Giáo dục, rèn luyện phẩm chất “cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư” cho đội ngũ nghệ sĩ trong Quân đội nhân dân Việt Nam hiện nay không chỉ là yêu cầu cấp thiết nhằm xây dựng tư cách người quân nhân cách mạng mà còn là nền tảng cốt lõi để bảo tồn và phát huy giá trị cao quý của hình tượng “Bộ đội Cụ Hồ” trên mặt trận văn hóa – nghệ thuật. Để thực hiện thắng lợi nhiệm vụ này, cần có sự phối hợp đồng bộ giữa nâng cao nhận thức cho đội ngũ nghệ sĩ; đề cao vai trò nêu gương của cán bộ chủ trì, nghệ sĩ uy tín với việc không ngừng đổi mới nội dung, phương thức giáo dục, rèn luyện sao cho sinh động, thực chất. Đồng thời, phải đặc biệt coi trọng ý thức tự giác tu dưỡng, rèn luyện của mỗi nghệ sĩ, kết hợp chặt chẽ với công tác kiểm tra, giám sát của tổ chức và sự phản hồi từ quần chúng. Suy cho cùng, đạo đức là cái gốc của người nghệ sĩ cách mạng; chỉ khi mỗi cá nhân thực sự thấm nhuần và thực hành triệt để các chuẩn mực “cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư”, đội ngũ nghệ sĩ Quân đội mới thực sự trở thành những chiến sĩ tiên phong, góp phần xây dựng môi trường văn hóa quân sự tiêu biểu, mẫu mực, xứng đáng với niềm tin yêu của Đảng, Nhà nước và Nhân dân trong kỷ nguyên mới.
Chú thích:
1. Hồ Chí Minh toàn tập (2011). Tập 5. H. NXB. Chính trị quốc gia Sự thật, tr.292.
Tài liệu tham khảo:
1. Bộ Chính trị (2025). Chỉ thị số 42-CT/TW ngày 16/01/2025 về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác giáo dục cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư.
2. Đảng Cộng sản Việt Nam (2026). Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV. Tập I, Tập II. H. NXB. Chính trị quốc gia Sự thật.
3. Thường vụ Quân ủy Trung ương (2021). Nghị quyết số 847-NQ/QƯTW ngày 28/12/2021 về phát huy phẩm chất “Bộ đội Cụ Hồ”, kiên quyết chống chủ nghĩa cá nhân trong tình hình mới.
4. Vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh trong xây dựng phẩm chất liêm, chính cho đội ngũ cán bộ, đảng viên hiện nay.https://www.tapchicongsan.org.vn/web/guest/chinh-tri-xay-dung-dang/-/2018/827069/van-dung-tu-tuong-ho-chi-minh-trong-xay-dung-pham-chat-liem%2C-chinh-cho-doi-ngu-can-bo%2C-dang-vien-hien-nay.aspx.
5. Vấn đề cần kiệm liêm chính, chí công vô tư trong cán bộ hậu cần quân đội. https://vanhoanghethuat.vn/van-de-can-kiem-liem-chinh-chi-cong-vo-tu-trong-can-bo-hau-can-quan-doi-77749407.html5.
