Đổi mới thực hiện chính sách trợ giúp xã hội đối với người khuyết tật tại phường Điện Bàn Đông, Đà Nẵng

ThS. Huỳnh Thị Mỹ Triều
Công ty TNHH HOOPS Vietnam

(Quanlynhanuoc.vn) – Trợ giúp xã hội đối với người khuyết tật là một bộ phận quan trọng trong hệ thống an sinh xã hội của Việt Nam. Trên cơ sở đánh giá thực tiễn tại phường Điện Bàn Đông, thành phố Đà Nẵng, bài viết làm rõ những điểm còn hạn chế trong thực thi chính sách và gợi mở các định hướng đổi mới nhằm nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, bảo đảm sự tham gia và hòa nhập thực chất của người khuyết tật trong đời sống xã hội.

Từ khóa: Đổi mới; người khuyết tật; an sinh xã hội; chính sách trợ giúp xã hội; quản lý nhà nước.

1. Đặt vấn đề

Trong bối cảnh sáp nhập đơn vị hành chính, tình hình kinh tế – xã hội của phường Điện Bàn Đông, Đà Nẵng tiếp tục được duy trì ở mức tăng trưởng tương đối ổn định, tuy nhiên công tác bảo đảm an sinh xã hội cho các nhóm yếu thế, trong đó có người khuyết tật, còn bộc lộ nhiều hạn chế. Việc thay đổi về địa giới và tổ chức bộ máy hành chính đã tạo áp lực lên cơ cấu tổ chức, nguồn nhân lực và các điều kiện bảo đảm thực hiện chính sách, khiến quá trình triển khai chính sách trợ giúp xã hội ở cấp cơ sở chưa theo kịp yêu cầu thực tiễn. Từ thực trạng đó, việc nghiên cứu, đánh giá toàn diện công tác thực hiện chính sách trợ giúp xã hội đối với người khuyết tật tại phường Điện Bàn Đông là cần thiết, nhằm làm cơ sở đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước trong giai đoạn hiện nay.

2. Quan điểm, chủ trương, chính sách, pháp luật của Đảng, Nhà nước và địa phương về trợ giúp xã hội đối với người khuyết tật

Trong tiến trình xây dựng hệ thống an sinh xã hội bao trùm, Đảng và Nhà nước nhất quán xác định người khuyết tật là một bộ phận không tách rời của cộng đồng xã hội, có quyền được bảo đảm các điều kiện sống cơ bản và cơ hội tham gia bình đẳng vào các lĩnh vực kinh tế, văn hóa – xã hội. Trong những năm qua, Việt Nam đã nỗ lực không ngừng để xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật, chính sách liên quan đến người khuyết tật, nhiều mô hình hỗ trợ, giáo dục hoà nhập, tạo việc làm, phục hồi chức năng,… đã phát huy hiệu quả. Nhiều người khuyết tật đã nỗ lực vươn lên, lao động, học tập và đóng góp giá trị tích cực cho xã hội. Bước sang giai đoạn mới, Đảng và Nhà nước đã đưa ra yêu cầu đổi mới trong tư duy, chuyển cách tiếp cận từ y tế, chăm sóc sang cách tiếp cận xã hội hòa nhập, hướng đến việc loại bỏ định kiến, giảm bất bình đẳng, mở rộng cơ hội và trao quyền cho người khuyết tật như những chủ thể phát triển.

Trên cơ sở quan điểm, chủ trương của Đảng và Nhà nước về trợ giúp xã hội cho người khuyết tật, thành phố Đà Nẵng và phường Điện Bàn Đông đã chủ động ban hành nhiều kế hoạch, chương trình nhằm cụ thể hóa và tổ chức thực hiện chính sách trợ giúp xã hội phù hợp với điều kiện thực tiễn địa phương, như: Nghị quyết số 41/2025/NQ-HĐND ngày 11/12/2025 của HĐND thành phố Đà Nẵng về một số chính sách trợ giúp xã hội trên địa bàn thành phố; Kế hoạch số 35/KH-UBND ngày 28/01/2026 của UBND thành phố Đà Nẵng về triển khai thực hiện chính sách trợ giúp pháp lý cho người khuyết tật thuộc diện trợ giúp pháp lý; Kế hoạch số 41/KH-UBND ngày 03/02/2026 của UBND thành phố Đà Nẵng triển khai Chương trình trợ giúp người khuyết tật giai đoạn 2026 – 2030; Công văn số 87/VHXH ngày 16/9/2025 của Phòng Văn hoá – Xã hội phường Điện Bàn Đông hướng dẫn thực hiện công tác giáo dục hòa nhập cho học sinh khuyết tật năm học 2025-2026;…

Nội dung triển khai tập trung vào việc rà soát, quản lý đối tượng bảo trợ xã hội; tổ chức chi trả trợ cấp xã hội đúng quy định; phối hợp với các cơ sở y tế triển khai hoạt động chăm sóc sức khỏe, phục hồi chức năng dựa vào cộng đồng; đồng thời, lồng ghép hỗ trợ sinh kế, đào tạo nghề trong các chương trình giảm nghèo và phát triển kinh tế địa phương. Bên cạnh nguồn lực ngân sách nhà nước, địa phương cũng đã đẩy mạnh xã hội hóa công tác trợ giúp, huy động sự tham gia của các tổ chức chính trị – xã hội, doanh nghiệp và cộng đồng dân cư. Qua đó, hướng tới bảo đảm quyền và nghĩa vụ của người khuyết tật, nâng cao khả năng tiếp cận các dịch vụ y tế, giáo dục, việc làm, cơ sở hạ tầng, văn hóa – xã hội, từng bước xây dựng môi trường không rào cản, tạo điều kiện để người khuyết tật tham gia bình đẳng vào đời sống xã hội.

3. Thực trạng quản lý nhà nước về trợ giúp xã hội đối với người khuyết tật trên địa bàn phường Điện Bàn Đông

Thứ nhất, tình hình của phường Điện Bàn Đông sau hợp nhất.

Từ ngày 01/7/2025, thành phố Đà Nẵng (trên cơ sở hợp nhất thành phố Đà Nẵng và tỉnh Quảng Nam) chính thức hoạt động¹. Theo đó, phường Điện Bàn Đông được thành lập dựa trên cơ sở hợp nhất nguyên trạng của 5 đơn vị hành chính, gồm: phường Điện Ngọc, Điện Nam Trung, Điện Nam Đông, Điện Nam Bắc và Điện Dương của thị xã Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam cũ với diện tích tự nhiên là 61,02 km², dân số là 72.273 người. Phía Bắc giáp với phường Ngũ Hành Sơn, phía Nam giáp phường Hội An Tây và phường Điện Bàn. Phía Tây giáp với phường An Thắng và phường Điện Bàn Bắc. Phía Đông giáp với Biển Đông.

Bước vào giai đoạn mới, thành phố Đà Nẵng xác định phường Điện Bàn Đông có vai trò truyền tải và kết nối các hoạt động kinh tế, văn hóa – xã hội với phường Hội An Tây và các phường/xã phía tây của mình, với trọng tâm là kinh tế biển, hình thành trung tâm du lịch biển mang tầm vóc quốc gia, hình thành hành lang thương mại quốc tế.

Điện Bàn Đông là vùng đất có truyền thống canh tác, trồng trọt, sản xuất nông nghiệp lâu đời, nơi hội tụ và sự kết tinh những giá trị đặc sắc của văn hóa dân tộc Việt, có sự giao thoa, cộng hưởng với nền văn hóa Sa Huỳnh, văn hóa Chăm Pa, lưu giữ nhiều lễ hội truyền thống mang đậm bản sắc dân gian, được duy trì từ buổi đầu sơ khai cho đến ngày nay, tiêu biểu như lễ hội Lăng Bà Viêm Minh, lễ hội Cầu Ngư,.. phản ánh đời sống tinh thần phong phú và nét đẹp văn hóa cộng đồng của cư dân địa phương. Đây còn được biết đến là vùng đất giàu truyền thống văn hóa, lịch sử và cách mạng, là quê hương của nhiều liệt sĩ, mẹ Việt Nam Anh hùng, nhân sĩ trí thức yêu nước, gắn liền với những di tích lịch sử tiêu biểu như giếng Nhà Nhì, lăng Bà Viêm Minh, tượng đài dũng sĩ Điện Ngọc, đầm Bàu Sen, cùng tên tuổi các anh hùng liệt sĩ Nguyễn Văn Trỗi, Trần Thị Lý và Bà mẹ Việt Nam Anh hùng Nguyễn Thị Thứ.

Theo số liệu thống kê, đến tháng 11/2025, toàn phường Điện Bàn Đông có khoảng 1.725 người khuyết tật, chiếm 2,4% dân số, trong đó tỷ lệ người khuyết tật nặng và đặc biệt nặng chiếm đa số². Những số liệu này khẳng định tỷ lệ người khuyết tật đáng kể trong cơ cấu dân số, đồng thời nhấn mạnh sự tồn tại của nhu cầu đa dạng và chính đáng về chăm sóc, hỗ trợ và các giải pháp hòa nhập xã hội.

Thứ hai, về trợ giúp y tế đối với người khuyết tật.

Trợ giúp y tế là một trong những nội dung quan trọng trong chính sách trợ giúp xã hội đối với người khuyết tật được phường Điện Bàn Đông hết sức chú trọng. Hằng năm, địa phương đều tổ chức lập danh sách, cập nhật hồ sơ quản lý sức khỏe định kỳ và tham gia các đợt khám sức khỏe tổng quát, tầm soát bệnh mãn tính, phục hồi chức năng, đặc biệt đối với trẻ em khuyết tật, người khuyết tật vận động và người cao tuổi. Trong giai đoạn 2021 – 2025, phường đã tổ chức nhiều đợt khám sức khỏe, phục hồi chức năng và hỗ trợ điều trị y tế cho 755 người khuyết tật. Khoảng 70% người khuyết tật được tiếp cận các dịch vụ y tế dưới nhiều hình thức khác nhau như khám định kỳ, can thiệp phục hồi chức năng tại cộng đồng hoặc hỗ trợ trang thiết bị y tế, bảo đảm thực hiện quyền lợi chăm sóc sức khỏe theo quy định. 100% người khuyết tật thuộc đối tượng bảo trợ xã hộiđược cấp thẻ Bảo hiểm y tế miễn phí. Bên cạnh đó,30% gia đình có người khuyết tật được tập huấn kỹ năng chăm sóc, phục hồi chức năng tại nhà, và20% người khuyết tật được tập huấn các kỹ năng sống, góp phần nâng cao năng lực tự chăm sóc và hòa nhập cộng đồng³.

Thứ ba, về trợ giúp giáo dục đối với người khuyết tật.

Trên tinh thần chỉ đạo của Trung ương và thành phố Đà Nẵng, phường Điện Bàn Đông đã từng bước triển khai các chủ trương, chính sách về trợ giúp giáo dục đối với người khuyết tật, tạo điều kiện để trẻ em, học sinh khuyết tật được tiếp cận môi trường học tập phù hợp với khả năng và nhu cầu cá nhân, trong đó vẫn ưu tiên giáo dục hòa nhập.

Chương trình giảng dạy cho học sinh khuyết tật trên địa bàn phường được xây dựng dựa trên yêu cầu về phẩm chất và năng lực của chương trình cấp học, đồng thời cho phép giáo viên linh hoạt sử dụng các tài liệu phù hợp với từng dạng khuyết tật nhằm nâng cao hiệu quả giảng dạy. Trường hợp học sinh không đáp ứng được yêu cầu của chương trình giáo dục chung, người đứng đầu cơ sở giáo dục quyết định điều chỉnh, miễn, giảm hoặc thay thế một số nội dung giáo dục và thể hiện trong Kế hoạch giáo dục cá nhân.

Học sinh khuyết tật có nhu cầu hỗ trợ đặc biệt được bố trí tiết học cá nhân trong nhà trường hoặc rèn luyện thêm ở các cơ sở giáo dục chuyên biệt (nếu có điều kiện) ngoài chương trình học và các hoạt động chung trong lớp học hòa nhập dành cho học sinh khuyết tật.

Kết quả giáo dục được đánh giá theo nguyên tắc động viên, khuyến khích sự nỗ lực và tiến bộ của người học. Kết quả giáo dục mà học sinh khuyết tật đáp ứng được yêu cầu chương trình giáo dục chung được đánh giá như đối với học sinh không khuyết tật nhưng có giảm nhẹ yêu cầu về kết quả học tập. Những môn học hoặc hoạt động giáo dục mà người khuyết tật không có khả năng đáp ứng yêu cầu chung được đánh giá theo kết quả thực hiện Kế hoạch giáo dục cá nhân; không đánh giá những nội dung môn học hoặc nội dung giáo dục được miễn.

Các cơ sở giáo dục có học sinh tham gia giáo dục hòa nhập thường xuyên tổ chức các hoạt động có tính chuyên đề về giáo dục hòa nhập như tổ chức thao giảng, dự giờ về giáo dục hòa nhập, viết sáng kiến kinh nghiệm; tổ chức các hội nghị, hội thảo giữa nhà trường, cá nhân, gia đình học sinh khuyết tật nhằm chia sẻ kinh nghiệm và phối hợp chăm sóc, giáo dục học sinh khuyết tật có hiệu quả.

Thứ tư, về trợ giúp giáo dục nghề nghiệp, tạo việc làm và hỗ trợ sinh kế.

Việc trợ giúp người khuyết tật trong lĩnh vực giáo dục nghề nghiệp, tạo việc làm và hỗ trợ sinh kế trên địa bàn phường được triển khai trên cơ sở tuân thủ các quy định của Trung ương và thành phố. Theo đó, người khuyết tật có nhu cầu học nghề và tìm kiếm việc làm được tiếp cận các hoạt động tư vấn, giới thiệu việc làm miễn phí thông qua các sàn giao dịch việc làm và hệ thống Trung tâm Dịch vụ việc làm; được kết nối với các doanh nghiệp, cơ sở sản xuất có nhu cầu tuyển dụng.

Trên cơ sở rà soát, thống kê nhu cầu thực tế hằng năm, địa phương phối hợp với các cơ quan, đoàn thể và doanh nghiệp tổ chức các lớp đào tạo nghề ngắn hạn phù hợp với khả năng và sức khỏe của người khuyết tật; sau đào tạo, người khuyết tật được hỗ trợ kết nối việc làm hoặc tự tạo việc làm. Trong giai đoạn 2021 – 2025, có 195 người khuyết tật được hỗ trợ đào tạo nghề và giới thiệu việc làm⁴,giúp họ từng bướctự lập, ổn định cuộc sống và tham gia tích cực vào các hoạt động xã hội.

Cùng với đó, phường cũng tăng cường các hoạt động hỗ trợ sinh kế thông qua các chương trình vay vốn ưu đãi. Ngoài ra, các đoàn thể chính trị – xã hội tại địa phương cũng tích cực phối hợp tổ chức các lớp tập huấn kỹ năng mềm, khởi nghiệp kinh doanh, và tư vấn hướng nghiệp cho người khuyết tật, đặc biệt là thanh niên khuyết tật. Một số doanh nghiệp, cơ sở sản xuất trên địa bàn đã chủ động tiếp nhận người khuyết tật vào làm việc, tạo môi trường lao động phù hợp, giúp họ phát huy khả năng và tăng cường tự lập trong cuộc sống.

Thứ năm, chính sách hỗ trợ về văn hóa, thể dục, thể thao.

Trên cơ sở thực hiện kế hoạch trợ giúp người khuyết tật giai đoạn 2021 – 2030, phường Điện Bàn Đông đã chủ động lồng ghép các nội dung hỗ trợ người khuyết tật vào chương trình phát triển văn hóa – thể thao. Chính quyền địa phương thường xuyên tổ chức tuyên truyền, phổ biến quy định pháp luật về quyền tiếp cận các hoạt động văn hóa, thể thao; đồng thời, khuyến khích các cơ sở văn hóa, câu lạc bộ và trung tâm sinh hoạt cộng đồng tạo điều kiện thuận lợi cho người khuyết tật tham gia, bảo đảm môi trường an toàn và thân thiện.

Phong trào thể dục – thể thao quần chúng tại phường những năm qua có sự phát triển cả về quy mô lẫn chất lượng, thu hút ngày càng nhiều người khuyết tật tham gia. Các bộ môn phù hợp với điều kiện thể chất của từng nhóm được triển khai đa dạng như cầu lông, bóng bàn, cờ tướng, bơi lội, điền kinh… Hằng năm, người khuyết tật của phường được tạo điều kiện tham dự các giải thể thao do thành phố tổ chức, qua đó giúp họ có cơ hội thể hiện tài năng, có thêm tự tin và nghị lực vươn lên. Nhiều vận động viên khuyết tật của phường đã đạt thành tích tại các hội thao cấp thành phố, góp phần lan tỏa phong trào thể thao cộng đồng và khích lệ tinh thần vượt khó.

Cùng với thể thao, các hoạt động văn hóa – văn nghệ cũng được quan tâm mở rộng. Phường đã từng bước đưa nội dung hòa nhập vào các chương trình biểu diễn, hội thi, ngày hội văn hóa, nhằm khuyến khích người khuyết tật tham gia thể hiện năng khiếu, giao lưu, chia sẻ và hòa nhập với cộng đồng. Một số cá nhân người khuyết tật tích cực tham gia các câu lạc bộ văn nghệ, thủ công mỹ nghệ, góp phần gìn giữ và phát huy giá trị văn hóa truyền thống của địa phương.

Thứ sáu, trợ giúp pháp lý đối với người khuyết tật.

Kế hoạch triển khai chính sách trợ giúp pháp lý cho người khuyết tật thuộc diện được trợ giúp pháp lý trên địa bàn phường Điện Bàn Đông bao gồm việc thực hiện vụ việc trợ giúp pháp lý, bảo đảm 100% người khuyết tật thuộc diện được trợ giúp pháp lý được hỗ trợ miễn phí khi có yêu cầu, chú trọng nhóm dễ bị tổn thương (phụ nữ, trẻ em, người cao tuổi) là nạn nhân trong các vụ việc bạo lực, mua bán người; giới thiệu người khuyết tật đến trung tâm trợ giúp pháp lý nhà nước và các chi nhánh trợ giúp pháp lý của trung tâm khi họ có yêu cầu. Cùng với đó, UBND phường cũng chú trọng đến các hoạt động truyền thông về trợ giúp pháp lý và quyền được trợ giúp pháp lý cho người dân trong cộng đồng, trong đó có người khuyết tật thông qua các phương tiện thông tin đại chúng và hình thức phù hợp với các dạng tật của người khuyết tật.

Tuy nhiên, thực tế cho thấy, công tác trợ giúp xã hội cho người khuyết tật tại phường Điện Bàn Đông nhìn chung vẫn còn một số hạn chế, bất cập. Cơ sở vật chất tại trạm Y tế phường chưa thực sự đáp ứng đầy đủ nhu cầu tiếp cận của người khuyết tật, nhất là đối với người khuyết tật vận động hoặc khiếm thị. Đội ngũ y bác sĩ còn thiếu các khóa đào tạo chuyên sâu về chăm sóc người khuyết tật, dẫn đến việc tư vấn và điều trị chưa mang tính chuyên biệt. Phường vẫn chưa có đội ngũ giáo viên chuyên biệt hoặc cán bộ hỗ trợ tâm lý được đào tạo chuyên sâu để đáp ứng đầy đủ yêu cầu giáo dục hòa nhập. Bên cạnh đó, nhận thức của một bộ phận phụ huynh và cộng đồng về giáo dục hòa nhập cho trẻ khuyết tật còn chưa đồng đều. Một số gia đình vẫn còn tâm lý e ngại, tự ti, chưa mạnh dạn cho con đến trường… Do đó, rất cần phải có những giải pháp để công tác thực hiện chính sách trợ giúp xã hội đối với người khuyết tật tại phường Điện Bàn Đông, Đà Nẵng ngày một tốt hơn.

4. Một số khuyến nghị góp phần trợ giúp xã hội đối với người khuyết tật tại phường Điện Bàn Đông

Một là, hoàn thiện tổ chức bộ máy, khung pháp lý trong quản lý nhà nước về thực hiện chính sách trợ giúp xã hội đối với người khuyết tật.

Cần tập trung xây dựng hệ thống quản lý thống nhất, phân định rõ chức năng, nhiệm vụ và trách nhiệm giữa các cơ quan liên quan, bảo đảm việc thực hiện chính sách đúng đối tượng, kịp thời và minh bạch. Trọng tâm là rà soát, sắp xếp lại tổ chức thực hiện, chuẩn hóa quy trình theo cơ chế “một cửa”, đơn giản hóa thủ tục và đẩy mạnh chuyển đổi số, kết nối dữ liệu dân cư nhằm tạo thuận lợi cho người khuyết tật trong tiếp cận chính sách. Đồng thời, tăng cường phối hợp liên ngành, áp dụng cơ chế giám sát, tiếp nhận phản hồi và đánh giá định kỳ để kịp thời điều chỉnh những bất cập phát sinh.

Hai là, đổi mới phương thức lãnh đạo, chỉ đạo.

Đổi mới phương thức lãnh đạo, chỉ đạo cần gắn với yêu cầu cải cách hành chính, phân cấp quản lý và chuyển đổi số trong bối cảnh sắp xếp đơn vị hành chính. Việc đổi mới không chỉ dừng lại ở điều chỉnh kỹ thuật hành chính mà hướng đến thay đổi toàn diện về tư duy quản lý. Để tiếp tục nâng cao hiệu quả trong thời gian tới, cần tăng cường hơn nữa vai trò lãnh đạo toàn diện của Đảng và hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước trong lĩnh vực này. Trọng tâm là chủ động bố trí, cân đối nguồn lực để các chính sách trợ giúp xã hội trở thành công cụ bảo đảm an sinh thiết thực cho người khuyết tật. Đồng thời, cần thiết lập cơ chế phối hợp liên ngành nhằm cung cấp đồng bộ các dịch vụ chăm sóc, giáo dục, đào tạo nghề và hỗ trợ hòa nhập. Việc triển khai Luật Người khuyết tật năm 2010 và các đề án liên quan cần gắn liền với công tác giám sát, đánh giá định kỳ, từ đó kịp thời điều chỉnh, bổ sung các chỉ tiêu, mục tiêu chưa phù hợp. Đây chính là điều kiện quan trọng để bảo đảm tính khả thi, hiệu quả và bền vững của các chính sách đối với người khuyết tật trong giai đoạn tới.

Ba là, chuẩn hóa và phát triển năng lực cho đội ngũ làm công tác chăm sóc người khuyết tật

Cần tiến hành đánh giá năng lực hiện có của đội ngũ cán bộ, nhân viên trực tiếp làm việc với người khuyết tật để xây dựng khung năng lực chuẩn, làm cơ sở cho công tác đào tạo, bồi dưỡng, tuyển chọn và sử dụng nhân sự. Chính quyền địa phương cần phối hợp với sở Nội vụ, sở Y tế tổ chức các khóa đào tạo chuyên đề về công tác xã hội, kỹ năng đánh giá nhu cầu, tư vấn tâm lý, lập kế hoạch can thiệp và quản lý hồ sơ. Việc đào tạo không chỉ dừng ở lý thuyết mà phải gắn với thực hành, thông qua mô hình “học đi đôi với làm”, trong đó cán bộ được trực tiếp tham gia xử lý tình huống, tiếp xúc thực tế với các nhóm người khuyết tật trong cộng đồng.

Phát triển mạng lưới cộng tác viên và lực lượng hỗ trợ tại cộng đồng. Bên cạnh cán bộ chuyên trách, cần hình thành mạng lưới cộng tác viên công tác xã hội có chuyên môn cơ bản và hiểu biết sâu sắc về người khuyết tật trong khu dân cư. Đây là lực lượng nòng cốt trong việc phát hiện, theo dõi, tư vấn và kết nối các dịch vụ trợ giúp xã hội, giúp thu hẹp khoảng cách giữa chính sách và người thụ hưởng. Mỗi tổ dân phố/khu dân cư nên có ít nhất một cộng tác viên được tập huấn về công tác xã hội, kỹ năng giao tiếp và hướng dẫn thủ tục chính sách cho người khuyết tật.

Đồng thời, cần quan tâm đến việc bổ sung và phân bổ hợp lý đội ngũ y, bác sĩ tại tuyến y tế cơ sở, trong đó ưu tiên các chuyên khoa Tâm thần và Phục hồi chức năng, nhằm đảm bảo khả năng đáp ứng kịp thời nhu cầu chăm sóc sức khỏe của người khuyết tật tại cộng đồng.

Bốn là, nâng cao hiệu quả các dịch vụ xã hội hỗ trợ người khuyết tật.

Để nâng cao chất lượng và hiệu quả của các dịch vụ xã hội hỗ trợ người khuyết tật, cần chuyển trọng tâm từ cung cấp trợ cấp đơn thuần sang phát triển các dịch vụ toàn diện, đa tầng và hướng đến trao quyền cho người khuyết tật.

Mở rộng và nâng cao chất lượng các dịch vụ xã hội thiết yếu theo hướng cá nhân hóa và gắn với nhu cầu thực tế của người khuyết tật. Cần xây dựng mạng lưới dịch vụ xã hội tổng hợp tại cấp cơ sở, bao gồm: tư vấn – hỗ trợ tâm lý, giáo dục hòa nhập, đào tạo nghề thích ứng, và phục hồi chức năng dựa vào cộng đồng. Mỗi người khuyết tật cần được đánh giá nhu cầu cụ thể để có “kế hoạch trợ giúp cá nhân”, trong đó xác định rõ mục tiêu, lộ trình và trách nhiệm của các bên liên quan (gia đình – chính quyền – cộng đồng). Mặt khác, cần bảo đảm quyền tiếp cận bình đẳng của người khuyết tật đối với các dịch vụ công giải quyết các chính sách cho người khuyết tật trên các lĩnh vực, như: giáo dục, y tế, việc làm, an sinh xã hội … thông qua ứng dụng công nghệ số; qua đó nâng cao chất lượng cuộc sống, hòa nhập cộng đồng và xã hội, thực hiện đầy đủ quyền công dân của người khuyết tật trong bối cảnh phát triển Chính phủ số, xã hội số và kinh tế số.

Năm là, đẩy mạnh huy động và sử dụng hiệu quả nguồn lực xã hội hóa.

Trong giai đoạn tới, cần tiếp tục đẩy mạnh xã hội hóa các hoạt động trợ giúp người khuyết tật trên cơ sở xây dựng môi trường hợp tác giữa Nhà nước, cộng đồng và khu vực tư nhân. Thay vì chỉ dựa vào nguồn ngân sách, cần coi các nguồn lực xã hội, bao gồm tài chính, nhân lực, tri thức và công nghệ, là thành phần quan trọng của hệ thống an sinh. Nhà nước đóng vai trò định hướng, còn các tổ chức xã hội và doanh nghiệp tham gia với tư cách là đối tác đồng hành trong việc cung cấp dịch vụ, tổ chức hoạt động hỗ trợ và tạo cơ hội hòa nhập cho người khuyết tật.

Sáu là, đổi mới cơ chế thanh tra, kiểm tra, đánh giá việc thực hiện chính sách.

Trong bối cảnh chuyển đổi số và cải cách hành chính toàn diện, việc thanh tra, kiểm tra và đánh giá các chính sách hỗ trợ người khuyết tật không thể chỉ dừng lại ở hình thức giám sát hành chính truyền thống. Cần có một cơ chế giám sát thông minh, minh bạch và tương tác hai chiều, bảo đảm mọi chính sách được triển khai thực chất, mang lại tác động thực tế cho người khuyết tật. Việc đổi mới cơ chế thanh tra, kiểm tra, giám sát không chỉ là yêu cầu kỹ thuật mà còn là một chuyển biến về tư duy quản lý – từ “kiểm tra để phát hiện sai phạm” sang “giám sát để thúc đẩy cải tiến và bảo đảm quyền lợi thực chất”. Khi người dân được tham gia, khi dữ liệu được công khai và phản hồi được lắng nghe, chính sách hỗ trợ người khuyết tật mới thực sự trở thành chính sách sống, chứ không chỉ là văn bản giấy.

Bảy là, hỗ trợ cơ chế tham vấn và phản biện xã hội của người khuyết tật trong quá trình hoạch định và thực thi chính sách.

Giải pháp hướng tới việc tạo điều kiện để người khuyết tật không chỉ là đối tượng thụ hưởng chính sách, mà còn trở thành chủ thể tham gia, giám sát và đánh giá hiệu quả các chương trình, đề án trợ giúp. Theo đó, có thể thành lập Nhóm tham vấn người khuyết tật cấp phường, bao gồm đại diện người khuyết tật, cán bộ văn hóa – xã hội, Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể. Nhóm này sẽ có nhiệm vụ tham gia góp ý đối với các kế hoạch, chương trình, đề án có liên quan đến người khuyết tật. Khi tiếng nói và kinh nghiệm sống của người khuyết tật được lắng nghe và phản ánh trong chính sách, các giải pháp đưa ra sẽ thực chất và bền vững hơn, tạo dựng được niềm tin, tạo được sự đồng thuận trong xã hội.

5. Kết luận

Chính sách trợ giúp xã hội đối với người khuyết tật là một phần quan trọng trong hệ thống an sinh xã hội của Việt Nam, thể hiện sự quan tâm sâu sắc của Đảng, Nhà nước và cộng đồng đối với nhóm yếu thế trong xã hội. Các chính sách này không chỉ dừng lại ở việc hỗ trợ về vật chất mà còn chú trọng đến việc đảm bảo quyền con người, giúp người khuyết tật được sống, học tập, làm việc và cống hiến như mọi công dân khác. Với sự chung tay của cả hệ thống chính trị và toàn thể cộng đồng, việc bảo đảm quyền, nâng cao chất lượng cuộc sống và vị thế xã hội của người khuyết tật sẽ tiếp tục được củng cố và phát huy trong thời gian tới.

Chú thích:
1. Ủy ban Thường vụ Quốc hội (2025). Nghị quyết số 1659/NQ-UBTVQH15 ngày 16/6/2025 về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã của thành phố Đà Nẵng năm 2025.
2, 3, 4. UBND phường Điện Bàn Đông (2025). Báo cáo số 209/BC-UBND ngày 06/11/2025 đánh giá 5 năm thực hiện Chương trình trợ giúp người khuyết tật giai đoạn 2021 – 2025.
Tài liệu tham khảo:
1. Đảng Cộng sản Việt Nam (2021). Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII. Tập I. H. NXB. Chính trị quốc gia Sự thật.
2. HĐND thành phố Đà Nẵng (2025). Nghị quyết số 41/2025/NQ-HĐND ngày 11/12/2025 về một số chính sách trợ giúp xã hội trên địa bàn thành phố.
3. Quốc hội (2010). Luật Người khuyết tật năm 2010.
4. UBND tỉnh Quảng Nam (2020). Kế hoạch 7704/KH-UBND ngày 29/12/2020 về trợ giúp người khuyết tật tỉnh Quảng Nam giai đoạn 2021 – 2030.
5. UBND tỉnh Quảng Nam (2024). Kế hoạch số 391/KH-UBND ngày 16/01/2024 về Trợ giúp người khuyết tật tỉnh Quảng Nam năm 2024.
6. UBND thành phố Đà Nẵng (2026). Kế hoạch số 41/KH-UBND ngày 03/02/2026 triển khai Chương trình trợ giúp người khuyết tật giai đoạn 2026–2030.
7. Nguyễn Hữu Chí (chủ biên) (2011). Giáo trình Luật Người khuyết tật Việt Nam. H. NXB Công an nhân dân.
8. Lê Thị Dung, Phạm Hồng Trang, Nguyễn Thị Thanh Hương, Lê Thị Thuỷ, Nguyễn Thị Liên (2014). Giáo trình công tác xã hội với người khuyết tật. H. NXB Lao động xã hội.
9. Lê Thị Hoài Thu (chủ biên) (2014). Quyền an sinh xã hội và bảo đảm thực hiện trong pháp luật Việt Nam. H. NXB Đại học Quốc gia Hà Nội.